Phát hiện, xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Thông tin được ông Trần Lê Hồng, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ cho biết tại họp báo thường kỳ tháng 5-2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vào sáng 1-6.

Theo ông Trần Lê Hồng, ngay sau khi Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Quyết định số 2309/QĐ-BKHCN và Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 185/QĐ-SHTT ngày 6-5-2026 để triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác phối hợp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực.

Một trong những giải pháp được Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai ngay là thiết lập cơ chế đôn đốc, tổng hợp và báo cáo nhanh hằng ngày về tình hình xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc. Cơ chế này giúp cập nhật kịp thời diễn biến thực tế, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Tính đến ngày 27-5-2026, các bộ, ngành và địa phương trên cả nước đã phát hiện và xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền SHTT. Trong đó, xử lý hành chính 1.146 vụ việc, khởi tố hình sự 28 vụ việc. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính lên tới hơn 12,6 tỷ đồng; trị giá hàng hóa vi phạm bị phát hiện khoảng 35,7 tỷ đồng. Đặc biệt, các lực lượng chức năng đã phát hiện 28 vụ việc nghiêm trọng, phức tạp và điển hình.

Những con số này phản ánh rõ hiệu quả bước đầu của đợt cao điểm triển khai Công điện 38. Theo ông Trần Lê Hồng, chỉ sau 3 tuần ra quân, số vụ việc bị xử lý vi phạm hành chính đã tăng gấp khoảng 3 lần mức trung bình của một tháng trong năm 2025.

Ông Trần Lê Hồng, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) thông tin tại họp báo.

Đáng chú ý, số vụ án bị khởi tố hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền SHTT đã bằng khoảng 60% tổng số vụ án được khởi tố trong cả năm 2025. Riêng lực lượng Quản lý thị trường trên cả nước đã tăng khoảng 210% số vụ xử lý so với tháng 5-2025 và vượt khoảng 158% so với chỉ tiêu đề ra.

Theo lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ, nhiều địa phương đã chủ động thành lập các tổ công tác liên ngành, tăng cường phối hợp giữa lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan và các cơ quan liên quan nhằm nâng cao hiệu quả kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm.

Cùng với đó, Cục Sở hữu trí tuệ cũng tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan thực thi. Đến nay, Cục đã cung cấp 9 ý kiến chuyên môn phục vụ xử lý các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, đồng thời công khai đầu mối hỗ trợ tra cứu và phối hợp cung cấp thông tin để phục vụ quá trình xử lý vi phạm.

Một nội dung quan trọng khác được Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT. Ông Trần Lê Hồng cho biết, Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xây dựng hệ thống dữ liệu này trong năm 2026 và bảo đảm khả năng duy trì, vận hành bền vững trong các năm tiếp theo.

Trước mắt, thông qua việc tổng hợp báo cáo hằng ngày theo yêu cầu của Công điện số 38/CĐ-TTg, Bộ Khoa học và Công nghệ đang từng bước hình thành nguồn dữ liệu ban đầu về tình hình phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT trên phạm vi cả nước.

Theo định hướng xây dựng, cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT sẽ tích hợp nhiều nhóm thông tin quan trọng. Trong đó có dữ liệu về tình hình xử lý vi phạm hành chính và hình sự; các vụ việc điển hình, nghiêm trọng, phức tạp; thông tin về đối tượng quyền SHTT; dữ liệu phục vụ xác định yếu tố xâm phạm; kết quả giám định và kết quả xử lý vi phạm.

Khi được đưa vào vận hành, hệ thống dữ liệu này sẽ giúp các cơ quan thực thi tra cứu, chia sẻ và đối chiếu thông tin nhanh chóng hơn, từ đó nâng cao hiệu quả phối hợp trong quá trình xử lý các vụ việc.

Theo ông Trần Lê Hồng, cơ sở dữ liệu không chỉ là công cụ hỗ trợ tác nghiệp mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực SHTT. Thông qua việc thống kê và phân tích dữ liệu tập trung, các cơ quan chức năng có thể dự báo xu hướng vi phạm, nhận diện các lĩnh vực, địa bàn tiềm ẩn nguy cơ cao để chủ động xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra và thực thi quyền SHTT hiệu quả hơn.

Liên quan đến việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT, ông Trần Lê Hồng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 99/2013/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp cho một số cơ quan có liên quan. Theo ông Trần Lê Hồng, quy định này nhằm khắc phục khoảng trống nhiệm vụ trong thực tiễn, đồng thời giúp các cơ quan bám sát địa bàn, đẩy nhanh quá trình phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Đặc biệt, Dự thảo Nghị định cũng bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả, đó là ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp để đẩy nhanh quá trình xử lý vi phạm và khắc phục được khó khăn trong việc xử lý tên miền quốc tế do các nhà dịch vụ đăng ký tên miền quốc tế không có trụ sở tại Việt Nam cung cấp.

Đây được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh các hành vi xâm phạm quyền SHTT trên môi trường số ngày càng gia tăng, diễn biến phức tạp và có tính xuyên biên giới.