Anh và EU tìm cách “cài đặt lại” quan hệ

Qatar News Agency ngày 17-6 cho biết, thông tin trên đã được lãnh đạo Anh và EU xác nhận. Thủ tướng Anh Keir Starmer tuyên bố chính phủ của ông sẽ thực hiện cam kết “cài đặt lại” mối quan hệ với EU và tăng cường vị thế của Anh tại châu Âu. Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa khẳng định sự hợp tác chặt chẽ giữa EU và Anh là điều cần thiết đối với an ninh, sức chống chịu và thịnh vượng chung của châu Âu. "Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ để làm cho hội nghị thượng đỉnh tại Brussels vào ngày 22-7 tới thành công tốt đẹp", ông Antonio Costa nhấn mạnh.

Thủ tướng Anh Keir Starmer gặp Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Pháp, ngày 16-6.  Ảnh: Getty Images

Hội nghị ban đầu được dự kiến tổ chức vào tháng 5 năm nay nhưng đã bị hoãn lại. Tân Hoa xã cho biết, đây sẽ là hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai giữa Anh và EU sau Brexit (Anh rời EU). Vào tháng 5 năm ngoái, hai bên đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất ở London với sự tham dự của Thủ tướng Keir Starmer, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, xem đây là bước đi quan trọng trong nỗ lực vượt qua những bất đồng kéo dài nhiều năm sau Brexit và mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ song phương.

Theo tờ The Economist, 10 năm sau cuộc trưng cầu dân ý đưa Anh rời EU, bối cảnh quốc tế đã thay đổi đáng kể. Châu Âu khi đó vẫn hòa bình, toàn cầu hóa phát triển mạnh, với một liên minh xuyên Đại Tây Dương vững chắc. Tình hình hiện đã khác khi châu Âu đang phải đối mặt với xung đột, thương mại toàn cầu tăng trưởng chậm lại cùng rạn nứt trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Trong khi đó, nước Anh cũng đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng toàn diện về kinh tế, chính trị và xã hội, khiến nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi liệu quyết định năm 2016 có thực sự mang lại “tự do” như những người ủng hộ từng hứa hẹn hay không. Sau nhiều năm tăng trưởng trì trệ, người dân Anh đang phải đối mặt với lạm phát kéo dài, giá năng lượng cao, áp lực nhập cư ngày càng lớn. Nhiều chuyên gia cho rằng nước Anh đã đánh giá quá cao khả năng hoạt động độc lập của mình sau khi rời EU. Chiến lược “Global Britain”-biến Anh thành một cường quốc thương mại và ngoại giao toàn cầu-đến nay vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Một số nhà quan sát nhận định Brexit đã vô tình đẩy nhanh những xu hướng vốn âm ỉ từ trước, đó là nền kinh tế phụ thuộc quá mức vào tài chính và bất động sản, năng suất trì trệ, bất bình đẳng gia tăng và hệ thống chính trị ngày càng phân mảnh. Khi còn trong EU, những vấn đề này phần nào được che phủ bởi dòng vốn đầu tư, lao động tự do và thị trường chung. Sau Brexit, các điểm yếu cấu trúc ấy bộc lộ rõ ràng hơn bao giờ hết.

Trước thực tế đó, dư luận Anh cũng đã thay đổi. Khảo sát mới đây của hãng YouGov cho thấy, 58% số người được hỏi thừa nhận quyết định rời EU là sai lầm, trong khi chỉ 29% đánh giá đây là quyết định đúng đắn. Nhiều cuộc khảo sát khác cho thấy đa số người dân Anh ủng hộ tăng cường quan hệ với EU. Một số cuộc thăm dò chỉ ra rằng, nếu tiến hành trưng cầu dân ý về Brexit ở thời điểm hiện tại, tỷ lệ ủng hộ tái gia nhập EU có thể lên tới 62%. "Một nghịch lý đang xuất hiện ngày càng rõ. Sau một thập niên tìm cách tách khỏi EU, nước Anh lại có xu hướng xích lại gần EU trong các lĩnh vực như quốc phòng, giáo dục, năng lượng và thương mại. Ngay cả những chính trị gia từng ủng hộ Brexit cũng bắt đầu thừa nhận rằng London khó có thể tự mình giải quyết các thách thức toàn cầu mà không cần hợp tác chặt chẽ với EU", tờ The Economist nhấn mạnh.