Kiệt tác kiến trúc đình Hàng Kênh

Chúng tôi đến đình Hàng Kênh (tên nôm là Nhân Thọ đình) khi trời đã xế chiều. Những ánh nắng nhạt mang theo sắc cam hồng chiếu lên mái đình càng làm đôi rồng “lưỡng long chầu nguyệt” trở nên huyền ảo. Nhìn từ xa, tòa đại đình giống như một chiếc thuyền gỗ khổng lồ, với những nét chạm khắc tinh xảo, 4 đầu mái uốn cong hình rồng như muốn đưa cả ngôi đình bay lên. Bởi vậy, dân gian gọi ngôi đình với cái tên đầy huyền bí: Đình Rồng bay.

Đình Hàng Kênh là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia.

Đình Hàng Kênh là một trong hai ngôi đình (cùng với đình Kiền Bái) có niên đại sớm nhất và đẹp nhất ở Hải Phòng. Được khởi công xây dựng vào năm 1719, đời vua Lê Dụ Tông và trải qua một số lần tu bổ, song ngôi đình vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Đình được kết cấu bằng gỗ lim, có bố cục kiến trúc truyền thống mang phong cách hậu Lê, gồm đại đình, bái đường, hậu cung.

Tòa đại đình là kiến trúc quan trọng nhất trong tổng thể của ngôi đình, gồm 7 gian tiền tế, 3 gian ống muống, 3 gian hậu cung và đặc biệt còn giữ được nguyên vẹn kiến trúc “ván sàn lòng thuyền” hiếm có. Hệ khung của tòa tiền tế được dựng trên 40 cột gỗ lim, kê trên 40 tảng đá xanh nguyên khối. Phía sau tiền đường là hậu đường, nơi thờ Đức Vương Ngô Quyền, người đã lãnh đạo nhân dân ta đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng vào năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ cho dân tộc Việt Nam. 

Hát cửa đình trong tour đêm "Dấu thiêng Hàng Kênh".

Nét đặc sắc, độc đáo của đình Hàng Kênh được thể hiện ở nghệ thuật điêu khắc với hàng trăm mảng chạm tinh xảo, đề tài chủ đạo long-phượng, đưa ngôi đình trở thành một bảo tàng nghệ thuật điêu khắc sống động. Đặc biệt, các mảng chạm khắc hình ảnh 400 con rồng mang những dáng vẻ, tư thế khác nhau mà lại gần gũi, khi thì tạc theo từng ổ rồng, khi lại là rồng mẹ quấn quýt bên rồng con giữa rừng hoa lá, cỏ cây...

Theo các nhà nghiên cứu, không chỉ tạo nên các mảng chạm khắc đầy sống động, các thợ điêu khắc thời xưa thông qua ngôn ngữ điêu khắc gửi lên thần linh và gửi lại hậu thế một ước nguyện truyền đời: Cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, vạn vật sinh sôi, nảy nở.

Để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và làm nổi bật kiệt tác kiến trúc của đình Hàng Kênh, thời gian qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hải Phòng phối hợp với Bảo tàng TP Hải Phòng và Thư viện TP Hải Phòng tổ chức tour tham quan đêm mang tên “Dấu thiêng Hàng Kênh”, diễn ra từ 18 giờ 30 phút đến 21 giờ các ngày thứ 4, thứ 7 và chủ nhật hằng tuần. Bên cạnh điểm nhấn là phần trình diễn 3D Mapping với chủ đề “Sóng Bạch Đằng-Hào khí Ngô Quyền”, tái hiện trang sử hào hùng chống giặc ngoại xâm, tour đêm còn giúp người xem hiểu hơn về lịch sử đình Hàng Kênh, truyền thống văn hóa tiêu biểu của vùng đất cảng, với nghệ thuật múa rối nước, hát cửa đình, mâm cỗ đình làng...

Không chỉ nổi bật với kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc, đình Hàng Kênh còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc của cộng đồng dân cư. Chia sẻ với chúng tôi, chị Trần Thị Mai, cán bộ Bảo tàng TP Hải Phòng cho biết, trước kia, ngôi đình thường tổ chức lễ hội cầu phúc vào trung tuần tháng 2 âm lịch hằng năm để tôn vinh Đức Vương Ngô Quyền với các hoạt động như hát ả đào, hát chèo cổ, múa hạc gỗ và nhiều trò vui khác.

Ngày nay, các hoạt động truyền thống, lễ hội đình Hàng Kênh đang dần được khôi phục. Ngôi đình thường xuyên là nơi diễn ra các chương trình biểu diễn nghệ thuật chèo, múa rối nước, hát đúm, góp phần làm nổi bật kiệt tác kiến trúc và những dấu ấn văn hóa-lịch sử tiêu biểu của ngôi đình cổ bậc nhất nơi đất cảng.