Đổi mới tư duy từ việc chấp nhận rủi ro
Một trong những điểm nghẽn kéo dài của hoạt động khoa học, công nghệ ở nước ta là thiếu vắng cơ chế pháp lý rõ ràng về việc chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu. Tâm lý sợ trách nhiệm, né rủi ro làm thui chột những ý tưởng sáng tạo khiến nhiều nhà khoa học, đơn vị nghiên cứu không dám vượt ra khỏi vùng an toàn.
Dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đang được Quốc hội bàn thảo đề cập tới quy định chấp nhận rủi ro được kỳ vọng là bước đột phá quan trọng về tư duy quản lý, mở đường cho nền khoa học nước nhà thực sự cất cánh.
Rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có nghĩa là cá nhân, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước để nghiên cứu khoa học, quá trình nghiên cứu đúng, chi tiêu theo quy định, nhưng cuối cùng kết quả không như dự kiến. Trên thực tế, rủi ro là điều không thể loại bỏ trong nghiên cứu khoa học, nhất là với những lĩnh vực công nghệ cao, các dự án có tính tiên phong. Các quốc gia phát triển như Mỹ, Đức, Hàn Quốc... đều có cơ chế chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu để khuyến khích sáng tạo và thử nghiệm. Việc dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đưa nội dung “chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” đang nhận được sự ủng hộ rất cao từ giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách.
 |
| Sinh viên Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) tham quan và học tập tại phòng thí nghiệm ở cơ sở Hòa Lạc. Ảnh: baotintuc.vn |
Cụ thể, Điều 9 của dự thảo luật quy định, “tổ chức, cá nhân thực hiện nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo không bị truy cứu trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm dân sự đối với thiệt hại gây ra cho nhà nước nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định trong quá trình triển khai và không có hành vi gian lận, vi phạm pháp luật hoặc sử dụng sai mục tiêu, phạm vi kinh phí”. Bên cạnh đó, không chỉ dừng lại ở đội ngũ nhà khoa học, quy định này còn bao phủ cả các doanh nghiệp sử dụng vốn nhà nước tham gia đổi mới công nghệ và cả người phê duyệt, quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ nếu đã thực hiện đầy đủ quy định quản lý nhiệm vụ, quy trình và nội dung nghiên cứu.
Thảo luận tại tổ về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Lệ Thủy (đoàn Bến Tre) bày tỏ sự đồng tình khi dự thảo luật đã cụ thể hóa các chính sách kích thích khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Điều này sẽ giúp các cá nhân, tổ chức mạnh dạn hơn trong việc theo đuổi những ý tưởng mới, những nghiên cứu mang tính đột phá. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần phân loại tùy nhóm và lĩnh vực cũng như mức độ thì mới áp dụng chấp nhận rủi ro; đồng thời cần có chế tài để quản lý, nếu không sẽ khó kiểm soát. Có ý kiến cũng cho rằng, việc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí rủi ro được chấp nhận, quy trình đánh giá tuân thủ và cơ chế bảo vệ là cần thiết để ngăn chặn tình trạng lạm dụng chính sách, biến rủi ro khoa học thành “lá chắn” cho yếu kém hoặc tiêu cực.
Chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là cơ sở pháp lý quan trọng giúp giải phóng tư duy sợ trách nhiệm, khuyến khích đổi mới sáng tạo có kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm minh bạch và kỷ luật trong sử dụng ngân sách nhà nước. Chính sách này nếu được triển khai đúng đắn sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên tri thức và sáng tạo.
VŨ DUNG
- Click để copy
Tin mới
Công an TP. Cần Thơ: Phát hiện đường dây sản xuất, buôn bán nước hoa giả số lượng lớn
Theo Thông tin điện tử Công an TP. Cần Thơ, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an TP. Cần Thơ phối hợp Công an xã Thạnh An, Đội Quản lý thị trường số 4 thuộc Chi cục Quản lý thị trường TP. Cần Thơ vừa tiến hành khám xét khẩn cấp 3 địa điểm tại ấp Phụng Quới A, xã Thạnh An, TP. Cần Thơ là nơi sản xuất, buôn bán hàng giả là nước hoa mang các nhãn hiệu nổi tiếng của nước ngoài sản xuất do L.V.H, sinh năm 1973 và vợ là V.T.T, sinh năm 1985 thực hiện.
Liên tiếp phát hiện, bắt giữ các vụ vận chuyển hàng giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc tại Sơn La
Chỉ trong thời gian ngắn đầu tháng 1, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường (Công an tỉnh Sơn La) đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng liên tiếp phát hiện và ngăn chặn 3 vụ vận chuyển hàng giả, hàng hóa và thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đây là kết quả của đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự thị trường dịp cận Tết.
Thái Nguyên: Bắt giữ và tiêu hủy 185 kg thịt lợn không rõ nguồn gốc xuất xứ
Đội Quản lý thị trường số 1 (Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên) vừa kịp thời phát hiện và ngăn chặn một vụ vận chuyển thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh. Lực lượng chức năng đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 17 triệu đồng đối với chủ hàng, đồng thời buộc tiêu hủy toàn bộ 185 kg thịt lợn không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Sơn La: Thu giữ gần 400 kg chân gà, thịt đông lạnh không rõ nguồn gốc
Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Sơn La vừa phát hiện, thu giữ gần 400 kg chân gà và thịt gà đông lạnh không rõ nguồn gốc xuất xứ.
TP. HCM: Phát hiện khoảng 2 tấn thịt heo không rõ nguồn gốc xuất xứ
Lực lượng chức năng TP. HCM vừa phát hiện khoảng 2 tấn thịt heo đông lạnh có dấu hiệu biến đổi màu sắc, không rõ nguồn gốc xuất xứ tại một kho hàng trên địa bàn. Số thịt này được xác định không bảo đảm an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng nếu bị tuồn ra thị trường.
Tăng cường kiểm tra, đôn đốc chống buôn lậu dịp cao điểm Tết Bính Ngọ 2026
Nhằm chủ động kiểm soát thị trường, phòng ngừa buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong dịp cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã thành lập Đoàn công tác liên ngành để trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn công tác tại một số địa phương trọng điểm.
