Doanh nghiệp bán hàng đa cấp phải ký quỹ ít nhất 20 tỷ đồng

Quy định này nằm tại khoản 2 Điều 50 Nghị định số 137/2026/NĐ-CP.

Tiền ký quỹ là khoản tiền bảo đảm việc thực hiện các nghĩa vụ của doanh nghiệp bán hàng đa cấp đối với người tham gia bán hàng đa cấp và Nhà nước trong các trường hợp:

- Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp nhưng không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp đã có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền;

- Doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp do giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hết hiệu lực mà không được gia hạn theo quy định; doanh nghiệp tự chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp; giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi nhưng không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp đối với người tham gia bán hàng đa cấp và có bản án có hiệu lực pháp luật của tòa án về việc giải quyết các tranh chấp giữa doanh nghiệp bán hàng đa cấp với người tham gia bán hàng đa cấp liên quan đến các nghĩa vụ đó.

Nghĩa vụ của doanh nghiệp bán hàng đa cấp đối với người tham gia bán hàng đa cấp là các nghĩa vụ phát sinh từ hoạt động bán hàng đa cấp hợp pháp, bao gồm nghĩa vụ trả thưởng theo kế hoạch trả thưởng, nghĩa vụ mua lại hàng hóa nếu người tham gia trả lại hàng, nghĩa vụ trả lại tiền trong trường hợp theo quy định của pháp luật.

Hoạt động bán hàng đa cấp là hoạt động kinh doanh thông qua hệ thống phân phối gồm hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn người tham gia với hoạt động trải rộng trên địa bàn toàn quốc.

Phiên tòa xét xử vụ lừa đảo đa cấp Công ty Liên kết Việt. Ảnh: Doãn Tấn

Pháp luật hiện hành quy định doanh nghiệp bán hàng đa cấp phải ký quỹ 5% vốn điều lệ nhưng không thấp hơn 10 tỷ đồng. Mức tiền ký quỹ hiện chỉ được tiếp cận ở góc độ là khoản tiền để giải quyết quyền lợi về hoa hồng, mua lại hàng hóa cho một số người tham gia nhất định khi doanh nghiệp bán hàng đa cấp chấm dứt hoạt động mà không hoàn thành nghĩa vụ với người tham gia.

Tuy nhiên, theo Bộ Công Thương, để giải quyết quyền lợi cho hàng trăm, hàng nghìn người tham gia có thiệt hại lên đến nhiều tỷ đồng trong các vụ việc bị xử lý hình sự như Liên Kết Việt, Nhượng quyền thương mại Thăng Long trước đây thì số tiền ký quỹ theo quy định hiện nay là quá thấp, không đủ chi trả.

Cụ thể, trong vụ án hình sự liên quan đến Công ty Liên Kết Việt, cơ quan chức năng xác định tổng số tiền mà bị cáo thu của bị hại là hơn 2.000 tỷ đồng, sau khi trừ đi số tiền đã chi hoa hồng, các bị cáo phải chịu trách nhiệm cho số tiền đã lừa đảo, chiếm đoạt là hơn 1.000 tỷ đồng, số bị hại sau khi rà soát là 5.818 người.

Vì vậy, Bộ Công Thương cho rằng, cần phải gia tăng điều kiện về năng lực tài chính đối với doanh nghiệp mới gia nhập thị trường nhằm hạn chế tối đa nguy cơ mất kiểm soát đối với hệ thống người tham gia bán hàng đa cấp, dẫn đến những hệ lụy trên quy mô lớn với xã hội mà không có đủ nguồn tài chính để khắc phục hậu quả.

Bộ Công Thương cho biết thêm, doanh thu bán hàng đa cấp có xu hướng giảm từ năm 2023. Theo đó, doanh thu bán hàng đa cấp năm 2023 đạt 16.866 tỷ đồng giảm mạnh so với năm 2022 (giảm 20,11%). Số lượng người tham gia bán hàng đa cấp cũng có xu hướng giảm trong những năm vừa qua, năm 2023 giảm 194.027 người (giảm khoảng 20%) so với năm 2022.