Cần cơ chế phát triển bền vững sân khấu xã hội hóa

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, nghệ thuật sân khấu nói chung và sân khấu xã hội hóa nói riêng đối diện với không ít khó khăn, thách thức.

Theo các nghệ sĩ sân khấu, khó khăn lớn nhất vẫn là kinh phí hoạt động. Mỗi vở diễn đều đòi hỏi chi phí đầu tư lớn cho kịch bản, dàn dựng, diễn viên, mỹ thuật, âm thanh, ánh sáng và truyền thông, trong khi nguồn thu gần như chỉ trông chờ vào việc bán vé. Có những vở diễn được đầu tư rất tâm huyết nhưng vẫn không đủ bù chi phí; nhiều sân khấu phải tự xoay xở, lấy nguồn thu của vở này bù cho vở khác để giữ sân khấu luôn sáng đèn.

Bên cạnh đó, nghệ thuật sân khấu còn gặp một số trở ngại như: Khan hiếm kịch bản chất lượng, thiếu đội ngũ tác giả trẻ, thu nhập từ nghề chưa ổn định nên khó giữ chân nghệ sĩ. Sự thay đổi trong thói quen thưởng thức nghệ thuật và phương thức tiếp nhận thông tin hiện nay khiến việc thu hút khán giả đến với sân khấu, nhất là khán giả trẻ, càng là một thử thách.

Hình ảnh trong vở kịch “3D cung tâm kế” của Sân khấu Kịch Hồng Vân. Ảnh do Sân khấu Kịch Hồng Vân cung cấp

Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Kim Chi, Phó chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam cho biết: “Nếu chỉ tính bằng doanh thu, nhiều sân khấu xã hội hóa đã khép cửa từ lâu. Nhưng nghệ thuật sân khấu không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn nuôi dưỡng tâm hồn con người, gìn giữ và lan tỏa những giá trị nhân văn, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc. Chính niềm tin đó là điều giúp các nghệ sĩ sân khấu giữ lửa đam mê, dấn thân vì nghề. Chúng tôi mong Nhà nước sẽ có chính sách phù hợp để những người làm nghệ thuật sân khấu phát huy nội lực, tiếp tục sáng tạo và cống hiến”.

Thực tế, các đơn vị sân khấu xã hội hóa ở nước ta vẫn đang nỗ lực từng ngày trong việc chủ động tìm kiếm nguồn lực xã hội, tiết kiệm tối đa chi phí, mạnh dạn đầu tư những tác phẩm mới, đưa sân khấu đến trường học, cộng đồng và tăng cường quảng bá trên các nền tảng số. Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Kim Chi cho rằng, để sân khấu xã hội hóa phát triển bền vững, cần một cơ chế hỗ trợ phù hợp về tài chính đối với các sân khấu xã hội hóa hoạt động hiệu quả; quan tâm đầu tư cho sáng tác kịch bản, đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số trong hoạt động biểu diễn. Cùng với đó là một chiến lược lâu dài để phát triển đa dạng đối tượng khán giả của nghệ thuật sân khấu, ví dụ như đưa nghệ thuật này đến gần hơn với học sinh, sinh viên, các gia đình qua nhà trường, các thiết chế văn hóa và các phương thức truyền thông hiện đại. 

Khi một sân khấu đóng cửa, điều mất đi không chỉ là một điểm biểu diễn mà còn là một không gian nuôi dưỡng tâm hồn con người, một ngôn ngữ đặc biệt có thể lan tỏa nhiều giá trị tốt đẹp và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Bởi vậy, sự quan tâm của Nhà nước, ngành văn hóa và các cơ quan liên quan là điều cần thiết để sân khấu xã hội hóa có thêm điều kiện phát triển bền vững, tiếp tục đóng góp tích cực cho đời sống văn hóa nghệ thuật của đất nước.