Không làm ngơ hành vi xâm hại tác quyền báo chí

Một trong những giải pháp được xác định là các cơ quan báo chí, truyền thông đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội nhận diện, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí, những người cầm bút chân chính không chỉ làm tốt việc tuyên truyền, cảnh báo về thực trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang diễn ra ở nhiều lĩnh vực, mà cũng phải tự giác tuân thủ, thực thi nghiêm pháp luật về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực báo chí. Luật Báo chí năm 2025 đã có quy định bảo vệ quyền tác giả trong lĩnh vực báo chí. Theo đó, các cơ quan, tổ chức sử dụng tác phẩm báo chí của cơ quan báo chí thì phải có thỏa thuận theo luật định về sở hữu trí tuệ.

Ảnh minh họa: chinhphu.vn

Quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí gồm hai nhóm quyền chính là quyền nhân thân và quyền tài sản. Trong đó, quyền nhân thân là những quyền không thể chuyển nhượng và luôn gắn liền với cá nhân người sáng tạo. Đó là quyền đặt tên cho tác phẩm; quyền đứng tên thật hoặc bút danh; quyền công bố hoặc cho phép công bố tác phẩm; quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, tức là người khác không được tự ý sửa đổi, cắt xén, xuyên tạc tác phẩm dưới bất cứ hình thức nào gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia báo chí, hiện nay có nhiều biểu hiện xâm hại quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí. Hành vi phổ biến là tùy tiện lấy thông tin, hình ảnh của cơ quan báo chí mà không trích dẫn nguồn, dẫn link; không trả thù lao cho tác giả và đồng chủ sở hữu tác phẩm, thậm chí tự ý thay đổi tiêu đề, cắt xén nội dung theo xu hướng giật gân, câu khách nhằm trục lợi. Trên môi trường internet còn xuất hiện cả những trang web giả mạo, nhái logo, mạo danh các cơ quan báo chí truyền thông lớn, có uy tín trong xã hội.

Ngoài lý do khách quan là sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội làm “khuynh đảo” môi trường thông tin khiến cho việc bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí càng trở nên khó khăn, thì nhiều cơ quan báo chí, nhiều nhà báo cũng chưa thật sự coi trọng bảo vệ tác quyền báo chí của mình, chưa nhận thức sâu sắc bản quyền báo chí là một dạng tài sản trí tuệ nên chưa nhất thiết phải quản lý như quản lý tài sản thông thường của mỗi tòa soạn.

Việc xâm hại tác quyền báo chí không chỉ là vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan được pháp luật bảo hộ, mà nhiều trường hợp bài báo bị sửa chữa, cắt xén làm méo mó nội dung thông điệp, có thể gây nhiễu thông tin, hướng lái dư luận theo chiều hướng tiêu cực. Nếu công nghệ “cắt-dán” tác phẩm báo chí không được ngăn chặn trên môi trường mạng sẽ khiến nhiều tờ báo không giữ được bản sắc, làm suy giảm uy tín và doanh thu quảng cáo khi nhiều tác phẩm báo chí xuất hiện giống nhau trên nhiều tờ báo điện tử, trang tin điện tử.

Sáng tạo tác phẩm báo chí là hành trình đầy khó khăn của người làm báo và là mồ hôi, công sức, trí tuệ của tập thể tòa soạn. Vì vậy, những người cầm bút và cơ quan báo chí trước hết cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong việc thực thi pháp luật về bản quyền báo chí và cùng cam kết, cộng đồng trách nhiệm trong việc bảo vệ những “đứa con tinh thần” của mình. Mặt khác, mỗi tòa soạn gương mẫu nói “không” với xâm hại bản quyền báo chí, xử lý nghiêm minh, kịp thời với các hành vi sao chép, không trích dẫn nguồn trong quá trình tác nghiệp, làm báo của phóng viên. Muốn phòng, chống vi phạm tác quyền báo chí, mỗi cơ quan báo chí phải là một “pháo đài” vững chắc để tuyên chiến với các biểu hiện, hành vi xâm hại quyền tác giả đối với tác phẩm báo chí ngay trong nội bộ tòa soạn mình.