Giảm phát thải trồng trọt để tăng tính cạnh tranh nông sản Việt trên thị trường

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) cho biết: Đến nay đã có 22 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch hành động cấp tỉnh triển khai Đề án. Nhiều tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và địa phương cũng đăng ký tham gia các chương trình, mô hình sản xuất giảm phát thải.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là thời điểm then chốt để hình thành nền nông nghiệp phát thải thấp, nâng cao giá trị và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong thời gian tới, ngành trồng trọt sẽ tập trung hoàn thiện quy trình kỹ thuật đối với các cây trồng chủ lực như lúa, ngô, cà phê và sầu riêng; triển khai các mô hình thí điểm giảm phát thải; đồng thời xây dựng hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV) đồng bộ cho toàn ngành.

Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu TP Hà Nội.

Đối với cây lúa, các mô hình canh tác tưới ngập khô xen kẽ (AWD), quản lý rơm rạ, tối ưu sử dụng phân bón và cơ giới hóa đồng bộ sẽ tiếp tục được mở rộng, gắn với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Với cây cà phê, ngành sẽ thúc đẩy các mô hình cà phê tuần hoàn, tiết kiệm nước tưới, tăng sử dụng phân hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm và phục hồi sức khỏe đất tại Tây Nguyên và Sơn La. Trong khi đó, các vùng cây ăn quả như sầu riêng, thanh long, xoài hay chanh dây sẽ tập trung quản lý nước tưới, xử lý phụ phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về phát thải khí nhà kính, dấu chân carbon, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường, chuyển đổi sang sản xuất phát thải thấp được xem là xu hướng tất yếu để nông sản Việt Nam duy trì và mở rộng thị phần xuất khẩu.

Tại hội nghị, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp khẳng định, việc giảm phát thải trong trồng trọt không chỉ nhằm góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, mà còn là yêu cầu để gia tăng tính cạnh tranh và giá trị cho nông sản trên thị trường, giảm giá thành sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Hội nghị thống nhất định hướng xây dựng nhãn phát thải thấp cho các sản phẩm trồng trọt chủ lực như lúa gạo, cà phê, rau quả và một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực khác. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và từng bước định hình thương hiệu “nông sản xanh - phát thải thấp - trách nhiệm” của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh sản xuất, việc phát triển thị trường cho nông sản phát thải thấp cũng được đặc biệt chú trọng. Ngành trồng trọt dự kiến xây dựng bộ tiêu chí và định hướng phát triển nhãn hiệu “nông sản phát thải thấp Việt Nam” cho các ngành hàng chủ lực như gạo, cà phê, chè và cây ăn quả.

Vườn sầu riêng ở xã An Bình, tỉnh Vĩnh Long.

Nông dân Đồng bằng sông Cửu Long thu hoạch lúa.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh: Sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ là giải pháp môi trường, mà phải trở thành chiến lược phát triển mới của ngành trồng trọt Việt Nam trong giai đoạn tới. Mục tiêu lớn nhất của Đề án là từng bước xây dựng nền trồng trọt bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho người dân và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thứ trưởng Hoàng Trung cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của địa phương trong triển khai Đề án. Thành công của Đề án sẽ được quyết định bằng những thay đổi thực chất trên đồng ruộng, trong hợp tác xã, doanh nghiệp và chuỗi giá trị nông sản tại từng địa phương.