Các hiệp hội vận tải biển phản đối phí qua eo biển Hormuz

Al Jazeera ngày 6-8 cho hay, theo các tổ chức vận tải biển, việc cho phép các nhà chức trách thu phí đối với tàu, thuyền đi qua eo biển Hormuz sẽ vi phạm các chuẩn mực quốc tế và gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu. “Việc áp đặt các khoản phí bắt buộc đối với việc quá cảnh-hoặc các khoản phí dịch vụ mà về bản chất là phí cầu đường-qua eo biển Hormuz sẽ là một sự thay đổi đáng kể so với thông lệ quốc tế đã được thiết lập... Những tác động này sẽ gây ra tổn thất về con người, ảnh hưởng đến sinh kế trên toàn thế giới. Điều quan trọng là chúng ta phải tiếp tục ủng hộ việc bảo vệ quyền tự do hàng hải như là nền tảng của quản trị hàng hải quốc tế”, Al Jazeera trích nội dung bức thư.

Nguồn tin cho hay, 8 chủ thể ký tên chung trong bức thư gồm: Hiệp hội Chủ tàu châu Á (ASA), Hội đồng Hàng hải Baltic và quốc tế (BIMCO), Hiệp hội Du thuyền quốc tế (CLIA), Hiệp hội Chủ tàu châu Âu (ECSA), Phòng Thương mại Hàng hải quốc tế (ICS), Hiệp hội Chủ tàu chở hàng khô quốc tế (INTERCARGO), Hiệp hội quốc tế Các chủ tàu chở dầu độc lập (INTERTANKO) và Hội đồng Vận tải biển thế giới (WSC).

Người dân thư giãn trên bãi biển Bandar Abbas (Iran), gần các tàu, thuyền đang neo tại eo biển Hormuz ngày 5-8. Ảnh: AP

 Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết, việc áp đặt phí tại eo biển Hormuz là vi phạm luật quốc tế và tạo ra tiền lệ "rất tai hại" cho ngành vận tải biển toàn cầu. Trong khi đó, theo bà Deborah Elms, người đứng đầu chính sách thương mại tại Quỹ Hinrich ở Singapore, việc thiết lập một hệ thống thu phí vĩnh viễn sẽ tác động mạnh đến châu Á-nơi mua phần lớn lượng nhiên liệu xuất khẩu của vùng Vịnh: “Việc tăng chi phí do gián đoạn giao thương eo biển Hormuz có thể thấy rõ ở châu Á, đặc biệt là giá nhiên liệu diesel tăng cao và tình trạng khan hiếm, giá phân bón tăng vọt, cũng như chi phí và tình trạng khan hiếm nhựa”.

Việc công bố bức thư đã thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế, tuy nhiên, theo đánh giá của chuyên gia cao cấp Drew Thompson tại Trường Nghiên cứu quốc tế S.Rajaratnam (RSIS) thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) của Singapore, IMO và các cơ quan quốc tế khác có khả năng hạn chế trong việc tác động đến bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến Iran, Oman và Mỹ. “Mặc dù có những lợi ích rõ ràng trong việc duy trì tự do hàng hải ở các eo biển quốc tế, nhưng cả Liên hợp quốc lẫn các tổ chức quốc tế hay các chủ tàu đều không có đủ sức ảnh hưởng hoặc khả năng để tác động đến tính toán của Iran”, Al Jazeera dẫn lời chuyên gia Drew Thompson.

Lời kêu gọi của các tổ chức vận tải biển hàng đầu thế giới được đưa ra trong bối cảnh thông tin về một thỏa thuận được đề xuất giữa Iran và Oman sẽ trao cho Tehran quyền kiểm soát các tàu, thuyền đi vào vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Reuters nhận định, nếu điều này xảy ra, đây sẽ là một trong những nhượng bộ lớn nhất từ trước đến nay đối với Iran. Phía Mỹ chưa đưa ra bình luận nào về đề xuất này, mặc dù Tổng thống Donald Trump tuyên bố một thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz sắp được ký kết, còn các quan chức Mỹ đã nhiều lần khẳng định “sẽ không bao giờ đồng ý để Iran kiểm soát tuyến đường thương mại quan trọng nhất thế giới về nguồn cung năng lượng”.

Cùng lúc, Iran đã đưa ra cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ vào lãnh thổ của nước này sẽ dẫn đến sự đáp trả nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng tại các quốc gia vùng Vịnh-vốn được coi là những đồng minh khu vực thân cận của Washington.

Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Iran cho hay, Tehran đang yêu cầu mức phí từ 5% đến 7% giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz, Oman muốn đưa mức phí về 3%, trong khi Washington muốn eo biển mở cửa miễn phí như trước chiến tranh. Quan chức Iran cũng cho biết, văn bản thỏa thuận đã được đưa ra bàn bạc dự kiến Iran sẽ kiểm soát các tàu đi vào vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz và một trong những điểm bất đồng chính là vai trò của Iran đối với các tàu đi theo hướng ngược lại.