Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất 30 sản phẩm công nghệ chiến lược

Nếu được thông qua, quyết định này sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-7-2026 và thay thế Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12-6-2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Danh mục 30 sản phẩm công nghệ chiến lược được đề xuất

Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất danh mục 30 sản phẩm công nghệ chiến lược sau:

Đồ họa tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Ảnh do Ban Quản lý dự án đường sắt cung cấp

Vì sao bổ sung nhóm liên quan đến đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị?

Lý giải về việc bổ sung “công trình xây dựng đường sắt tốc độ cao” và “nền tảng công nghiệp, phương tiện, thiết bị và các hệ thống tích hợp đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị” vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: Hai sản phẩm này thuộc loại sản phẩm tiêu biểu cho nhóm sản phẩm có khả năng vừa tạo động lực tăng trưởng mới, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua một dự án hạ tầng chiến lược và nhóm có khả năng hình thành ngành công nghiệp mới và nâng năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua một dự án hạ tầng quốc gia quy mô rất lớn.

Về sản phẩm công trình xây dựng đường sắt tốc độ cao, Bộ Xây dựng nêu rõ, việc triển khai đường sắt tốc độ cao sẽ tạo tác động lan tỏa đến nhiều lĩnh vực như điện, năng lượng, công nghệ thông tin, đồng thời định hình lại phát triển đô thị theo mô hình TOD, tạo động lực hình thành các cực tăng trưởng mới và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Do đó, đây là loại sản phẩm không chỉ “đi theo” tăng trưởng, mà còn có thể dẫn dắt tái cấu trúc không gian kinh tế và công nghiệp. Các doanh nghiệp có thể dẫn dắt gồm Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Hòa Phát, THACO cùng các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu, cơ khí; đơn vị sử dụng cuối là các cơ quan quản lý, vận hành hệ thống đường sắt quốc gia, doanh nghiệp vận tải, hành khách và logistics.

Đối với “nền tảng công nghiệp, phương tiện, thiết bị và các hệ thống tích hợp đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị”, theo Bộ Xây dựng, ở góc độ tác động kinh tế - xã hội, việc hình thành năng lực đối với phương tiện, thiết bị, hệ thống thông tin - tín hiệu, điện - sức kéo và các cấu phần tích hợp sẽ kéo theo sự phát triển của nhiều ngành như thép chất lượng cao, hợp kim nhôm, vật liệu composite, điều hòa không khí, thiết bị phục vụ hành khách, cơ khí chính xác, điện - điện tử và phần mềm điều khiển. Đây chính là kiểu sản phẩm mà tác động chiến lược không chỉ nằm ở bản thân nó, mà ở sức lan tỏa công nghiệp nhiều tầng.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng cũng nêu rõ, các doanh nghiệp có thể đóng vai trò dẫn dắt trong trục này gồm Tập đoàn Viettel, VNPT, Tập đoàn Hòa Phát, THACO, cùng các viện nghiên cứu, trường đại học và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam trong tiếp nhận chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Điều này cho thấy sản phẩm có hệ chủ thể thực hiện tương đối rõ, không phải là một sản phẩm không có doanh nghiệp hay cơ quan tiếp nhận.

Về phía doanh nghiệp, theo Bộ Khoa học và Công nghệ, văn bản của Bộ Xây dựng và các tổng hợp liên quan cho thấy THACO và Tập đoàn Hòa Phát được kỳ vọng ở các cấu phần phương tiện, cơ khí, vật liệu, trong khi Tập đoàn Viettel, VNPT có thể tham gia ở các hệ thống thông tin - tín hiệu và điều hành. Cách phân vai như vậy là một dấu hiệu tốt của mức độ sẵn sàng, vì thị trường đã bắt đầu có thể gắn với những lớp năng lực doanh nghiệp tương đối cụ thể.