Đồng minh Mỹ - Israel gia tăng bất đồng trong xử lý hồ sơ Iran

Ngày 9-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã cảnh báo Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Tel Aviv có thể rơi vào thế bị cô lập nếu tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công Iran. Trả lời phỏng vấn báo chí, Tổng thống Donald Trump tiết lộ đã trực tiếp nhắn nhủ nhà lãnh đạo Israel rằng “nên cẩn thận, nếu không sẽ sớm phải tự mình xoay xở”.

Cho dù hiện cả Iran và Israel đều tuyên bố ngừng tấn công lẫn nhau sau khi chiến sự leo thang nghiêm trọng giữa hai bên vào ngày 7-6, nhưng nguy cơ bạo lực tái diễn vẫn luôn hiện hữu. Tổng thống Donald Trump cho biết, Israel đã thông báo cho Mỹ về các cuộc tấn công vào Iran cuối tuần qua nhưng thời điểm thông báo là “rất muộn”. Ông cho biết, các đợt tấn công hiện đã dừng lại, dù phía Israel phát tín hiệu rằng chiến dịch có thể được nối lại.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc họp báo sau cuộc gặp tại câu lạc bộ Mar-a-Lago ở Palm Beach (Florida, Mỹ), năm 2025 (ảnh minh họa). Ảnh: Reuters

Việc ông Donald Trump công khai cảnh báo Thủ tướng Benjamin Netanyahu rằng Israel có thể rơi vào tình trạng bị cô lập nếu tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Iran không chỉ là một thông điệp ngoại giao thông thường. Đây là tín hiệu cho thấy Washington đang ưu tiên con đường đàm phán và kiểm soát xung đột, trong khi đó, Tel Aviv vẫn muốn duy trì sức ép quân sự để ngăn chặn các đối thủ trong khu vực.

Sự khác biệt này càng trở nên đáng chú ý nếu đặt trong tương quan với tình hình một năm trước. Sau chiến dịch quân sự nhằm vào Iran năm 2025, Israel được đánh giá đang nắm giữ nhiều lợi thế chiến lược. Hezbollah suy yếu đáng kể, chương trình hạt nhân của Iran chịu những tổn thất nghiêm trọng và quan hệ phối hợp quân sự Mỹ-Israel đạt mức chưa từng có. Tuy nhiên, những lợi thế đó đang dần bị bào mòn khi chính quyền Tổng thống Donald Trump trong cuộc xung đột lần này đã chuyển trọng tâm sang mục tiêu ổn định khu vực thông qua các thỏa thuận chính trị, thay vì sử dụng sức mạnh quân sự như trước. Trong khi Israel coi sức mạnh quân sự là công cụ tạo ra lợi thế chiến lược thì Nhà Trắng hiện lại xem việc duy trì môi trường thuận lợi cho đàm phán với Iran là ưu tiên hàng đầu.

Những tuyên bố liên tục gần đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran trong tương lai gần càng cho thấy Nhà Trắng đang đặt cược vào giải pháp ngoại giao nhiều hơn là đối đầu quân sự.

Theo nhiều nguồn tin được Axios và The Wall Street Journal dẫn lại, cuộc điện đàm gần đây giữa ông Donald Trump và ông Benjamin Netanyahu diễn ra trong bầu không khí căng thẳng hơn trước. Nhà lãnh đạo Mỹ được cho là đã yêu cầu Israel từ bỏ kế hoạch mở rộng chiến dịch quân sự tại Lebanon và chấp nhận các nỗ lực ngoại giao mà Washington đang thúc đẩy.

Giới phân tích cho rằng chính sự thay đổi này đang tạo ra cơ hội cho Tehran. Trong nhiều tháng qua, Iran liên tục yêu cầu đưa vấn đề Lebanon vào các cuộc đàm phán với Mỹ về ngừng bắn và ổn định khu vực. Khi Washington từng bước chấp nhận cách tiếp cận đó, vị thế thương lượng của Tehran được cải thiện đáng kể. Việc Iran gắn hồ sơ Lebanon trực tiếp với tiến trình đàm phán đồng nghĩa với việc Israel sẽ gặp nhiều hạn chế hơn trong các hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah ở Lebanon.

Còn đối với Tel Aviv, đây là diễn biến không mấy thuận lợi. Nếu trước đây Israel có thể chủ động mở rộng các chiến dịch quân sự để gây sức ép lên các lực lượng thân Iran trong khu vực, thì nay mọi bước đi đều phải tính đến tác động đối với các cuộc thương lượng mà Mỹ đang theo đuổi. Rõ ràng quyền chủ động chiến lược của Israel đang bị thu hẹp bởi mục tiêu hàng đầu của Washington hiện nay là đạt được một thỏa thuận với Tehran. Và Lebanon đang là một nhân tố quan trọng được Iran sử dụng như một con bài có giá trị trên bàn đàm phán với Mỹ.

Trong khi đó, Phó tổng thống Mỹ J.D.Vance ngày 9-6 khẳng định Washington sẽ tiếp tục theo đuổi một thỏa thuận với Iran, bao gồm các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với kênh Fox News, ông cho rằng một giải pháp lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran phù hợp với lợi ích của Mỹ và Washington sẽ tiếp tục thúc đẩy mục tiêu này bất chấp quan điểm của Israel.

Sự khác biệt về chiến lược không đồng nghĩa với sự rạn nứt trong quan hệ đồng minh Mỹ-Israel. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hai bên đang theo đuổi những mục tiêu trước mắt không hoàn toàn trùng khớp. Trong khi Washington muốn khép lại các vòng xoáy xung đột để mở đường cho một thỏa thuận với Tehran, Tel Aviv lại lo ngại rằng bất kỳ sự nhượng bộ nào cũng có thể tạo điều kiện để Iran phục hồi sức mạnh và củng cố ảnh hưởng trong khu vực.