Cách nhận biết và sơ cứu bệnh nhồi máu cơ tim như thế nào?

Số bệnh nhân nhồi máu cơ tim ngày càng tăng cao

Hiện nay, mặc dù y học phát triển, nhiều tiến bộ trong việc tầm soát và điều trị nhồi máu cơ tim, nhưng tỷ lệ tử vong do bệnh vẫn còn khá cao, chiếm khoảng 5-30%, phần lớn các trường hợp tử vong trước khi được đưa đến bệnh viện. Trong năm đầu tiên sau nhồi máu cơ tim, tỷ lệ tử vong tăng thêm từ 5-12%. Tiên lượng sau nhồi máu cơ tim khác nhau tùy thuộc vào mức độ, vị trí cơ tim bị ảnh hưởng, sự tiến triển bệnh và quản lý tốt các biến chứng bệnh. Bệnh nhân nhồi máu cơ tim vùng trước, nhịp nhanh hoặc rung thất dai dẳng, block nhánh tim và suy thất trái có tiên lượng xấu hơn.

Can thiệp trong “giờ vàng” giảm nguy cơ biến chứng và tỷ lệ tử vong. Ảnh minh họa: Phong Lan

Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, có hơn 200.000 người tử vong do bệnh tim mạch trong năm 2023, chiếm 33% tổng số ca tử vong. Trong đó, có tới 85% là do nhồi máu cơ tim.

Theo thống kê của Viện Tim mạch Việt Nam, từ năm 2000 đến năm 2015, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành tăng khoảng 1% mỗi năm và đã chiếm 25%, tương đương với 4 người trưởng thành thì có một người bị tăng huyết áp. Huyết áp cao làm tăng nguy cơ tử vong do đột quỵ lên 4 lần và tăng nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạch lên gấp 3 lần so với những người không mắc bệnh.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Tuyến, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh cho biết, nhồi máu cơ tim là tình trạng lưu lượng máu đến một phần cơ tim bị giảm hoặc ngừng hoàn toàn bởi cục huyết khối gây tắc nghẽn động mạch vành. Nhồi máu cơ tim là một biến cố nghiêm trọng, gây thiếu máu cơ tim đột ngột và hoại tử vùng cơ tim bị thiếu máu.

Nguyên nhân gây hẹp lòng mạch vành là do quá trình tiến triển của tình trạng xơ vữa động mạch vành. Thành động mạch vành bị tổn thương và thu hẹp theo thời gian do chất béo tích tụ và mảng bám phát triển. Khi mảng xơ vữa gây tắc hoàn toàn động mạch vành sẽ khiến cơ tim bị thiếu oxy, lâu dần sẽ gây chết tế bào cơ tim và hoại tử. 

Nhồi máu cơ tim cấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở mọi độ tuổi. Mạch máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn đột ngột bởi cục huyết khối trong lòng mạch khiến cơ tim bị thiếu máu nuôi và hoại tử. Nếu bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp tính không được cấp cứu kịp thời, lưu lượng máu không được phục hồi nhanh chóng, có thể gây tổn thương cơ tim vĩnh viễn, gây suy tim và tử vong.

Nhồi máu cơ tim bán cấp là giai đoạn thứ hai, kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, là giai đoạn thường gặp nhất, có thể kèm theo rối loạn nhịp tim hay block nhĩ-thất. 

Can thiệp trong “giờ vàng” giảm nguy cơ biến chứng và tỷ lệ tử vong

Khung “giờ vàng” can thiệp nhồi máu cơ tim người bệnh cần lưu ý đó là khoảng thời gian 1-2 giờ đầu khi bệnh nhân mới xuất hiện cơn đau ngực. Lúc này, cơ tim chỉ mới bị tổn thương nhẹ. Do đó, việc tái tưới máu cơ tim sẽ hiệu quả nhất, giúp hạn chế được tình trạng cơ tim chết, giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng cho người bệnh.

Can thiệp nhồi máu cơ tim trong “giờ vàng” giúp bệnh nhân giảm nguy cơ biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong.

Nếu bản thân hoặc người thân trong gia đình xuất hiện triệu chứng của nhồi máu cơ tim, cần nhập viện cấp cứu ngay, để được can thiệp trong “giờ vàng”, giúp giảm nguy cơ biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong.

Để phòng ngừa nhồi máu cơ tim, người bệnh cần có sự điều chỉnh phù hợp trong lối sống: Rèn thói quen hoạt động thể chất đều đặn, nên tập khoảng 5 buổi mỗi tuần với mỗi buổi tập khoảng 30 phút; giữ cân nặng ở mức bình thường; ngừng uống rượu, hút thuốc lá; điều chỉnh chế độ ăn tốt cho tim mạch, ăn nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại cá béo, trái cây.

Đồng thời, giảm lượng muối, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa; hạn chế căng thẳng, áp lực; sử dụng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc, điều chỉnh liều lượng thuốc; tái khám theo định kỳ.

CHÂU ANH