Chuyển đổi số trong nông nghiệp: Xu thế tất yếu để phát triển bền vững

Nền tảng số không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng mà còn đặt nền móng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn. Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự hiệu quả, các doanh nghiệp nông nghiệp cần vượt qua những thách thức lớn về năng lực công nghệ, nhân lực và tư duy kinh doanh.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” nâng cao năng suất

Theo ông Phạm Văn Quân, chuyên gia Chuyển đổi số Quốc gia, Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Checkee, chuyển đổi số không đơn thuần là cơ hội, mà đã trở thành yếu tố sống còn đối với cộng đồng doanh nghiệp hiện nay. Đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, chuyển đổi số giúp nâng cao năng suất, tối ưu hóa chi phí và đáp ứng linh hoạt nhu cầu thị trường.

“Nhiều doanh nghiệp đang ứng dụng chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm, bán hàng đa kênh, kết hợp các nền tảng trực tuyến và truyền thống để mở rộng mạng lưới phân phối và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn. Doanh nghiệp cũng ứng dụng công nghệ trong phân tích dữ liệu thời tiết, hành vi người tiêu dùng, năng suất cây trồng để đưa ra quyết định kịp thời, chính xác, triển khai thiết bị bay không người lái (drone), hệ thống cảm biến, tưới tiêu thông minh nhằm tiết kiệm chi phí và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công” - ông Phạm Văn Quân nhận định.

Dây chuyền sản xuất cafe của Công ty Cổ phần Sài Gòn An Thái. Ảnh: Sỹ Bắc

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong hoạt động xúc tiến thương mại, đặc biệt trên các nền tảng thương mại điện tử. Nghiên cứu sinh, Tiến sĩ Lê Văn (Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Thương mại điện tử và Kinh tế số - CADE) cho biết, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp dự đoán thời điểm bán hàng hiệu quả dựa trên hành vi người tiêu dùng; tối ưu hóa tiêu đề và mô tả sản phẩm cho phù hợp với xu hướng tìm kiếm; vận hành chatbot tự động tư vấn, chăm sóc khách hàng; và tiếp cận lại người mua tiềm năng một cách có chiến lược. Tuy nhiên, ông Lê Văn cũng nhấn mạnh rằng AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Việc ứng dụng hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào năng lực quản trị, hiểu biết thị trường và khả năng vận hành của đội ngũ nhân sự trong doanh nghiệp.

Phân tích thị trường - Nền tảng xây dựng chiến lược bền vững

Theo ông Nguyễn Minh Phúc, Giám đốc CADE (Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Thương mại Điện tử và Kinh tế số), việc phân tích thị trường không thể tách rời khỏi quá trình chuyển đổi số. Đây là bước đi chiến lược nhằm giúp doanh nghiệp nhận diện cơ hội, đánh giá rủi ro, và xây dựng các phương án kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Việc đầu tư bài bản vào phân tích xu hướng tiêu dùng, chính sách nhập khẩu của các thị trường mục tiêu, cũng như hành vi cạnh tranh trên các nền tảng thương mại điện tử sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ mở rộng thị phần mà còn nâng cao khả năng thích ứng với biến động toàn cầu. Dù hiểu rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn trong quá trình tiếp cận và triển khai.

Ông Lê Thanh Thiệt, chủ cơ sở sản xuất tôm Ngọc Thiệt, TP Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang, cho biết, khó khăn lớn nhất khi đưa sản phẩm nông nghiệp lên sàn thương mại điện tử là do người làm nông chưa quen với công nghệ, chưa nắm được cách thức vận hành cũng như luật chơi trên các nền tảng. Việc thiếu kiến thức về marketing, kỹ thuật đăng tải sản phẩm, hay chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý như giấy tờ chứng minh nguồn gốc, nhãn mác, bao bì, đã khiến nhiều hộ sản xuất e ngại và lo sợ bị xử phạt khi tham gia các sàn lớn. Thêm vào đó, tâm lý người tiêu dùng vẫn còn dè dặt với hàng hóa online, nhất là khi họ không thể kiểm chứng chất lượng trực tiếp.

Ông Lê Thanh Thiệt chia sẻ: “Chúng tôi rất cần sự hỗ trợ từ các hiệp hội hoặc chương trình chuyển đổi số, không chỉ dừng lại ở việc đưa hàng lên sàn, mà còn hướng dẫn cụ thể các bước pháp lý và kỹ năng vận hành để doanh nghiệp nông nghiệp có thể tiếp cận thị trường số một cách an toàn và hiệu quả. Để mở rộng quy mô và tăng tính cạnh tranh, doanh nghiệp cần có thêm sự hỗ trợ từ Nhà nước, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức trung gian để chuyển giao công nghệ một cách hiệu quả”. 

Chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại là xu thế không thể đảo ngược. Đây không phải là "chiếc đũa thần," mà là một chiến lược dài hạn, đòi hỏi doanh nghiệp nông nghiệp phải đầu tư nghiêm túc vào hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và thay đổi tư duy kinh doanh. Tuy nhiên, doanh nghiệp nông nghiệp không đơn độc trên hành trình này. Ngày càng có nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức chuyển đổi số được triển khai, nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng bước chuyển đổi - từ đào tạo kỹ năng số, tư vấn pháp lý, đến hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử một cách minh bạch và hiệu quả.

Với sự vào cuộc đồng bộ giữa khu vực công và tư, cùng tinh thần cầu thị, học hỏi từ chính các chủ thể trong ngành, chuyển đổi số sẽ không chỉ là thách thức, mà trở thành cơ hội vàng để nông nghiệp Việt Nam bứt phá, phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng và vươn xa trên thị trường toàn cầu.

THANH THANH