Đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới

Nhiều lợi thế phát triển

TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương tiên phong trên cả nước phê duyệt và triển khai kế hoạch Đề án phát triển ngành CNVH TP Hồ Chí Minh đến năm 2030. Thành phố đặt mục tiêu chiến lược phát triển 8 ngành CNVH chủ lực, dự kiến mang lại doanh thu đóng góp to lớn vào cơ cấu kinh tế địa phương, gồm: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa, mỹ thuật-nhiếp ảnh-triển lãm, thời trang, truyền hình-phát thanh và nội dung số. Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, thành phố hiện có quy mô CNVH lớn nhất cả nước, với khoảng 97.000 lao động và hơn 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực liên quan. Giá trị sản xuất của các ngành CNVH đã tăng từ 3,54% GRDP năm 2020 lên 5,7% GRDP vào cuối năm 2025.

Các nghệ sĩ biểu diễn trong Chương trình nghệ thuật "Hồ Chí Minh - Nguồn sáng dẫn đường" tại Nhà hát Thành phố, tối 5-6. Ảnh: OANH KIỀU

Nguồn lực di sản cũng là lợi thế quan trọng để CNVH thành phố bứt phá. Thành phố hiện có 314 di tích lịch sử-văn hóa được xếp hạng, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt và 3 di sản văn hóa phi vật thể được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận. Ngoài ra, hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi là Di sản thế giới đang được hoàn thiện. Bên cạnh đó, TP Hồ Chí Minh có kinh nghiệm và năng lực tổ chức các sự kiện tầm cỡ, tạo sức hút mạnh mẽ đối với công chúng và nhà đầu tư. Sau sáp nhập đã có thêm lợi thế của Bình Dương trước đây với nền tảng công nghiệp và công nghệ cao, là trung tâm cung cấp hạ tầng số, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực cho CNVH; Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây được định hướng trở thành cửa ngõ tổ chức các sự kiện thể thao, du lịch văn hóa quy mô lớn, góp phần hình thành chuỗi giá trị CNVH liên kết đa dạng, đồng bộ, nhiều loại hình đặc sắc.

Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh còn là nơi hội tụ nguồn nhân lực sáng tạo lớn nhất cả nước. Đội ngũ văn nghệ sĩ của thành phố hình thành qua nhiều thế hệ kế tiếp nhau tạo nên nền tảng sáng tạo phong phú. Các hội chuyên ngành văn học, nghệ thuật có hơn 6.700 hội viên, chưa kể số lượng lớn nghệ sĩ hoạt động tự do luôn chọn TP Hồ Chí Minh là nơi lập nghiệp và sáng tạo. Đáng chú ý, tháng 10-2025, TP Hồ Chí Minh chính thức được UNESCO ghi danh là "Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh", trở thành thành phố điện ảnh đầu tiên ở Đông Nam Á, tạo nền tảng thúc đẩy các ngành CNVH phát triển theo hướng bài bản và bền vững.

Khơi thông nguồn lực để bứt phá

TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Quyết định về Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU ngày 17-4-2026 của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030. Trong đó, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đưa CNVH trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng, đưa văn hóa trở thành động lực chính bên cạnh các ngành kinh tế khác, đóng góp hiệu quả cho phát triển bền vững TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số. Theo kế hoạch, tỷ trọng đóng góp của các ngành CNVH vào GRDP thành phố sẽ đạt khoảng 7,2% vào năm 2030 và hướng đến mức 10% trong giai đoạn sau năm 2045.

Tại Hội thảo khoa học "Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị-Phát triển CNVH trong kỷ nguyên số" mới được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết: TP Hồ Chí Minh đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển CNVH nhưng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức về hành lang pháp lý, cơ chế ưu đãi, hệ thống dữ liệu và hạ tầng văn hóa. Thời gian qua, việc thể chế hóa chủ trương của Đảng về CNVH đã đạt được nhiều kết quả, nhiều quy định mới được nghiên cứu, ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn. Tuy nhiên, vẫn cần một hệ thống chính sách mạnh mẽ hơn về ưu đãi thuế, tín dụng, quỹ đầu tư sáng tạo và cơ chế đào tạo nhân lực. TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh đầu tư các thiết chế văn hóa lớn, xây dựng chiến lược phát triển CNVH gắn với danh hiệu Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh, đồng thời, nghiên cứu mô hình Quỹ hỗ trợ phát triển CNVH theo hướng đầu tư mạo hiểm có kiểm soát, chấp nhận rủi ro để thúc đẩy sáng tạo và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực văn hóa.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, CNVH chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng mới của TP Hồ Chí Minh khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới sáng tạo và các cơ sở đào tạo. Trong đó, cần đặc biệt chú ý đến các nguồn lực như: Tài nguyên văn hóa, nguồn nhân lực sáng tạo, cơ sở hạ tầng, công nghệ và những cơ chế đủ linh hoạt để khơi dậy sức sáng tạo của xã hội. Đào tạo nguồn nhân lực được xác định là khâu then chốt, thông qua mô hình hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, hướng tới hình thành đội ngũ nhân lực vừa có nền tảng văn hóa, vừa am hiểu kinh tế và công nghệ. Thành phố cũng cần quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch, công bằng đối với tất cả đơn vị, doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực CNVH. Bên cạnh đó, thành phố cần quan tâm đầu tư xây dựng các khu liên hợp, các cụm công trình văn hóa, thể thao xứng tầm, tạo dấu ấn riêng, độc đáo, mang tính biểu tượng của thành phố; khuyến khích xã hội hóa đầu tư phát triển các thiết chế văn hóa và thể thao của thành phố.