Bảo đảm công bằng trong tiếp cận y tế

Cơ hội tiếp cận toàn diện

Thực hiện Nghị quyết số 20/NQ-TW năm 2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới; những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Đảng, Chính phủ, Bộ Y tế đã nỗ lực triển khai nhiều chương trình và chiến lược mang tính đột phá trong phòng, chống bệnh tật và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, trọng tâm là quản lý các bệnh không lây nhiễm và giám sát chặt chẽ tình hình bệnh truyền nhiễm.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhận định: “Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân vẫn đối mặt với những thách thức lớn. Tình trạng thiếu công bằng trong tiếp cận y tế giữa các khu vực là vấn đề nan giải hiện nay”.

Thứ trưởng Bộ Y tế phân tích, tại các đô thị, người dân được tiếp cận với hệ thống cơ sở y tế hiện đại, trang thiết bị tiên tiến, đội ngũ bác sĩ chất lượng cao; trong khi đó, ở các khu vực nông thôn, miền núi, hải đảo, nhiều trạm y tế xã vẫn thiếu trang thiết bị cơ bản và nhân lực y tế chuyên môn, thậm chí không đáp ứng đủ thuốc thiết yếu hay thực hiện được các xét nghiệm cơ bản (như đường máu) để quản lý các bệnh mạn tính (như đái tháo đường và tăng huyết áp).

Bên cạnh đó, các dịch vụ y tế chuyên sâu như điều trị ung thư, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hay y học cá thể gần như chỉ tập trung tại các thành phố lớn khiến người dân ở các khu vực khó khăn không thể tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến. Công tác phòng, chống dịch bệnh tại những vùng khó khăn cũng gặp nhiều hạn chế do thiếu điều kiện tổ chức tiêm chủng hoặc giám sát dịch bệnh hiệu quả dẫn đến nguy cơ bùng phát dịch cao hơn.

Những chênh lệch này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc sức khỏe mà còn gia tăng bất bình đẳng xã hội, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các chính sách đầu tư và cải thiện toàn diện để bảo đảm công bằng y tế cho mọi tầng lớp nhân dân trên cả nước.

Bác sĩ của Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam thăm khám cho người dân. Ảnh: Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam cung cấp

3 “tiếp cận” và 5 mục tiêu

Theo bác sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, bối cảnh kỷ nguyên mà khoa học và công nghệ đang chuyển mình mỗi ngày, khái niệm “Tiếp cận y tế toàn diện” được hiểu là sự kết hợp đồng bộ giữa y tế truyền thống và những đóng góp vượt bậc của công nghệ như AI, điều trị từ xa. Mục tiêu không chỉ đồng bộ và hiệu quả mà còn bảo đảm sự nhân văn trong mỗi tương tác với người bệnh.

Bác sĩ Hà Anh Đức nhấn mạnh, bằng cách kết hợp chính sách đúng đắn, đầu tư hiệu quả, sự chung tay của toàn xã hội, Việt Nam có thể tiến gần hơn đến việc bảo đảm mọi người dân (không phân biệt địa lý hay hoàn cảnh) đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.

Để bảo đảm việc tiếp cận y tế toàn diện cho mọi người dân cần triển khai các giải pháp một cách đồng bộ, chiến lược dựa trên 3 hướng chính: Tiếp cận chính sách, tiếp cận y tế cơ sở, tiếp cận người dân. Mỗi hướng đi đều đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống y tế công bằng và hiệu quả. Trong đó, tiếp cận chính sách là bước đi quan trọng để tạo ra sự thay đổi từ cấp độ quản lý, bảo đảm các chương trình y tế có sự hỗ trợ vững chắc từ phía chính phủ và các bên liên quan.

Tiếp cận y tế cơ sở là nơi đầu tiên người dân tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Do đó, nâng cao năng lực cho y tế cơ sở là chìa khóa để bảo đảm tính bền vững của hệ thống y tế. Tiếp cận người dân là đưa y tế đến gần cộng đồng. Đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, người dân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế. Do đó, cần triển khai các hoạt động trực tiếp để thu hẹp khoảng cách này. Ví như việc tổ chức các đoàn bác sĩ tình nguyện đến tận làng, bản để khám, chữa bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân.

Chương trình cũng xác định 5 mục tiêu cụ thể từ nay đến năm 2030, đó là: Ít nhất 50% cơ sở y tế tuyến quận, huyện được tập huấn và chuyển giao công nghệ AI ứng dụng trong sàng lọc các bệnh về phổi và các bệnh mạn tính khác; 100% hội viên Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam được hỗ trợ, tập huấn và sử dụng thành thạo các công cụ AI và quản lý bệnh nhân qua app, các nền tảng tân tiến khác của Trung ương Hội; 100% hội viên thanh niên được giáo dục, tư vấn về sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân; giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá của nam thanh niên xuống dưới 30% và không có hội viên thanh niên sử dụng thuốc lá điện tử; thí điểm sử dụng AI y tế như công cụ tiền sàng lọc, làm căn cứ để bảo hiểm y tế thanh toán cho sàng lọc bệnh mạn tính.

Trong giai đoạn 2025-2030, các đơn vị đối tác sẽ đồng hành với Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam tổ chức các hội nghị đối tác y tế, đối thoại Chính phủ và Quốc hội, các chương trình hỗ trợ, trang bị và nâng cao năng lực y tế cơ sở, các chương trình khám tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Trước mắt, Công ty TNHH AstraZeneca Việt Nam cam kết hỗ trợ mỗi năm 1 triệu lượt đọc AI sàng lọc bệnh phổi, bệnh lao và ung thư phổi; hỗ trợ khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng cho 20.000 người dân mỗi năm cũng như nhiều hoạt động thúc đẩy khoa học-công nghệ, y tế xanh...

Công bằng trong y tế không chỉ dừng lại ở việc cung cấp các dịch vụ y tế thiết yếu mà còn mở rộng tới việc xây dựng một hệ thống y tế vững mạnh, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là những nhóm yếu thế như người nghèo, người dân tộc thiểu số, người sống ở vùng sâu, vùng xa.

Hơn cả một cam kết, tiếp cận y tế toàn diện và công bằng y tế chính là biểu hiện sinh động của sự nhân văn, của tinh thần trách nhiệm đối với sức khỏe toàn dân, là nền tảng vững chắc để xây dựng một xã hội khỏe mạnh, phát triển bền vững. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập trong kỷ nguyên mới, đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là cơ hội để chúng ta khẳng định vị thế của ngành y tế Việt Nam trên bản đồ y tế khu vực và thế giới.

THU HƯƠNG