Bệnh thận mạn tính ngày càng trẻ hóa do lối sống và bệnh lý chuyển hóa

Người trẻ mắc bệnh thận ngày càng gia tăng

Phóng viên (PV): Hiện nay, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý bao nhiêu bệnh nhân lọc máu chu kỳ?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Hiện nay, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý khoảng 300 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Trước đây, thời điểm cao nhất, chúng tôi tiếp nhận gần 700 bệnh nhân. Tuy nhiên, kỹ thuật lọc máu chu kỳ hiện đã được triển khai rộng rãi tại nhiều địa phương, thậm chí đến tuyến huyện. Vì vậy, để giảm tải cho các cơ sở y tế tuyến Trung ương, chúng tôi đã hỗ trợ phát triển mạng lưới lọc máu tại tuyến cơ sở. Nhờ đó, số lượng bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai đã giảm đáng kể.

PV: Bệnh thận mạn hiện có xu hướng trẻ hóa. Theo bác sĩ, đâu là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Hiện nay, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn giai đoạn cuối tại Việt Nam vẫn là các bệnh lý cầu thận. Bên cạnh đó, các bệnh lý chuyển hóa đang gia tăng rõ rệt như đái tháo đường, thừa cân, béo phì. Đây là hai nhóm nguyên nhân chính dẫn đến suy thận giai đoạn cuối và xu hướng trẻ hóa người bệnh. Tình trạng này liên quan chặt chẽ đến lối sống của giới trẻ hiện nay, bao gồm chế độ ăn uống thiếu khoa học, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản và hàm lượng muối cao. Ngoài ra, việc thiếu vận động cũng góp phần làm gia tăng tình trạng thừa cân, béo phì và các bệnh lý chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn ở người trẻ. Qua thực tế điều trị tại Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ bệnh nhân trẻ tuổi ngày càng gia tăng. Hiện chúng tôi đang tiến hành nghiên cứu và sẽ sớm công bố các số liệu cụ thể để cảnh báo cộng đồng về tầm quan trọng của việc duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt và vận động hợp lý nhằm phòng ngừa các bệnh lý chuyển hóa.

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai.

Phát hiện sớm giúp làm chậm tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối

PV: Người dân cần lưu ý những dấu hiệu nào để phát hiện sớm bệnh thận?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn cuối, thường diễn biến âm thầm và rất kín đáo. Khi các triệu chứng xuất hiện rõ ràng như phù, tăng huyết áp khó kiểm soát, suy tim, thiếu máu, buồn nôn hoặc nôn thì thường bệnh đã ở giai đoạn muộn. Người dân cần lưu ý các dấu hiệu sớm như bất thường trong nước tiểu, bao gồm tiểu máu, tiểu đạm, thay đổi số lượng nước tiểu hoặc tiểu đêm nhiều lần. Bên cạnh đó, những người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, thừa cân, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cần chủ động đi khám và tầm soát sớm. Nếu phát hiện và kiểm soát bệnh từ giai đoạn đầu, thời gian điều trị bảo tồn có thể kéo dài, giúp làm chậm tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối phải điều trị thay thế.

Khám sức khỏe định kỳ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả

PV: Hiện nay, trung tâm đang triển khai những kỹ thuật hiện đại nào trong điều trị bệnh thận?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Hiện nay, chúng tôi đang triển khai đầy đủ các phương pháp điều trị thay thế thận hiện đại nhất trên thế giới. Từ kỹ thuật ghép thận - phương pháp điều trị tối ưu nhất - đến các kỹ thuật lọc máu hiện đại như lọc máu hấp phụ, lọc máu HDF Online, lọc máu bằng quả lọc HDx đều đã được ứng dụng tại trung tâm. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng triển khai các phương pháp lọc màng bụng với nhiều kỹ thuật hiện đại, trong đó có lọc màng bụng tự động bằng máy. Như vậy, tại Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh có thể tiếp cận đầy đủ các phương pháp điều trị thay thế thận tiên tiến nhất hiện nay.

Bệnh nhân lọc máu tại Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

PV: Bác sĩ có khuyến cáo gì để người dân chủ động phòng ngừa bệnh thận?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Điều quan trọng nhất là người dân cần khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, kể cả khi chưa có triệu chứng. Xét nghiệm nước tiểu là một xét nghiệm đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể giúp phát hiện sớm nhiều bất thường liên quan đến bệnh thận. Nếu có điều kiện, người dân nên thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu như đánh giá mức lọc cầu thận và các chỉ số chức năng thận. Đặc biệt, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như bệnh nhân tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, thừa cân, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cần chủ động thăm khám với bác sĩ chuyên khoa.

PV: Theo bác sĩ, với các kỹ thuật lọc máu hiện đại hiện nay, chính sách chi trả của bảo hiểm y tế đã đáp ứng được nhu cầu điều trị của người bệnh hay chưa?

Tiến sĩ, bác sĩ Nghiêm Trung Dũng: Trong thời gian qua, bảo hiểm y tế đã từng bước nâng cao mức chi trả cho người bệnh lọc máu chu kỳ. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa chất lượng điều trị, vẫn còn nhiều nội dung cần được điều chỉnh. Cụ thể, như bỏ dây máu (hiện người bệnh đang phải sử dụng dây máu lọc tới 6 lần), để giảm thiểu nhiễm khuẩn lây nhiễm cho người bệnh; giảm số lượng tái sử dụng quả lọc máu từ 6 lần xuống 3 lần để nâng cao chất lượng lọc máu. Cần nghiên cứu thanh toán bảo hiểm y tế cho các kỹ thuật lọc máu cao, từ 1 tháng/lần là chưa đủ cho người bệnh, cần giảm xuống 1 tuần/ lần để người bệnh suy thận giai đoạn cuối cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm chi phí chạy thận.

PV: Trân trọng cảm ơn bác sĩ.