Quân sự thế giới hôm nay (18-5): Thụy Sĩ chọn gì khi kế hoạch bàn giao Patriot bị trì hoãn?

* Thụy Sĩ chọn gì khi kế hoạch bàn giao Patriot bị trì hoãn?

Thụy Sĩ đang xem xét lại chiến lược phòng không, khi kế hoạch bàn giao các hệ thống Patriot tiếp tục bị trì hoãn. Điều này buộc Bern phải cân nhắc những lựa chọn thay thế từ châu Âu, Israel và Hàn Quốc nhằm bảo đảm tiến độ hiện đại hóa năng lực phòng thủ quốc gia.

Theo kế hoạch ban đầu, 5 hệ thống Patriot mà Thụy Sĩ đặt mua của Mỹ từ năm 2022 sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2026-2028. Tuy nhiên, tiến độ hiện đã bị kéo dài thêm từ 4 đến 5 năm.

Tổ hợp phòng không Patriot của Lục quân Mỹ bắn đạn thật trong cuộc tập trận Sky Shield tại thao trường Udari ở Kuwait. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ

Trước tình hình đó, Thụy Sĩ bắt đầu đánh giá một loạt giải pháp thay thế, gồm hệ thống IRIS-T của Đức, SAMP/T do Pháp và Italy phát triển, Arrow-3 của Israel và Cheongung II M-SAM của Hàn Quốc. Bern được cho là ưu tiên các hệ thống do châu Âu sản xuất nhằm giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc phòng của Mỹ.

Việc rà soát này gắn liền với chương trình hiện đại hóa phòng không Air2030 của Thụy Sĩ, vốn hướng tới thay thế các tổ hợp Rapier đã lạc hậu và xây dựng mạng lưới phòng thủ nhiều lớp tích hợp với phi đội tiêm kích F-35A trong tương lai. Mục tiêu của chương trình là tăng khả năng phát hiện và đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và UAV.

Trong số các phương án thay thế, SAMP/T sử dụng tên lửa Aster 30 được đánh giá là lựa chọn có năng lực gần tương đương Patriot nhất tại châu Âu. Hệ thống này có khả năng phòng không khu vực và đánh chặn tên lửa đạn đạo, đồng thời tương thích với hạ tầng NATO.

Dòng IRIS-T của Đức cũng đang nổi lên như một giải pháp phòng không có ảnh hưởng ngày càng lớn. Ban đầu được phát triển từ tên lửa không đối không IRIS-T, biến thể phóng từ mặt đất này đã chứng minh hiệu quả cao trong việc đối phó UAV và tên lửa hành trình. Berlin hiện cũng thúc đẩy các biến thể tầm xa mở rộng như một phần trong các sáng kiến phòng thủ tên lửa quy mô lớn của châu Âu nhằm tăng cường tính tự chủ công nghiệp.

Arrow-3 của Israel mang tới một cấu hình năng lực khác biệt đáng kể, tập trung vào đánh chặn tên lửa đạn đạo ngoài khí quyển. Việc Đức lựa chọn Arrow-3 trong khuôn khổ sáng kiến lá chắn bầu trời châu Âu đã nâng cao vị thế chiến lược của hệ thống này trên toàn châu Âu.

Trong khi đó, Cheongung II M-SAM của Hàn Quốc đang nổi lên như một đối thủ đáng gờm trên thị trường phòng thủ tên lửa toàn cầu, nhờ sự kết hợp giữa công nghệ đánh chặn tiên tiến, tiến độ sản xuất tương đối nhanh và chi phí mua sắm cạnh tranh.

* Tàu sân bay HMS Prince of Wales của Anh tới Na Uy

Tàu sân bay HMS Prince of Wales của Hải quân Hoàng gia Anh đã cập cảng Stavanger (Na Uy) sau cuộc tập trận Tamber Shield diễn ra tại nước này. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ đợt triển khai kéo dài của nhóm tác chiến tàu sân bay Anh tới khu vực Bắc Âu.

Sau khi dừng chân tại Stavanger, nhóm tác chiến dự kiến tiếp tục tiến lên khu vực cực Bắc để tham gia các nhiệm vụ tiếp theo của NATO, trong đó có cuộc tập trận chống ngầm Dynamic Mongoose.

Theo Hải quân Hoàng gia Anh, biên đội tàu rời Glen Mallan (Scotland) vào đầu tháng này, bao gồm tàu khu trục Type 45 HMS Duncan và tàu tiếp vận RFA Tidespring. Biên đội này cung cấp cho Anh đầy đủ năng lực phòng không, chỉ huy, tác chiến hàng không và tiếp tế cần thiết để duy trì hoạt động dài ngày trên biển.  

Nhóm tác chiến tàu sân bay HMS Prince of Wales của Anh được triển khai tới Na Uy. Ảnh: Hải quân Hoàng gia Anh

HMS Prince of Wales thuộc lớp tàu sân bay Queen Elizabeth, có lượng giãn nước khoảng 65.000 tấn, dài 284m, đạt tốc độ 46,3km/giờ và tầm hoạt động khoảng 18.520km. Boong tàu có thể triển khai tối đa 36 tiêm kích F-35B Lightning II, trực thăng Merlin, trực thăng Wildcat cùng các hệ thống không người lái tùy theo yêu cầu, nhiệm vụ.

Trong đó, F-35B được xem là yếu tố then chốt trong giá trị chiến lược của tàu sân bay này. Khả năng cất, hạ cánh đường băng ngắn và thẳng đứng cho phép triển khai sức mạnh không quân mà không phụ thuộc hoàn toàn vào sân bay mặt đất. Trực thăng Merlin đảm nhiệm tác chiến chống ngầm và giám sát trên không, trong khi Wildcat hỗ trợ trinh sát, an ninh hàng hải và bảo vệ nhóm tác chiến.

Thủy thủ đoàn cơ bản khoảng 700 người, nhưng tổng quân số có thể lên tới 1.600 người khi triển khai đầy đủ không đoàn và bộ phận chỉ huy. Lớp Queen Elizabeth hiện là một trong những chiến hạm lớn nhất từng được Hải quân Hoàng gia Anh vận hành.

* Hải quân Pháp tiếp nhận máy bay PC-24 đầu tiên phục vụ huấn luyện phi công tiêm kích Rafale Marine

Hải quân Pháp đã tiếp nhận chiếc Pilatus PC-24 đầu tiên tại căn cứ không quân hải quân BAN Landivisiau, nhằm thay thế phi đội Falcon 10MER đã phục vụ hơn nửa thế kỷ. Việc chuyển đổi được xem là bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hoạt động huấn luyện phi công tiêm kích Rafale Marine, đồng thời nâng cao hiệu quả các nhiệm vụ vận tải và hỗ trợ tác chiến.

Chiếc PC-24 đầu tiên mang số đăng ký F-HJAH được biên chế cho Phi đội 57S, đơn vị chuyên đảm nhiệm huấn luyện bay. Theo Hải quân Pháp, việc thay thế Falcon 10MER chủ yếu xuất phát từ các vấn đề lỗi thời hệ thống điện tử hàng không, khó đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm soát không lưu hiện đại và tình trạng khan hiếm phụ tùng. Sau thời gian dài hoạt động, chi phí duy trì phi đội cũ ngày càng tăng trong khi hiệu quả khai thác giảm dần.

Phi đội 57S đóng vai trò quan trọng trong công tác duy trì trình độ bay cho các phi công Rafale Marine, đặc biệt là những tổ lái vừa hoàn thành chương trình huấn luyện tại Mỹ. Các phi công này cần được đào tạo lại để phù hợp với môi trường không phận dân sự phức tạp của châu Âu, bao gồm bay trong điều kiện thời tiết xấu, hoạt động trên biển và tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kiểm soát không lưu.

Pilatus PC-24 đã được Pháp lựa chọn để huấn luyện phi công Rafale Marine. Ảnh: Hải quân Pháp

Pilatus PC-24 được đánh giá phù hợp hơn với các yêu cầu hiện đại nhờ sở hữu hệ thống điện tử hàng không Honeywell Primus Epic với buồng lái kính tiên tiến, chi phí khai thác thấp hơn. Máy bay sử dụng hai động cơ Williams FJ44-4A, đạt tốc độ hành trình tối đa khoảng 815km/giờ và tầm bay hơn 3.700km.

Một trong những ưu điểm nổi bật của PC-24 là khả năng hoạt động trên đường băng ngắn, bao gồm đường băng sỏi, cỏ hoặc phủ tuyết. Điều này cho phép máy bay tiếp cận nhiều sân bay khu vực mà các dòng phản lực thương mại cùng phân khúc khó khai thác.

Quá trình lựa chọn thay thế Falcon 10MER chủ yếu xoay quanh hai ứng viên là Pilatus PC-24 và Embraer Phenom 300. Dù Falcon 10MER vẫn có ưu thế về tốc độ hành trình, Hải quân Pháp ưu tiên khả năng bảo đảm kỹ thuật ổn định, tính linh hoạt và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn hàng không hiện đại.