Các nhà khoa học hàng đầu đến VinFuture bàn về tương lai của trí tuệ nhân tạo, vật liệu bền vững

Sự kiện khoa học công nghệ thường niên có tầm vóc quốc tế

Tuần lễ Khoa học - Công nghệ và Lễ trao giải VinFuture 2024 là chuỗi sự kiện khoa học công nghệ có sự tham dự của nhiều nhà khoa học tên tuổi trên thế giới trong các lĩnh vực đang nóng nhất như khoa học vật liệu, trí tuệ nhân tạo, ô nhiễm không khí và nghiên cứu môi trường…

Đã trở thành một sự kiện khoa học công nghệ thường niên có tầm vóc quốc tế, Tuần lễ Khoa học - Công nghệ và Lễ trao giải VinFuture năm nay tiếp tục được cộng đồng khoa học công nghệ trong và ngoài nước quan tâm, mong đợi.

Năm nay, VinFuture chọn thông điệp "Bứt phá kiên cường", với ý nghĩa thông qua cánh cửa khoa học công nghệ, nhân loại bứt phá kiên cường qua những khó khăn để dựng xây cuộc sống thịnh vượng hơn.

PGS, TS Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc tọa đàm.

Tuần lễ bao gồm bốn hoạt động chính: "Tọa đàm khoa học vì cuộc sống"; "Chuỗi đối thoại khám phá tương lai VinFuture"; "Lễ trao giải VinFuture" và "Giao lưu cùng chủ nhân giải thưởng VinFuture 2024".

Khởi đầu chuỗi sự kiện là tọa đàm "Khoa học vì cuộc sống" quy tụ các diễn giả là các nhà khoa học hàng đầu thế giới sẽ diễn ra trong hai ngày 4 và 5-12 với 4 phiên: "Vật liệu cho tương lai bền vững", "Triển khai AI trong thực tế", "Ô nhiễm không khí và giao thông: Cơ hội và thách thức cho Việt Nam và thế giới" và "Những đổi mới trong chăm sóc sức khỏe tim mạch và điều trị đột quỵ".

Song song với các tọa đàm, "Chuỗi đối thoại khám phá tương lai VinFuture" là cầu nối quan trọng để kết nối các nhà khoa học hàng đầu thế giới với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp tại Việt Nam.

Tâm điểm của chuỗi sự kiện là Lễ trao giải VinFuture 2024 sẽ chính thức diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm vào tối 6-12. Giải thưởng sẽ vinh danh những phát minh và công nghệ đột phá, được lựa chọn từ gần 1.500 dự án nghiên cứu đề cử bởi hơn 9.000 đối tác đến từ hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Ngay sau lễ trao giải là sự kiện "Chào tương lai: Giao lưu cùng chủ nhân giải thưởng VinFuture 2024" diễn ra vào ngày 7-12 tại Trường đại học VinUni.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS, TS Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho biết, con người đang đối mặt với nhiều thách thức trong cuộc sống liên quan đến phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo công nghệ. Khoa học ngày càng đóng vai trò quan trọng và không chỉ tạo nền tảng cho ngành khoa học công nghệ, mà còn tìm ra giải pháp bền vững trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng.

“Với những chia sẻ của các chuyên gia hàng đầu thế giới về những nghiên cứu tiên phong và đổi mới mang tính đột phá, tọa đàm không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là nơi khởi nguồn hình thành ý tưởng, giải pháp, tiềm năng định hình tương lai tốt đẹp hơn cho thế hệ mai sau”, PGS, TS Vũ Hải Quân cho biết thêm.

Trong phát triển vật liệu và năng lượng xanh, các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời, gió và thủy điện ngày càng trở thành trụ cột trong việc giải quyết khủng hoảng năng lượng toàn cầu và giảm lượng khí thải carbon. Trong đó, vật liệu cho pin mặt trời đóng một vai trò then chốt.

Pin mặt trời, sử dụng các vật liệu tiên tiến như silicon, perovskite và vật liệu hai chiều, đang giúp tăng cường hiệu suất chuyển đổi năng lượng mặt trời thành điện năng, đồng thời giảm chi phí sản xuất. Những tiến bộ này không chỉ giúp tăng cường khả năng tiếp cận của năng lượng sạch mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Nghiên cứu và phát triển các vật liệu mới cho pin mặt trời và các ứng dụng bền vững là một yếu tố cốt lõi trong việc mở rộng ứng dụng năng lượng tái tạo, từ đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững của thế giới.

PGS, TS Vũ Hải Quân khẳng định, những nghiên cứu mới nhất về phát triển vật liệu mới cho pin mặt trời không chỉ là thách thức về mặt kỹ thuật mà gắn bó mật thiết với phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Thông qua tọa đàm, PGS, TS Vũ Hải Quân tin tưởng tọa đàm sẽ giúp các nhà khoa học Việt Nam có thêm những kiến thức, hiểu biết và truyền cảm hứng cho hoạt động hợp tác và chung tay về vấn đề này. PGS, TS Vũ Hải Quân ghi nhận hoạt động nổi bật của Quỹ VinFuture trong việc thúc đẩy tiến trình thực hiện hóa các mục tiêu chung về chuyển đổi xanh.

Phát triển vật liệu mới cho pin mặt trời

Tại tọa đàm, Giáo sư Sir Richard Henry Friend, FRS, Giám đốc Nghiên cứu tại Khoa Vật lý, Đại học Cambridge (Vương quốc Anh) - một trong những nhà vật lý có tầm ảnh hưởng lớn nhất thế giới chia sẻ, mỗi năm chúng ta xả thải hàng tấn CO2, do đó, cần phải phát triển một lượng năng lượng tái tạo vô cùng lớn và liên quan vật liệu, tập trung vào pin mặt trời.

Cũng theo Giáo sư Sir Richard Henry Friend, giờ đây, với sự thay đổi của công nghệ, giá thành của pin mặt trời đã có giá thành hợp lý và đang là công cụ cần thiết để con người đạt được nền kinh tế Net Zero.

Giáo sư Martin Andrew Green, Giáo sư Khoa học và Giám đốc sáng lập Trung tâm Quang điện Tiên tiến tại Đại học New South Wales (Australia). Nhóm nghiên cứu của ông giữ kỷ lục về hiệu suất pin mặt trời silicon trong suốt 3 trên 4 thập kỷ qua, được mô tả là một trong “10 cột mốc quan trọng nhất” trong lịch sử phát triển của công nghệ quang điện mặt trời.

Các diễn giả tại tọa đàm.

Bàn về “Hướng đi tương lai của silicon trong sự phát triển của công nghệ năng lượng mặt trời”, Giáo sư Martin Andrew Green nhấn mạnh, công nghệ silicon sẽ là vật liệu tương lai bền vững, sử dụng nhiều trong pin mặt trời, giúp giảm giá thành vật liệu này trong thời gian vừa qua và tới đây.

Chia sẻ một góc nhìn về việc để phát triển năng lượng mặt trời, việc tích hợp vật liệu rất quan trọng, Giáo sư Marina Freitag, Giáo sư về Năng lượng và là Nhà nghiên cứu của Hội nghiên cứu Hoàng gia tại Đại học Newcastle (Vương quốc Anh) cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang đẩy nhanh quá trình xác định vật liệu thân thiện với môi trường, hiệu suất cao. Các mô hình học máy dự đoán các đặc tính của vật liệu và tối ưu hóa hiệu năng và độ ổn định của vật liệu; giảm thời gian và nguồn lực trong quá trình R&D, ưu tiên sử dụng các vật liệu bền vững.

Tại tọa đàm, Giáo sư cũng chia sẻ về cuộc cách mạng cho pin mặt trời chất màu nhạy quang (DSSC), đạt được hiệu suất kỷ lục trong điều kiện ánh sáng môi trường xung quanh, và giới thiệu những khái niệm mới như "tế bào quang điện zombie" dựa trên các phức hợp đồng phenanthroline.

Trong phiên thảo luận, một chủ đề được quan tâm là vai trò của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc phát triển vật liệu mới và tối ưu hóa quá trình nghiên cứu.

GS Nguyễn Thục Quyên, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo Giải thưởng VinFuture, đã đề cập đến cách AI có thể giúp tối ưu hóa các vật liệu năng lượng mặt trời ngay từ khi thiết kế. AI có thể giúp dự đoán và phân tích các vật liệu có tiềm năng cao, giảm thiểu thời gian nghiên cứu và cải thiện hiệu quả sản xuất.

GS Martin Green chỉ ra, AI không phải là "thuốc thần" và cũng cần phải cẩn trọng trong việc sử dụng. AI yêu cầu một cơ sở dữ liệu phong phú và đáng tin cậy, đồng thời phải tính đến các yếu tố như hiệu suất năng lượng, chi phí sản xuất và khả năng tái chế vật liệu.

Mặc dù công nghệ năng lượng mặt trời đã có những bước tiến đáng kể, nhưng để đạt được mục tiêu NetZero vào năm 2050, chúng ta vẫn còn nhiều thách thức phải vượt qua.

GS Martin Green dự báo, đến năm 2030, sản lượng năng lượng mặt trời cần đạt 3TB GW mỗi năm, nhưng điều này đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ trong công nghệ và quy mô sản xuất.

Từ những chia sẻ của các chuyên gia, để đạt được mục tiêu năng lượng bền vững, chúng ta cần kết hợp các công nghệ mới, phát triển vật liệu tiên tiến và áp dụng các phương pháp sản xuất thông minh.

VĂN PHONG - THANH TUYỀN