Muôn hương vị, muôn sắc thái mùa Trung thu

Lò bánh Trung thu truyền thống đỏ lửa gần một thế kỷ

Bánh pía vốn là món truyền thống của người Hoa gốc Triều Châu (còn gọi là người Tiều), thường được dùng để báo hỷ hoặc làm quà biếu vào dịp trăng tròn tháng Tám. Thời gian dần trôi, món bánh này không chỉ gắn bó với cộng đồng người Hoa tại Việt Nam, mà mỗi mùa Trung thu, người dân TP Hồ Chí Minh và cả du khách cũng nô nức tìm đến để mua. 

Tại khu phố Hoa nhộn nhịp ở phường Bình Tiên (TP Hồ Chí Minh), tiệm bánh Triệu Minh Hiệp lại tấp nập người ra vào mua bánh pía mỗi dịp Trung thu về. Tiệm được lập từ năm 1948, đến nay đã ba đời nối nghiệp. Giữa thời đại sản xuất công nghiệp, lò bánh nhỏ vẫn đỏ lửa đều đặn hơn 75 năm nay và giữ nguyên cách làm thủ công từng công đoạn.

Bột bánh được nhào bằng tay, vỏ cán nhiều lớp mỏng, gói nhân tròn trịa, rồi đưa vào nướng. Lò gạch thủ công vẫn đều đặn tỏa ra mùi thơm quyện giữa đậu xanh, khoai môn và trứng muối. Khi ra lò, bánh còn nóng hổi, lớp vỏ bung thành từng tầng mềm mại, cắn vào có cảm giác xốp nhẹ, nhân đậu xanh bùi béo có chút ngọt thanh, hòa quyện cùng vị mằn mặn của trứng muối. Hương vị này đã được gia đình giữ công thức trong suốt gần một thế kỷ qua.

Bánh Trung thu tại tiệm Triệu Minh Hiệp được nhiều thực khách tìm mua vào mỗi dịp Tết Đoàn viên.

Mỗi mùa Trung thu, tiệm bán ra hơn 100 hộp bánh/ngày, gấp 3 - 4 lần ngày thường. Nhưng tiệm kiên quyết không sản xuất đại trà. Ông Triệu An, chủ tiệm bánh Triệu Minh Hiệp đời thứ ba, chia sẻ: “Tiệm chỉ bán bánh tươi, nóng. Mẻ nào hết là thôi, chúng tôi không làm thêm, cũng không chạy theo số lượng. Đồng thời, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến hương vị, mà còn đặt sức khỏe lên hàng đầu. Vì vậy, chúng tôi luôn chú trọng yếu tố “chất” trong từng sản phẩm: Nói không với chất bảo quản, phụ gia, phẩm màu và hương liệu”.

Trong không gian Chợ Lớn, bánh Triệu Minh Hiệp đã trở thành một phần ký ức tập thể, nơi mọi người tìm về hương vị Trung thu của cả một thời. Trong tiệm bánh nhỏ, người mua đứng chờ hàng dài, thậm chí coi việc xếp hàng chờ bánh như một nghi thức mùa trăng. Chị Lệ Hoa (sinh năm 1980, ngụ tại phường Bình Tiên) chia sẻ: “Mỗi năm, nhà tôi đều mua bánh Trung thu về, cả nhà cùng ngồi bên ấm trà, vừa ăn vừa trò chuyện. Hương vị này gắn với ký ức của ba đời trong gia đình tôi”.

Gói ghém ký ức tuổi thơ vào bánh Trung thu

Chiếc bánh Trung thu với hình dáng một tiệm tạp hóa tuổi thơ xuất hiện trên mạng xã hội những ngày qua khiến nhiều người ngỡ ngàng. Không còn là khuôn tròn hay vuông quen thuộc, chiếc bánh “Chuyện 2000” của chị Nguyễn Thị Thùy Dương (sinh năm 1996, ngụ tại phường Thanh Xuân, TP Hà Nội) đã biến chiếc bánh Trung thu thành một tác phẩm nghệ thuật sống động, gợi nhớ ký ức về tiệm tạp hóa đầu ngõ, nơi cất giữ những niềm vui giản dị của bao thế hệ.

Chị Dương chia sẻ: “Tuổi thơ của tôi gắn liền với những lần chạy ù ra tiệm tạp hóa đầu ngõ, mua gói kẹo, lon nước ngọt hay vài chiếc bóng bay rực rỡ. Những ký ức ấy theo tôi đến tận bây giờ, và tôi muốn đóng gói tất cả trong một chiếc bánh, để ai nhìn thấy cũng có thể mỉm cười nhớ lại tuổi thơ của chính mình”.

Chị Nguyễn Thị Thùy Dương cùng chiếc bánh Trung thu "Chuyện 2000".

Từ ý tưởng đến hiện thực, quá trình làm bánh kéo dài trong một tuần với vô vàn thử thách. Vỏ bánh nướng nhân đậu xanh được dùng để dựng nền và khung, đủ chắc chắn để nâng đỡ cả mô hình. Các chi tiết nhỏ như lon nước ngọt, gói bim bim, giàn mướp hay cửa kính tiệm đều được nặn hoàn toàn bằng tay. Gelatin trong suốt được chị Dương khéo léo xử lý để tái hiện hình ảnh túi nylon, lớp kính cửa lấp lánh.

“Có những chi tiết chỉ nhỏ bằng đầu ngón tay, tôi phải làm đi làm lại hàng chục lần. Chỉ cần lệch một màu, một nét thôi, là tiệm tạp hóa sẽ mất đi sự chân thực mà tôi mong muốn”, chị Dương chia sẻ.

Các chi tiết, dù nhỏ nhất, đều được thực hiện thủ công.

Nếu bánh trung thu truyền thống biểu trưng cho đoàn viên, thì tác phẩm của chị Thùy Dương mở ra một tinh thần khác rằng, bánh trung thu cũng có thể trở thành “người kể chuyện”.

“Với tôi, Trung thu không chỉ là mâm cỗ hay ánh trăng rằm. Nó còn là lon nước ngọt, gói kẹo dẻo mua vội, hay tiếng leng keng của chiếc chuông tại tiệm tạp hóa. Tôi mong khi nhìn thấy chiếc bánh này, mọi người sẽ bật cười, sẽ thấy tuổi thơ trở về”, chị Dương bày tỏ.

Chiếc bánh Trung thu này hoàn toàn đã thoát khỏi khuôn khổ truyền thống để hòa nhập vào xu hướng sáng tạo đương đại, nơi nghệ thuật và ẩm thực gặp nhau. Chiếc bánh Trung thu tiệm tạp hóa của chị không chỉ đơn thuần là món ăn mùa lễ hội, mà giống như một cây cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa văn hóa truyền thống và tinh thần sáng tạo hiện đại, khiến Tết Trung thu hôm nay trở nên phong phú và đầy bất ngờ hơn bao giờ hết.

Bài và ảnh: PHƯƠNG NGÂN