• Click để copy

Cơ sở quan trọng cải thiện chất lượng môi trường sống

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (QCVN) và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về lộ trình áp dụng các mức khí thải đối với xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông. Đây là những nội dung quan trọng, có ý nghĩa thực tiễn lớn trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại nhiều đô thị đang ở mức báo động, đe dọa nghiêm trọng sức khỏe cộng đồng.

Báo động đỏ tại nhiều đô thị lớn

Báo cáo công tác bảo vệ môi trường do Bộ NN-MT soạn thảo cho thấy, trong số 11 thành phố được đánh giá có đến 9 thành phố có số ngày ô nhiễm không khí vượt ngưỡng cho phép, trong đó Hà Nội, TP Hồ Chí Minh là hai địa phương có tần suất ô nhiễm cao nhất. Trong năm 2024, Hà Nội ghi nhận ít nhất 4 đợt ô nhiễm không khí nặng, chủ yếu tập trung từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Kết quả quan trắc của Bộ NN-MT và các địa phương cho thấy, tại nhiều địa điểm quan trắc trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận, số ngày có thông số bụi PM2.5 vượt QCVN 05:2023/BTNMT chiếm 2/3 tổng số ngày quan trắc. Đầu năm 2025, tình trạng ô nhiễm vẫn tiếp tục diễn ra và chưa có dấu hiệu suy giảm.

Theo thống kê của Bộ Công an, tính đến cuối năm 2024, cả nước có khoảng 50 triệu xe máy đang lưu hành, trong đó khoảng 70% là xe đã qua sử dụng hơn 10 năm. Những “ổ phát thải di động” với công nghệ lạc hậu này đều không có thiết bị xử lý khí thải. Trong khi đó, ô tô cá nhân, xe tải đang tăng nhanh chóng tại các đô thị lớn. Nghiên cứu cũng cho thấy một trong những nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiễm không khí đô thị là do khí thải từ phương tiện giao thông cơ giới, đặc biệt là xe cũ nát, không được kiểm soát định kỳ. Khí thải giao thông được xác định là một trong các tác nhân chính gây ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tại các thành phố lớn. Loại bụi này có khả năng xuyên sâu vào phế nang phổi, làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp, tim mạch, thậm chí ung thư...

Cơ sở quan trọng cải thiện chất lượng môi trường sống
Khu vực Ngã Tư Sở (Thanh Xuân, Hà Nội), lối xuống từ vành đai 3. Ảnh: PHẠM HƯNG 

Lộ trình rõ ràng, phân loại hợp lý

Trước thực trạng nêu trên, Bộ NN-MT đã xây dựng Dự thảo QCVN và Dự thảo Quyết định quy định về lộ trình áp dụng QCVN khí thải đối với xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy. Dự thảo này được xây dựng công phu, bài bản trên cơ sở đánh giá thực tế và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nhằm bảo đảm tính khả thi, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện. Theo đó, xe ô tô chia các mức khí thải từ 1 đến 5 (mức cao nhất), gồm: Xe sản xuất trước năm 1999 phải đáp ứng mức khí thải 1; xe sản xuất từ năm 1999 đến 2016 phải đáp ứng mức khí thải 2; xe sản xuất từ năm 2017 đến 2021 phải đáp ứng mức khí thải 3 (kể từ ngày 1-1-2026); xe sản xuất từ năm 2022 phải đáp ứng mức khí thải 4 (từ ngày 1-1-2026) và mức khí thải 5 (từ ngày 1-1-2028).

Riêng tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, nơi chất lượng không khí đang ở mức báo động, dự thảo quy định lộ trình siết chặt hơn. Xe ô tô sản xuất từ năm 2017 phải đáp ứng mức khí thải 4 từ ngày 1-1-2026 và xe từ năm 2022 trở đi phải đạt mức khí thải 5 từ ngày 1-1-2027.

Xe mô tô và xe gắn máy, loại phương tiện chiếm số lượng lớn nhất, cũng được phân nhóm cụ thể theo năm sản xuất. Dự thảo xác định mốc thực hiện kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy từ ngày 1-1-2027 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh; từ ngày 1-1-2028 tại Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế; và từ ngày 1-1-2030 trên phạm vi toàn quốc.

 

Cơ sở quan trọng cải thiện chất lượng môi trường sống
 Khu vực Ngã Tư Ô Chợ Dừa (Đống Đa, Hà Nội) vào giờ cao điểm ngày 9-5-2025. Ảnh: HỒNG SÁNG

Cần kiểm soát đồng bộ, đầu tư hệ thống kiểm định

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho rằng, Dự thảo QCVN về khí thải xe ô tô, mô tô, xe gắn máy thể hiện nỗ lực cụ thể hóa các cam kết của Việt Nam nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí, đồng thời tiệm cận với các chuẩn mực môi trường tiên tiến trên thế giới. Đặc biệt, việc phân chia mức khí thải từ 1 đến 5 cho xe ô tô và xác định mốc kiểm định khí thải theo năm sản xuất, địa bàn áp dụng cho thấy cách tiếp cận có cơ sở khoa học và phù hợp thực tiễn sử dụng phương tiện ở nước ta. Dự thảo còn góp phần quan trọng bảo vệ sức khỏe cộng đồng, thể hiện trách nhiệm trong gìn giữ môi trường sống bền vững cho tương lai.

Tuy nhiên, để Dự thảo QCVN thực sự đi vào cuộc sống, cần có lộ trình triển khai hợp lý, minh bạch, với bước đi vững chắc. Trước hết, cần đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cho người dân và doanh nghiệp về ý nghĩa, lợi ích của việc kiểm soát khí thải. Nhà nước nên có chính sách hỗ trợ, khuyến khích thay thế, chuyển đổi phương tiện cũ nát, nhất là với người lao động thu nhập thấp. Cùng với đó, hạ tầng kỹ thuật phục vụ kiểm định khí thải đối với các phương tiện cũng cần được đầu tư đồng bộ, phủ rộng. Nhất là cần lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, chính quyền địa phương trong công tác giám sát, xử lý vi phạm để bảo đảm hiệu quả thực thi.

Nhiều chuyên gia về lĩnh vực môi trường cũng cho rằng, muốn cải thiện chất lượng không khí thì việc kiểm soát khí thải giao thông là mắt xích then chốt. Tuy nhiên, cần song hành với việc phát triển giao thông công cộng, khuyến khích xe điện, đồng thời hạn chế xe cũ, xe không đạt chuẩn vào các vùng phát thải thấp.

Theo Bộ NN-MT, để bảo đảm thực hiện thuận tiện, cơ quan chức năng đang phối hợp với các bộ, ngành, doanh nghiệp tổ chức xã hội hóa hệ thống kiểm định (trong đó có kiểm định về khí thải), phù hợp xu thế phát triển bền vững. Ông Hoàng Văn Thức, Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ NN-MT khẳng định: “Chúng tôi đang tiếp thu ý kiến góp ý từ các bộ, ngành, chuyên gia, doanh nghiệp và người dân để hoàn thiện dự thảo. Mục tiêu là xây dựng một quy định có tính khả thi cao khi áp dụng, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống và bảo đảm mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe của nhân dân”.

Thực tế cho thấy, nếu không hành động kịp thời, hậu quả của ô nhiễm không khí sẽ ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ đến sức khỏe mà còn tác động đến năng suất lao động, chất lượng cuộc sống và sự phát triển kinh tế-xã hội. Việc sớm ban hành và thực hiện hiệu quả các chính sách về kiểm soát khí thải và lộ trình áp dụng về QCVN đối với khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ là bước đi đúng đắn, cấp thiết và cần có sự đồng thuận cao từ toàn xã hội.

Bài và ảnh: NGUYỄN HỒNG SÁNG

Tin mới

Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ

Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.

Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế

Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười

Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.

Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân

Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.

Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị

Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.

Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.