Đột phá phát triển hạ tầng giao thông trong không gian mới

Tăng tốc triển khai các dự án giao thông trọng điểm

Việc sáp nhập TP Hồ Chí Minh với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu đặt ra yêu cầu cấp bách về hệ thống giao thông liên vùng hiện đại, khai thác tiềm năng, lợi thế không gian phát triển mới. Nếu tỉnh Bình Dương hiện nay được ví như “thủ phủ công nghiệp chế biến-chế tạo” với khoảng 30 khu công nghiệp, dẫn đầu về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thì Bà Rịa-Vũng Tàu được coi là một trong những "cửa ngõ" vận tải biển quốc tế với hệ thống cảng Cái Mép-Thị Vải; TP Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế với thế mạnh về nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học-công nghệ, tài chính, thương mại-dịch vụ, sản xuất công nghệ cao...

Hạ tầng giao thông TP Hồ Chí Minh ngày càng hoàn thiện và đồng bộ. Ảnh: VIỆT HOÀNG

Các lợi thế trụ cột, đặc trưng ấy khi đặt trong không gian phát triển mới đòi hỏi cần sự đột phá mạnh mẽ hạ tầng giao thông thì mới khơi thông được nguồn lực, phát huy được hiệu quả sáp nhập, tiềm năng. 

Từ yêu cầu trên, phát huy các dự án kết nối liên vùng trước đây, trước thời điểm sáp nhập, 3 địa phương trên đã đẩy mạnh chủ động phối hợp triển khai các dự án giao thông như tuyến cao tốc, metro, đường sắt, đường thủy... nhằm tăng tính kết nối giữa 3 địa phương.

Nổi bật là các dự án giao thông: Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh, dài 76km, đi qua TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai và Long An, dự kiến thông tuyến chính vào cuối năm 2025, hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2026; vành đai 4 TP Hồ Chí Minh, dài 207km, sẽ được Bình Dương khởi công trong năm nay. Quốc lộ 13-tuyến huyết mạch nối TP Hồ Chí Minh và Bình Dương cũng đang được nâng cấp toàn diện với tổng vốn đầu tư gần 21.000 tỷ đồng. Cao tốc TP Hồ Chí Minh-Thủ Dầu Một-Chơn Thành được khởi công vào tháng 2-2025, dự kiến hoàn thành năm 2027. Trong khi đó, các dự án cao tốc Bến Lức-Long Thành (dự kiến hoàn thành năm 2026) và cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu khi kết nối với đường vành đai 3 TP Hồ Chí Minh sẽ tạo thành mạng lưới giao thông liên hoàn, rút ngắn thời gian lưu thông.

Tuyến metro số 1 đánh dấu bước tiến quan trọng trong hệ thống giao thông công cộng tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: VIỆT HOÀNG

Không chỉ tập trung phát triển hệ thống đường bộ, đường thủy, TP Hồ Chí Minh và các địa phương đang đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư các dự án đường sắt đô thị và metro quy mô lớn, trải rộng theo nhiều hướng nhằm xây dựng mạng lưới giao thông theo quy mô mới, tầm nhìn mới. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mới dự kiến sẽ có khoảng 1.000km đường sắt đô thị, chưa kể các tuyến đường sắt quốc gia đang được Trung ương triển khai.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, Trưởng ban chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh, trong bối cảnh, tình hình mới khi các tỉnh Bình Dương, Bà Rịa-Vũng Tàu chuẩn bị hợp nhất, sáp nhập vào TP Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ từ 6 tỉnh, thành phố sẽ còn lại 3 tỉnh, thành phố gồm: TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh.

Trên cơ sở đó, việc triển khai phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội nói chung và hạ tầng giao thông cũng như đường sắt đô thị nói riêng tại TP Hồ Chí Minh đặt ra cơ hội mới, mô hình mới, với tư duy và tầm nhìn mới tương xứng với sự phát triển của vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành nhìn từ trên cao. Ảnh: LÊ NGUYỄN

Gỡ vướng để đẩy nhanh tiến độ các dự án

Trong bối cảnh các địa phương chuẩn bị sáp nhập, nhiều dự án giao thông trọng điểm tại khu vực phía Nam đang triển khai gặp không ít khó khăn, nhất là vướng mắc về cung ứng vật liệu xây dựng. Mới đây, tại cuộc làm việc với các bộ, ngành, địa phương về kết quả tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tại 4 dự án thành phần thuộc dự án đường vành đai 3 TP Hồ Chí Minh, đồng chí Mai Văn Chính, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ, Trưởng đoàn kiểm tra số 7 của Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các chủ đầu tư, nhà thầu tập trung đẩy mạnh thi công, thường xuyên kiểm tra định kỳ từng tháng, quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, bù lại phần đã chậm.

Phó thủ tướng Mai Văn Chính nhấn mạnh: TP Hồ Chí Minh và các địa phương cần chuẩn bị tâm thế sẵn sàng hoàn thành tuyến vành đai 3 và triển khai tuyến vành đai 4. Việc hoàn thành các tuyến này sẽ tạo dư địa phát triển rất lớn cho TP Hồ Chí Minh và địa phương trong vùng, tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Trước lo ngại về tiến độ và việc thiếu hụt vật liệu xây dựng tuyến vành đai 3 TP Hồ Chí Minh, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã có chỉ đạo khẩn, yêu cầu các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ hoàn thành theo cam kết. Các cơ quan chức năng đã khẩn trương làm việc với lãnh đạo các tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre để mở thêm các mỏ cát; đồng thời nâng công suất khai thác các mỏ hiện có để đảm bảo đủ lượng cát xây dựng đúng tiến độ.

Bên cạnh đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP Hồ Chí Minh đã chủ động phối hợp với các nhà thầu tìm thêm nguồn cung cát thay thế. TP Hồ Chí Minh đã triển khai việc phân luồng xanh cho sà lan chở nguyên vật liệu và sắp tới triển khai quét mã QR cho các xà lan cung cấp nguyên liệu cho tuyến vành đai 3, bảo đảm tiến độ thi công dự án.

Đường vành đai 3 TP Hồ Chí Minh dự kiến thông tuyến chính vào cuối năm 2025. Ảnh: LÊ NGUYỄN

Theo các chuyên gia, việc hợp nhất TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu sẽ mở ra cơ hội huy động nguồn lực lớn để đầu tư hạ tầng, tạo nên một hệ thống hạ tầng đồng bộ. Tuy nhiên, để tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm", các địa phương cần thống nhất, quy hoạch mạng lưới liên hoàn, đồng bộ; ưu tiên các trục chính kết nối đô thị-công nghiệp-cảng biển-logistics.

DUY MINH