Nắng nóng cực đoan, hệ thống điện "căng mình" vận hành

Phụ tải điện toàn quốc liên tiếp lập đỉnh

Theo thông tin cập nhật từ Công ty Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO), đến 17 giờ ngày 25-5, công suất phụ tải toàn quốc vào cao điểm chiều (lúc 13 giờ 40 phút) đạt 55.196MW - đây là mức công suất, điện tiêu thụ điện lớn nhất từng được ghi nhận.

Ngày 25-5, công suất tại miền Bắc thiết lập kỷ lục mới ở mức 27.955 MW, tăng 5,8% so với ngày 15-5. Công suất tại miền Trung, miền Nam lần lượt ghi nhận ở 5.380 MW và 22.109 MW. Dù vậy, điện áp các nút trên hệ thống và mức mang tải các thiết bị trong giới hạn vận hành cho phép.

Trong khi đó, trong ngày 24-5, công suất cực đại hệ thống điện quốc gia đạt 48.729 MW (vào thời điểm 21 giờ 50 phút), sản lượng tiêu thụ đạt 1,044 tỷ kWh.

Công nhân điện lực sửa chữa hệ thống điện trên địa bàn Nghệ An.

Dự kiến công suất lớn nhất của hệ thống điện quốc gia/miền Bắc vào cao điểm 22 giờ ngày 26-5 có thể lên tới 55.519/30.134 MW, cao hơn xấp xỉ 7.000 MW so với thời điểm trước nắng nóng.

Sản lượng tiêu thụ điện của hệ thống điện: Quốc gia có thể lên tới 1,188 tỷ kWh. Tại các miền có sản lượng tiêu thụ điện dự kiến ở miền Bắc/Trung/Nam lần lượt là 610/107/470 triệu kWh.

Đỉnh phụ tải có xu hướng chuyển sang khung giờ tối

Năm 2026, dưới tác động của hiện tượng El Nino, các đợt nắng nóng diện rộng cường độ cao dẫn đến nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, đặt áp lực lớn lên công tác điều độ, vận hành hệ thống điện quốc gia.

Một thách thức lớn của hệ thống điện miền Bắc nói riêng và Quốc gia nói chung trong mùa khô là khi nắng nóng diễn ra trên diện rộng và kéo dài, đỉnh phụ tải có xu hướng chuyển sang khung giờ tối (20 - 23giờ), thậm chí cao hơn cả cao điểm ban ngày. Khung giờ cao điểm tối cũng là giai đoạn hệ thống chịu áp lực rất lớn do không còn nguồn điện mặt trời hỗ trợ, trong khi nhiều nhà máy thủy điện nhỏ cũng không đủ nước để phát điện.

Hệ thống cũng đang phải đối mặt với một số rủi ro tiềm ẩn như: Suy giảm công suất các tổ máy nhiệt điện than do đã vận hành ở mức công suất cao trong thời gian dài hoặc yêu cầu về môi trường, cũng như nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu (LNG, dầu, than nhập khẩu) do những bất ổn địa chính trị trên thế giới.

Trước bối cảnh điều kiện thời tiết cực đoan, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) đã phối hợp cùng các đơn vị trong hệ thống chủ động triển khai đồng bộ nhiều phương án vận hành, chuẩn bị và sẵn sàng các kịch bản vận hành nhằm bảo đảm cung ứng điện trong các ngày nắng nóng. Thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết và tình hình thủy văn các hồ chứa để điều chỉnh huy động nguồn kịp thời, tuyệt đối không để xảy ra thiếu điện do nguyên nhân chủ quan.

Về một số giải pháp cụ thể, về lưới điện NSMO phối hợp với các đơn vị quản lý lưới điện để thực hiện bảo dưỡng, nâng cấp lưới điện để bảo đảm mức độ khả dụng cao nhất cho hệ thống điện truyền tải, phân phối; sẵn sàng truyền tải công suất từ các nguồn điện tới phụ tải tiêu thụ.

Đối với thủy điện, vận hành linh hoạt các hồ chứa để bảo đảm hài hòa giữa cấp nước hạ du và cung cấp điện; chủ động tích nước các hồ nhỏ, phối hợp huy động hợp lý để tập trung phát công suất vào các giờ cao điểm tối. Đồng thời, phối hợp các đơn vị liên quan để dịch chuyển giờ phát điện của các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc, hỗ trợ hệ thống vào cao điểm buổi tối.

Đối với nhiệt điện than, huy động tất cả các tổ máy khả dụng để nâng cao mức dự phòng. Liên tục đôn đốc các đơn vị khắc phục sự cố để nâng cao công suất khả dụng, phát tối đa trong các khung giờ cao điểm tối; với các tổ máy bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ nước làm mát tăng cao, chủ động giảm công suất ở chu kỳ thấp điểm để khả dụng công suất phát cao nhất vào chu kỳ cao điểm tối.

Đối với tuabin khí và nhiệt điện dầu, phối hợp chặt chẽ với PV GAS để tích khí, điều chỉnh tổ máy phù hợp với khả năng cấp khí; linh hoạt chuyển đổi nhiên liệu khí nội địa, khí LNG, dầu DO theo khả năng cấp, bảo đảm phát được tối đa công suất các tổ máy vào cao điểm và giảm thiểu chi phí cho hệ thống.

Ngoài ra, để phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6-2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm từ 17 giờ 30 phút tới 22 giờ 30 phút.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam khuyến nghị các giải pháp tiết kiệm điện.

Theo tính toán của NSMO, hệ thống điện dự kiến sẽ phải huy động cao nguồn khí LNG và huy động các tổ máy chạy dầu có giá thành cao. NSMO đã phối hợp thông báo nhu cầu huy động LNG tới đơn vị cấp khí (Tổng công ty Khí Việt Nam) và dự kiến nhu cầu huy động dầu đến các đơn vị phát điện để có sự chuẩn bị sẵn sàng nhiên liệu, đáp ứng nhu cầu hệ thống.

Chiến lược huy động các nguồn điện chạy LNG và nguồn chạy dầu nhằm thực hiện mục tiêu kép là bảo đảm đủ công suất khả dụng cho hệ thống điện trong các khung giờ cao điểm. Đồng thời chủ động tiết kiệm nước tại các hồ thủy điện, đặc biệt là khu vực miền Trung để điều tiết nước tối ưu phục vụ vận hành cho cả mùa khô.

Tiết kiệm điện không chỉ để giảm hóa đơn, mà để giữ ổn định hệ thống

Trong cao điểm nắng nóng, ngành điện khuyến nghị cộng đồng hãy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Tiết kiệm điện không chỉ để giảm hóa đơn, mà còn là cách bảo vệ an ninh năng lượng và môi trường sống. Trong những đợt nắng nóng cao điểm, hàng triệu thiết bị làm mát cùng hoạt động khiến hệ thống điện chịu áp lực lớn, nguy cơ quá tải và sự cố tăng cao.

Mỗi hành động nhỏ như tắt thiết bị không cần thiết, cài điều hòa hợp lý hay rút sạc khi không sử dụng đều góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Khi hàng triệu gia đình cùng thay đổi thói quen, lượng điện tiết kiệm được sẽ trở thành nguồn lực rất lớn cho sản xuất, đời sống và phát triển bền vững.

Tiết kiệm điện vì thế không chỉ là việc của riêng ngành điện hay từng hộ gia đình, mà là trách nhiệm của mỗi công dân đối với tương lai kinh tế, môi trường và cộng đồng.