Bản sắc văn hóa đêm Hà Nội

Nghệ thuật dân gian bước ra phố thị

Khoảng 22 giờ thứ bảy, phố đi bộ Hồ Gươm vẫn tấp nập dòng người. Trước cổng Ô Quan Chưởng, nhóm nghệ sĩ trẻ biểu diễn chèo theo phong cách mới khiến nhiều người dừng lại thưởng thức. Người đứng, người ngồi, người lấy điện thoại quay lại những giai điệu vừa quen vừa lạ. Anh Bùi Minh Nam, 35 tuổi, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Tôi đã ra Hà Nội nhiều lần, nhưng đây là lần đầu tiên chứng kiến nghệ thuật dân gian được biểu diễn gần gũi như vậy. Các cháu nhà tôi cũng vô cùng thích thú với trải nghiệm này”.

Không chỉ dừng lại ở chèo, xẩm, hát văn hay quan họ... cũng đang dần "bước ra" hòa vào nhịp sống đô thị về đêm. Tại khu vực Ô Quan Chưởng và đình Kim Ngân, mỗi tối từ thứ sáu đến chủ nhật hằng tuần, khán giả có thể thưởng thức những buổi biểu diễn âm nhạc dân gian miễn phí, do phường Hoàn Kiếm phối hợp cùng Trung tâm Âm nhạc truyền thống Thăng Long tổ chức. Nghệ sĩ Vũ Thị Hậu, Trung tâm Âm nhạc truyền thống Thăng Long, chia sẻ: "Chúng tôi mong muốn góp phần lưu giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống theo cách thể hiện mới, để nghệ thuật dân gian thực sự sống trong cộng đồng”. PGS, TS Dương Văn Sáu, nguyên Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, nhận định: “Việc kết hợp văn hóa truyền thống và đương đại cùng với sự sáng tạo đã tạo ra một xu hướng phát triển đa dạng, có dấu ấn. Các hoạt động văn hóa đêm tại Thủ đô đang có bước chuyển mới, nhận được sự ủng hộ của đông đảo công chúng”.

Người dân thưởng thức các hoạt động biểu diễn âm nhạc truyền thống trên phố Ô Quan Chưởng (phường Hoàn Kiếm, TP Hà Nội).

Trải nghiệm văn hóa - lịch sử

Ngoài biểu diễn nghệ thuật, những chương trình tham quan về đêm mang dấu ấn văn hóa, lịch sử cũng ngày càng thu hút khách du lịch. Tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Chương trình “Tinh hoa đạo học” được thiết kế như một hành trình qua thời gian. Bằng sự kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn ánh sáng, dẫn chuyện tương tác và không gian sắp đặt, du khách được trải nghiệm con đường học hành, thi cử, tu thân của nho sĩ thời xưa. “Hỏa Lò về đêm” lại đưa du khách qua những hành lang lạnh lẽo của nhà tù Hỏa Lò, nơi câu chuyện lịch sử được kể lại bằng công nghệ trình chiếu hiện đại, gợi lên nhiều cung bậc cảm xúc. Trong khi đó, tour “Giải mã Hoàng thành Thăng Long” cho người xem khám phá kiến trúc, khảo cổ và các lớp trầm tích văn hóa dưới lòng Thăng Long cổ kính...

Một yếu tố quan trọng khác làm nên sức sống văn hóa đêm Hà Nội chính là những không gian sáng tạo và nghệ thuật đương đại. Không quá ồn ào, nhưng các buổi chiếu phim tài liệu ngoài trời, triển lãm ảnh về Hà Nội, đọc thơ, giao lưu văn hóa đang dần trở nên quen thuộc ở những không gian mở như quán cà phê, trung tâm sáng tạo như Manzi, Complex 01... Chị Nguyễn Thu Trang, hướng dẫn viên du lịch lâu năm tại Hà Nội, cho rằng: “Hà Nội có một thế hệ trẻ rất yêu thành phố và mong muốn kể lại những ký ức văn hóa theo cách riêng. Chính họ là lực lượng tiếp lửa, làm cho văn hóa đêm trở nên sinh động, hấp dẫn hơn với du khách quốc tế”. Những hoạt động này không chỉ giúp nghệ sĩ trẻ thỏa sức sáng tạo mà còn là cơ hội để cộng đồng yêu Hà Nội cùng tham gia, đóng góp vào sự phát triển văn hóa chung.

Gần đây, Sở Du lịch TP Hà Nội đã công bố 20 sản phẩm du lịch đêm mới hướng tới kỷ niệm những ngày lễ lớn của dân tộc và Thủ đô. Trong đó, nổi bật là Chương trình “Tiếng chuông Trấn Vũ”-một không gian tâm linh, văn hóa tại đền Quán Thánh; hai tuyến “Con đường di sản Nam Thăng Long” và “Con đường đạo học” sẽ đưa du khách đến với chuỗi di tích, đình, chùa, làng cổ gắn liền với lịch sử giáo dục và văn hóa Thăng Long-Hà Nội... PGS, TS Dương Văn Sáu cho rằng: “Những nỗ lực này cho thấy thành phố xác định văn hóa đêm không chỉ là sản phẩm du lịch đơn thuần mà là chiến lược phát triển lâu dài. Nhưng điều đó đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về cơ chế, hạ tầng, truyền thông và nguồn nhân lực. Đặc biệt, cần những hoạt động thực chất hơn để nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo duy trì bền vững”.  

Bài và ảnh: LÂM ANH