Nguy cơ dịch do virus Ebola ở mức thấp trên toàn cầu

Ngày 22-5, Bộ Y tế tổ chức họp về công tác giám sát, phòng chống bệnh do virus Ebola trong bối cảnh dịch bệnh tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda đang diễn biến phức tạp. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến các đơn vị dự phòng trực thuộc Bộ, Sở Y tế các địa phương.

PGS, TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì cuộc họp.

Chưa có vaccine, thuốc điều trị đặc hiệu chủng mới

Tại cuộc họp, đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam cho biết, dịch bệnh Ebola đang có diễn biến phức tạp tại 2 quốc gia Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda. 

Tại Cộng hòa dân chủ Congo, ngày 5-5, ghi nhận 4 nhân viên y tế tại tỉnh Ituri tử vong do nhiễm Ebola chủng virus Bundibugyo. Đến ngày 16-5, quốc gia này đã ghi nhận 8 trường hợp xác định tại phòng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 người tử vong nghi ngờ tại tỉnh Ituri. Đến ngày 18-5, Cộng hòa dân chủ Congo ghi nhận tổng số 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong ở các tỉnh Ituri và Bắc Kivu. Trong khi đó, Bộ Y tế Uganda xác nhận một ca bệnh nhập cảnh từ Cộng hòa dân chủ Congo. Một người đàn ông lớn tuổi được đưa vào bệnh viện tư với triệu chứng nặng và tử vong ngày 14-5. Ngày 16-5, Uganda xác nhận thêm một ca bệnh khác cũng nhập cảnh từ Cộng hòa dân chủ Congo. 

TS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, chưa có vaccine, thuốc điều trị đặc hiệu chủng mới.

WHO nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức cao đối với các quốc gia đang bị ảnh hưởng và trong khu vực; ở mức thấp đối với toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên các quốc gia vẫn cần chủ động phòng chống bệnh.

TS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%.

Virus Ebola lây từ động vật hoang dã sang người như dơi ăn quả, nhím và các loài linh trưởng, sau đó lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, dịch cơ thể hoặc các vật dụng nhiễm mầm bệnh. Hiện Ebola có 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, trong đó 3 chủng thường gây dịch là Ebola, Sudan và Bundibugyo. Đợt dịch hiện nay tại Cộng hòa dân chủ Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra.

Theo TS Hoàng Minh Đức, hiện nay mới chỉ có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu cho chủng Sudan và Bundibugyo. Đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Ebola. Nguy cơ dịch xâm nhập vào nước ta hiện được đánh giá chưa ở mức cao, tuy nhiên không loại trừ khả năng bệnh xâm nhập thông qua hành khách nhập cảnh từ vùng có dịch.

Bộ Y tế triển khai các biện pháp ứng phó phù hợp

Ngay sau khi WHO phát cảnh báo về nguy cơ lây lan bệnh do virus Ebola, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt với người đến từ khu vực có dịch; đồng thời chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh.

PGS, TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị chuẩn bị sẵn sàng các đội phản ứng nhanh và kịch bản ứng phó khi xuất hiện ca bệnh do virus Ebola.

Các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh hiện đã có đủ năng lực xét nghiệm virus Ebola bằng Realtime PCR và giải trình tự gene trong điều kiện an toàn sinh học cấp III. Sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu cũng đang được đặt mua theo hướng dẫn của WHO và dự kiến sẽ về Việt Nam trong 7-10 ngày tới. Bộ Y tế cũng tiếp tục phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời tăng cường tập huấn cho các địa phương về giám sát, lấy mẫu, xét nghiệm và phòng, chống lây nhiễm trong bệnh viện.

Cục Phòng bệnh cũng khuyến cáo các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm vi rút gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban. Một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 - 21 ngày. Đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch. Các đại biểu tham dự cuộc họp theo chức năng nhiệm vụ cũng trình bày các phương án phòng dịch, công tác truyền thông, giám sát và nâng cao nhận thức của cộng đồng. Đồng thời khuyến cáo người dân theo dõi sức khỏe, chủ động trình báo cơ sở y tế khi trở về từ vùng dịch. 

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương chỉ đạo Cục Phòng bệnh chủ động phối hợp với WHO tại Việt Nam rà soát toàn bộ thông tin, xây dựng kịch bản ứng phó liên quan đến dịch bệnh, những đối tượng nguy cơ, các hướng dẫn về phòng chống, điều trị và xử lý ca bệnh liên quan đến Ebola nhằm chủ động xử lý nếu có dịch bệnh. Thứ trưởng cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương rà soát năng lực ứng phó với dịch bệnh. Cục Quản lý Khám chữa bệnh sớm ban hành văn bản chỉ đạo các bệnh viện triển khai công tác phòng, chống dịch, dự phòng các phương án thu dung, điều trị. 

Tại các cửa khẩu, Thứ trưởng đề nghị rà soát hành khách trở về từ vùng nguy cơ, với những trường hợp đang trong thời gian ủ bệnh phải có khuyến cáo để địa phương theo dõi, giám sát, tổ chức sẵn sàng các đội phản ứng nhanh đáp ứng chống dịch kịp thời khi có ca bệnh xâm nhập. 

Thứ trưởng giao Cục Phòng bệnh xây dựng Công văn để lãnh đạo Bộ ký gửi UBND các tỉnh, thành phố; tổng hợp báo cáo chuyên ngành tham mưu lãnh đạo Bộ Y tế trình để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp, hiệu quả. Cùng đó là các Viện tổ chức đoàn kiểm tra, hướng dẫn tại các cửa khẩu; cập nhật hướng dẫn mới nhất của WHO liên quan đến phòng, chống dịch và chủ động tổ chức tập huấn, để có biện pháp ứng phó với mọi tình huống.