Bảo đảm an toàn cho trẻ bắt đầu từ phòng chống đuối nước

Tạo môi trường an toàn để bảo vệ trẻ

Trong những ngày đầu hè năm nay, nhiều vụ đuối nước thương tâm xảy ra tại các địa phương đã cướp đi sinh mạng của nhiều trẻ em. Đặc biệt vụ việc đuối nước nghiêm trọng xảy ra vào ngày 18-5 trên sông Lô khiến 5 em tử vong cùng lúc, để lại nỗi đau khôn nguôi cho gia đình và cộng đồng. Những con số đau lòng ấy tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trước nguy cơ tai nạn thương tích, đặc biệt là đuối nước.

Giáo viên Trường Tiểu học số 1 Quảng Phước, TP Huế hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh.

Hiện nay, Chính phủ đang triển khai Quyết định số 1248/QĐ-TTg phê duyệt chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021-2030. Mới đây nhất, ngày 19-5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ban hành Công điện số 40/CĐ-TTg về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em, trong đó yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường các giải pháp phòng, chống đuối nước cho trẻ em trong dịp hè.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), Việt Nam đã triển khai công tác phòng, chống tai nạn thương tích trẻ em trong nhiều năm và đạt được những kết quả nhất định. Tỷ lệ tử vong do đuối nước đã giảm dần qua từng giai đoạn và những nỗ lực này được các tổ chức quốc tế ghi nhận. Tuy nhiên thực tế cho thấy, nguy cơ vẫn luôn hiện hữu, đặc biệt trong dịp hè khi trẻ em thiếu sự giám sát của người lớn.

Còn ông Đặng Hoa Nam, Phó chủ tịch Hội bảo vệ Quyền trẻ em cho rằng, trong những năm qua, nước ta đã kéo giảm được khoảng 3-5% số trẻ tử vong do đuối nước mỗi năm. Nếu như năm 2010 có khoảng 3.300 trẻ em tử vong do đuối nước thì đến năm 2023, con số này giảm còn khoảng 1.800 trường hợp. Tuy nhiên, tốc độ giảm vẫn còn chậm và luôn tiềm ẩn nguy cơ tăng trở lại. Bên cạnh đó, các chủ trương và chương trình hành động của Chính phủ về phòng chống đuối nước đã khá đầy đủ, song vấn đề nằm ở khâu triển khai tại cơ sở. Dù nhiều địa phương đã xây dựng kế hoạch hành động nhưng các vụ đuối nước vẫn liên tiếp xảy ra, điều này cho thấy việc thực hiện còn thiếu đồng bộ và chưa thực sự đi vào chiều sâu.

Từ thực tế đó, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để công tác phòng, chống đuối nước trẻ em hiệu quả hơn. Trước hết là nâng cao nhận thức của gia đình và cộng đồng về trách nhiệm quản lý trẻ trong dịp hè. Cha mẹ cần biết con em mình đang ở đâu, chơi với ai, làm gì; tuyệt đối không để trẻ tự ý tắm sông, hồ, ao, kênh rạch mà không có người lớn giám sát. Phụ huynh cũng cần đồng thời trang bị cho trẻ kỹ năng bơi an toàn, kỹ năng xử lý tình huống và kiến thức phòng, chống đuối nước để giảm thiểu rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra.

Các địa phương cần rà soát các khu vực nguy hiểm, cắm biển cảnh báo, bố trí lực lượng cứu hộ tại những nơi thường xuyên có trẻ em vui chơi, tắm mát. Việc công khai số điện thoại cứu nạn cứu hộ tại các khu vực có nguy cơ cao cũng là giải pháp cần thiết nhằm kịp thời xử lý khi có sự cố xảy ra.

Học bơi an toàn thay vì chỉ biết bơi

Thực tế cho thấy, biết bơi chưa đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Điều chúng ta cần hướng tới hiện nay là “học bơi an toàn” thay vì chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ biết bơi. Trẻ cần được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận diện nguy cơ, kỹ năng tự cứu và nguyên tắc an toàn dưới nước.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), ngoài việc tổ chức các lớp dạy bơi, điều quan trọng là phải trang bị cho trẻ kỹ năng an toàn trong môi trường nước, kỹ năng xử lý tình huống và kỹ năng cứu người bị nạn phù hợp. Nhiều vụ tai nạn đau lòng xảy ra khi trẻ chưa có kỹ năng nhưng vẫn lao xuống cứu bạn trong trạng thái hoảng loạn, dẫn đến hậu quả thương tâm.

Đặc biệt, việc dạy bơi và kỹ năng an toàn trong môi trường nước cần được mở rộng hơn nữa. Theo tính toán từ các dự án phòng, chống đuối nước trước đây, chi phí để một trẻ em được học bơi và kỹ năng an toàn đầy đủ chỉ khoảng trên dưới 1 triệu đồng. Đây là mức đầu tư hoàn toàn khả thi nếu địa phương thực sự ưu tiên ngân sách cho trẻ em. Thực tế, nhiều mô hình dạy bơi cho trẻ em thời gian qua đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Tại một số địa phương như Nghệ An hay thành phố Huế, các lớp dạy bơi, kỹ năng an toàn nước được tổ chức thường xuyên, góp phần kéo giảm tỷ lệ đuối nước ở trẻ em.

Tại Trường Tiểu học số 1 Quảng Phước (thành phố Huế), nhiều bể bơi đã được đầu tư xây dựng và vận hành hiệu quả. Thầy Phan Như Phùng, giáo viên giáo dục thể chất Trường Tiểu học số 1 Quảng Phước cho biết: “Nhà trường không chỉ tổ chức dạy bơi mà còn xây dựng các câu lạc bộ kỹ năng an toàn nước, hướng dẫn học sinh kỹ năng ứng phó trong mùa mưa lũ và tạo điều kiện để trẻ được rèn luyện thường xuyên. Nhờ sự chung tay của nhà trường, phụ huynh và các tổ chức xã hội, địa phương hiện đã có thêm nhiều bể bơi phục vụ học sinh. Sau giờ học chính khóa, các bể bơi đều được đưa vào hoạt động để tổ chức giáo dục kỹ năng an toàn nước cho trẻ em. Trong mùa mưa lũ, học sinh còn được hướng dẫn các kỹ năng ứng phó trên cạn và tham gia các hoạt động rèn luyện kỹ năng bơi an toàn”.

Đuối nước là tai nạn hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Mùa hè sẽ thực sự là khoảng thời gian vui tươi, bổ ích đối với trẻ em khi các em được sống trong môi trường an toàn, được trang bị đầy đủ kỹ năng để tự bảo vệ mình trước hiểm họa đuối nước.