Bộ Tài chính: Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát hàng hóa miễn thuế để ngăn chặn gian lận thương mại

Theo Bộ Tài chính: Qua rà soát, trên thực tế áp dụng quy định tại Nghị định 100/2020/NĐ-CP cho thấy, chưa có cơ chế kiểm tra, giám sát hàng hóa trong trường hợp khách hàng mua hàng miễn thuế tại cửa hàng miễn thuế trong nội địa nhưng không tới nhận hàng hóa tại quầy nhận hàng trong khu cách ly. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp cũng như cơ quan hài quan khi thực tiễn có phát sinh mà không có quy định để thực hiện. Như vậy, việc sửa đổi Nghị định số 100/2020/NĐ-CP là cần thiết nhằm đảm bảo thực hiện đúng chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước, phù hợp cơ cấu tổ chức mới, giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết, giảm hồ sơ dạng giấy, đồng thời cũng giải quyết vướng mắc còn tồn tại trong thực tiễn áp dụng quy định hiện hành.

Mặt khác, sự thành lập của Trung tâm tài chính quốc tế và Khu thương mại tự Căn cứ Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27/6/2025 của Quốc hội khóa XV, Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam chính thức được thành lập; đồng thời, Khu thương mại tự do cũng được thành lập theo Nghị quyết số 136/2024/QH15 ngày 26/6/2024 của Quốc hội khóa XV và Quyết định số 1142/QĐ-TTg ngày 13/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Thực tiễn này đặt ra yêu cầu bổ sung quy định về kinh doanh hàng miễn thuế áp dụng cho hai khu vực trên, nhằm phòng ngừa vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh hàng miễn thuể phát triển.

Theo cơ quan soạn thảo: Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 100/2020/NĐ-CP ngày 28/8/2020 của Chính phủ  đảm bảo phủ hợp với Hiến pháp, phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan (Luật Hải quan, Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Vệ sinh an toàn thực phẩm;...), các chuẩn mực, thông lệ, xu hướng thương mại quốc tế. Thể chế hóa các quan điểm và định hướng của Nhà nước trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quy định mới cần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước bằng việc ứng dụng hệ thống công nghệ thông tin hiện có. Đảm bảo tính toàn diện, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn, khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập quá trình thực thi các quy định hiện hành. Đồng thời, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.

Do đó, trong dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi quy đinh: Người xuất cảnh, quá cănh sau khi hoàn thành thủ tục xuất cảnh, quá cảnh, khách du lịch theo đoàn bằng đường biển hoặc người chờ xuất cảnh được mua hàng miễn thuế. Khách du lịch là người nước ngoài theo đoàn bằng đường biển, có hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế được mua hàng miễn thuế tại cửa khẩu cảng biển, cửa hàng miễn thuế trong nội địa. Trường hợp mua hàng miễn thuế trong nội địa thì khách du lịch được nhận hàng tại quầy nhận hàng trong khu cách ly tại cửa khẩu cảng biển nơi khách du lịch xuất cảnh.

Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 5 Nghị định số 100/2020/NĐ-CP như sau: “Thuốc lá điếu nhập khẩu để bán tại cửa hàng miễn thuế phải in cảnh báo sức khỏe trên bao bì bằng Tiếng Việt hoặc Tiếng Anh, đối với thuốc lá bán cho hành khách nhập cảnh phải dán nội dung cảnh báo sức khỏe bằng Tiếng Việt theo mẫu cảnh báo sức khỏe trên bao bì theo đơn vị đóng gói (bao/tút/cây) khi bán hàng cho khách hàng phù hợp với quy định pháp luật về phòng chống tác hại thuốc lá và Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC)."

Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 việc nhập khẩu sản phẩm thuốc lá để kinh doanh hàng miễn thuế bắt buộc phải có Giấy phép của Bộ Công Thương, cơ quan hải quan chỉ cho phép nhập khẩu thuốc lá vào cửa hàng miễn thuế để bán theo đúng giấy phép của Bộ Công Thương. Bộ Tài chính đề xuất bãi bỏ nội dung này vì các lý do sau: Đồng nhất việc quản lý hàng hóa là rượu, bia với thuốc lá. Do hiện nay 9 việc quân lý mặt hàng rượu, bia kinh doanh hàng miễn thuế được quy định đơn giản hơn đối với thuốc lá để kinh doanh hàng miễn thuế. Cụ thể: Mặt hàng rượu, bia được bán vượt định mức miễn thuế (phần hàng hóa vượt định mức sẽ phải chịu thuế và chính sách mặt hàng nhập khẩu), được phép chuyển tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất không hạn chế cửa khẩu, và không cần xin giấy phép nhập khẩu để kinh doanh miễn thuế. Mặt hàng thuốc lá kinh doanh miễn thuế: áp dụng chính sách kiểm tra, giám sát hải quan, dán tem "VIET NAM DUTY NOT PAID", giới hạn định mức miễn thuế giống như rượu, bia.

Ngoài ra, thuốc lá không được bán vượt định mức, không được phép chuyển tiêu thụ nội địa, chỉ được tái xuất qua của khẩu đường biển, cửa khẩu cảng hàng không dân dụng quốc tế, phải thực hiện thủ tục xin phép nhập khầu để kinh doanh miễn thuế. Hiện Bộ Công Thương thực hiện việc cấp phép chỉ dựa trên số lượng doanh nghiệp bán được tại cửa hàng miễn thuế, không hạn chế số lượng bán được trong 01 năm. Vì vậy, nhận thấy thủ tục cấp phép với thuốc lá là không cần thiết. Việc bãi bỏ giấy phép nhập khẩu thuốc lá để thống nhất cách quản lý giữa mặt hàng thuốc lá và mặt hàng rượu, bia, phù hợp với định hướng cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực cho cả cơ quan quản lý và người thực hiện.