Đề xuất Chính phủ quy định nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng

Ô tô nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại chủ yếu tập trung vào xe nhập khẩu dưới dạng quà biếu quà tặng. Việc cấp phép nhập khẩu giúp cơ quan hải quan theo dõi, quản lý được việc nhập khẩu xe của từng doanh nghiệp dưới dạng quà biếu, quà tặng. Việc hạn chế lượng xe nhập khẩu theo hình thức quà biếu, quà tặng và tổ chức, các nhân nhập khẩu ô tô theo diện tài sản di chuyển vào Việt Nam cần được quản lý chặt chẽ, tránh trường hợp lợi dụng các tổ chức, cá nhân di chuyển địa điểm công tác, làm việc, học tập, … về Việt Nam được mang theo tài sản di chuyển để kinh doanh.

  Việc quy định biện pháp quản lý đối với ô tô nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại nhằm hạn chế sự gia tăng đột biến lượng xe ô tô nhập khẩu trong bối cảnh đây là hàng hóa không khuyến khích nhập khẩu và hạn chế tình trạng gian lận, né tránh các quy định của Nghị định số 116/2017/NĐ-CP để nhập khẩu xe ô tô nhằm mục đích kinh doanh. Chính sách quản lý nhập khẩu cần được áp dụng thống nhất và xuyên suốt theo khía cạnh quản lý mặt hàng xe ô tô, không phân biệt hình thức nhập khẩu thương mại hay phi thương mại.

 Trên cơ sở quy định pháp luật, thực tiễn và ý kiến của các Bộ ngành, cơ quan soạn thảo (Bộ Công Thương) nhận thấy việc ban hành Quyết định quy định việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển là phương án phù hợp, là cần thiết, khắc phục các tồn tại, bất cập phát sinh, định hướng hoạt động nhập khẩu ô tô phi thương mại, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển; đảm bảo lợi ích cho người tiêu dùng, người tham gia giao thông.

Việc ban hành Quyết định chỉ áp dụng đối với ô tô nhập khẩu dưới dạng quà biếu, quà tặng và tài sản di chuyển của tổ chức cá nhân, không áp dụng với trường hợp: Nhập khẩu, tạm nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại để nghiên cứu khoa học, nghiên cứu phát triển sản phẩm, sửa chữa, bảo hành, bảo dưỡng, xe sử dụng trong nội bộ cơ quan, tổ chức … thực hiện theo quy định tại Thông tư số 143/2015/TT-BTC ngày 11 tháng 9 năm 2015, Thông tư số 45/2022/TT-BTC ngày 27 tháng 7 năm 2022 và các quy định hiện hành khác. Nhập khẩu theo diện hàng mẫu, không tham gia giao thông nên không phải đối tượng áp dụng kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, không đăng ký lưu hành và có thể thực hiện theo quy định tại Điểm c khoản 2 Điều 1 Thông tư số 31/2011/TT-BGTVT ngày 14 tháng 5 năm 2011 của Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng).

Các nội dung chính của dự thảo Quyết định gồm: Ô tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển phải thuộc chủng loại, nhãn hiệu, hãng sản xuất được nêu tại Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô cấp cho doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP ngày 17/10/2017 của Chính phủ quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô (khoản 1 Điều 3).

Trường hợp nhập khẩu, tạm nhập khẩu ô tô đã qua sử dụng thì tuân thủ theo quy định về pháp luật ngoại thương: Ô tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển phải thực hiện qua đầu mối là doanh nghiệp được cấp Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô theo quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP và Tổ chức, cá nhân nhập khẩu ô tô theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển ủy thác doanh nghiệp được cấp Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô theo quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP thực hiện việc nhập khẩu (khoản 2 Điều 3).

Biện pháp quản lý này phát huy tác dụng hạn chế nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô đã qua sử dụng để đảm bảo an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông. Ô tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu (không phân biệt mục đích thương mại hay phi thương mại) cần được bảo hành, bảo dưỡng đúng tiêu chuẩn của nhà sản xuất tại cơ sở bảo hành, bảo dưỡng trên lãnh thổ Việt Nam, đáp ứng các quy định về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của Việt Nam. Ngoài ra, việc tổ chức, cá nhân nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà tặng, quà biếu, tài sản di chuyển thông qua ủy quyền cho doanh nghiệp đã được cấp Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô theo Nghị định số 116/2017/NĐ-CP sẽ được thực hiện nhanh chóng, minh bạch do các doanh nghiệp được cấp Giấy phép đã quen với trình tự, thủ tục nhập khẩu, tạm nhập khẩu.

Để đảm bảo hiệu quả quản lý, tính đồng bộ về chính sách mặt hàng xe ô tô giữa biện pháp quản lý nhập khẩu, tạm nhập khẩu ô tô, Bộ Công Thương đề xuất áp dụng các quy định về việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu ô tô không nhằm mục đích thương mại tương tự như quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP. Đồng thời, Bộ Công Thương đề nghị việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu ô tô theo diện quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển chỉ được thực hiện thông qua các thương nhân được cấp Giấy phép nhập khẩu ô tô theo Nghị định số 116/2017/NĐ-CP. Ô tô tạm nhập khẩu theo hình thức tài sản di chuyển thực hiện theo quy định pháp luật về quản lý ngoại thương.

 Để đảm bảo hiệu quả quản lý, tính đồng bộ về chính sách mặt hàng xe ô tô cũng như để đảm bảo thúc đẩy phát triển ngành sản xuất ô tô trong nước, việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà tặng, quà biếu, tài sản di chuyển được thực hiện thông qua các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô đã được cấp giấy phép nhập khẩu theo quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP. Do vậy việc nhập khẩu, tạm nhập khẩu xe ô tô theo hình thức quà tặng, quà biếu, tài sản di chuyển không thực hiện phân cấp, phân quyền.

Ngoài hồ sơ nhập khẩu theo quy định của Luật Hải quan, doanh nghiệp nhập khẩu phải bổ sung tài liệu sau: Giấy tờ, tài liệu chứng minh ô tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu theo hình thức quà biếu, quà tặng, tài sản di chuyển. Văn bản của tổ chức, cá nhân ủy thác nhập khẩu, tạm nhập khẩu cho doanh nghiệp nhập khẩu.

 Quy định các tài liệu như trên để phục vụ cơ quan hải quan trong quá trình thông quan xác định được mục đích nhập khẩu, tạm nhập khẩu của ô tô cũng như doanh nghiệp được quyền nhập khẩu; vừa không hạn chế quyền nhập khẩu, số lượng nhập khẩu của doanh nghiệp, vừa góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực trong công tác quản lý nhà nước, thống kê lượng xe ô tô nhập khẩu phi thương mại.

 Trong dự thảo Quyết định quy định cụ thể trách nhiệm của các Bộ, ngành liên quan như: Bộ Công Thương công bố danh sách các doanh nghiệp được cấp Giấy phép kinh doanh nhập khẩu ô tô theo quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP và danh mục chủng loại, nhãn hiệu ô tô, nhà sản xuất ô tô liên quan trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc các hình thức công bố công khai phù hợp khác để tổ chức, cá nhân nhập khẩu ô tô không nhằm mục đích thương mại lựa chọn. Đây là cơ sở để cá nhân, tổ chức, cơ quan quản lý nhà nước liên quan xác định các doanh nghiệp được phép nhập khẩu ô tô, vừa tránh các trường hợp lừa đảo gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức, vừa nâng cao hiệu quả phối hợp quản lý nhà nước giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động nhập khẩu.

Trách nhiệm của Bộ Xây dựng công bố danh sách cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô đáp ứng quy định tại Nghị định số 116/2017/NĐ-CP và danh mục nhãn hiệu, nhà sản xuất ô tô liên quan trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc các hình thức công bố công khai phù hợp khác. Đây là cơ sở để cá nhân, tổ chức, cơ quan quản lý nhà nước liên quan xác định các cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô đáp ứng quy định, vừa đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng vừa nâng cao hiệu quả phối hợp quản lý nhà nước giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác quản lý doanh nghiệp nhập khẩu ô tô duy trì điều kiện kinh doanh, duy trì điều kiện chăm sóc khách hàng, người tiêu dùng.

Trách nhiệm của Bộ Tài chính chỉ đạo cơ quan Hải quan làm thủ tục thông quan theo quy định khi hồ sơ nhập khẩu, tạm nhập khẩu và tài liệu quy định tại Quyết định đầy đủ, hợp lệ.

 Trách nhiệm của doanh nghiệp nhập khẩu ô tô báo cáo Bộ Công Thương về số lượng, trị giá, chủng loại, nhãn hiệu ô tô nhập khẩu, tạm nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại trong vòng 15 ngày sau mỗi lần thực hiện hoạt động nhập khẩu, tạm nhập khẩu.