Học tập suốt đời - từ yêu cầu đối với cá nhân đến năng lực cạnh tranh quốc gia

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam “học tập suốt đời, làm chủ khoa học - công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế”. Đây không chỉ là yêu cầu nhằm nâng cao trình độ từng cá nhân, mà được đặt trong tầm nhìn phát triển đất nước. Khi tri thức, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng, học tập suốt đời không còn là câu chuyện riêng của mỗi người, mà trở thành nền tảng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các đại biểu tại phiên khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031, ngày 25-6-2026. Ảnh: CHIẾN VĂN

Trong kỷ nguyên số, khoảng cách giữa người dẫn đầu và người tụt hậu không còn đo bằng tài nguyên hay vốn liếng, mà bằng tốc độ học hỏi và khả năng thích ứng. Vì vậy, học tập không chỉ là giai đoạn chuẩn bị cho nghề nghiệp, mà trở thành năng lực cốt lõi để mỗi con người làm chủ tương lai của chính mình.

Thực tiễn phát triển thế giới cho thấy, khi lợi thế tài nguyên dần thu hẹp, chất lượng nguồn nhân lực trở thành nguồn lực chiến lược quyết định vị thế quốc gia. Trong nền kinh tế tri thức, quốc gia nào làm chủ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và sở hữu đội ngũ nhân lực chất lượng cao sẽ có lợi thế bền vững. Bởi vậy, khẳng định “đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài của đất nước” không chỉ là thông điệp dành cho tuổi trẻ, mà là một định hướng phát triển lấy con người làm trung tâm.

Thanh niên là lực lượng giữ vai trò tiên phong trong cạnh tranh phát triển. Với khả năng tiếp cận nhanh công nghệ mới, tư duy cởi mở và tinh thần dám thử nghiệm, người trẻ có nhiều điều kiện tạo đột phá. Nhưng lợi thế đó chỉ trở thành sức mạnh khi đi cùng tinh thần học tập không ngừng và ý thức tự đổi mới mỗi ngày.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp hiện nay không còn chỉ đánh giá ứng viên qua bằng cấp, mà đánh giá cao năng lực giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng. Điều đó đặt ra yêu cầu người trẻ phải coi học tập là quá trình liên tục, gắn với thực tiễn lao động và yêu cầu của xã hội hiện đại.

Thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục, mà còn là chủ thể kiến tạo tương lai đất nước. Muốn đảm đương vai trò ấy, người trẻ không thể chỉ tích lũy kiến thức để tìm kiếm việc làm, mà phải biến tri thức thành năng lực sáng tạo, sản phẩm và giá trị mới cho xã hội. Việc đặt trọng tâm vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, kinh tế số hay kinh tế tuần hoàn không chỉ là định hướng công nghệ, mà còn phản ánh lựa chọn chiến lược về mô hình phát triển. Thanh niên không chỉ thích ứng với xu thế, mà phải trở thành lực lượng tiên phong tạo ra giá trị mới, góp phần nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh quốc gia.

Song, học tập suốt đời không chỉ là tiếp thu tri thức chuyên môn. Đó còn là quá trình hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng văn hóa và trách nhiệm xã hội. Người trẻ giỏi công nghệ nhưng thiếu bản lĩnh, thiếu ý thức cộng đồng thì khó trở thành công dân có ích. Vì vậy, cùng với tri thức, thanh niên cần rèn luyện đạo đức, kỷ luật, tính trung thực, khả năng hợp tác và ý thức thượng tôn pháp luật.

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế không chỉ là lời hiệu triệu thanh niên học tập, mà còn là định hướng chiến lược về phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới. Khi tri thức trở thành nguồn lực quyết định sức mạnh quốc gia, học tập suốt đời không còn là lựa chọn cá nhân mà là yêu cầu của phát triển đất nước. Mỗi thanh niên biết học để đổi mới, học để sáng tạo và học để cống hiến sẽ góp phần tạo dựng một Việt Nam có đủ nội lực để phát triển nhanh, bền vững trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.