Bộ Y tế ban hành tài liệu chuyên môn hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola

Quyết định này thay thế Quyết định số 2968/QĐ-BYT ngày 8-8-2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.

Việc ban hành Hướng dẫn năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỷ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng. Sự ra đời của phác đồ này khẳng định năng lực hội nhập và sự sẵn sàng của ngành y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) từ ngày 5-5 đến 20-5-2026, tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó có 139 ca tử vong; hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm Bundibugyo, một trong 6 chủng của virus Ebola. Ngày 17-5-2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế. Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã tổ chức họp Hội đồng chuyên môn ngày 22-5-2026 để cập nhật hướng dẫn quốc gia về chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.

Virus Ebola. Ảnh: medlatec.vn

Tại hướng dẫn cập nhật này một số nội dung pháp lý được thay đổi. Đồng thời, cập nhật thêm nhiều điểm mới, như tác nhân gây bệnh: Bổ sung 6 chủng, thêm Bombali ebolavirus (phát hiện 2018). Nhấn mạnh loài Zaire là loài duy nhất hiện có vaccine và thuốc đặc hiệu. Về phương pháp xét nghiệm: Bổ sung các kỹ thuật dùng trong phát hiện virus gây bệnh: Test nhanh tìm kháng nguyên/kháng thể để sàng lọc. Xác định rõ RT-PCR là tiêu chuẩn vàng. Bổ sung phương pháp giải trình tự gen.

Đối với tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, Hướng dẫn cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn: Bắt buộc có sốt 38°C, ít nhất 1 triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.

Về điều trị, Hướng dẫn mới bổ sung các biện pháp điều trị hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh. Đặc biệt lưu ý điều trị theo dõi cho người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Bổ sung các kháng thể đơn dòng (Inmazeb, Ebanga) áp dụng cho chủng Zaire. Không có chống chỉ định do rủi ro sinh mạng vượt qua rủi ro tác dụng phụ.

Với vaccine phòng bệnh, Hướng dẫn đã cập nhật vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) phê duyệt năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire.

Hướng dẫn cũng bổ sung quy định khắt khe quản lý người tiếp xúc gần là không được cho bú sữa mẹ, hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối với các trường hợp tiếp xúc gần. Về quản lý sau xuất viện: Bắt buộc bệnh viện phải thông báo cho CDC địa phương để quản lý ca bệnh sau xuất viện. Đối với xử lý tử thi: Bắt buộc hỏa táng theo hướng dẫn tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT về quản lý bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định Luật.

Bộ Y tế khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới. Yêu cầu các Sở Y tế, các bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc Hướng dẫn chuyên môn mới này. Phía đại diện Cục Phòng bệnh cũng đang thực hiện cập nhật hướng dẫn giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola.

Bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, có thể bùng phát thành dịch. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của động vật hoặc người nhiễm bệnh. Virus có thể lây truyền do tiếp xúc với các đồ dùng của người bị nhiễm bệnh như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng. Bệnh có biểu hiện lâm sàng nghiêm trọng, thường có hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong trung bình 50% (dao động từ 25% đến 90%).