Quân sự thế giới hôm nay (24-7): Anh đẩy nhanh phát triển tiêm kích thế hệ thứ sáu

* Anh đẩy nhanh phát triển tiêm kích thế hệ thứ sáu

Bộ Quốc phòng Anh (MoD) mới đây vừa công bố gia hạn hợp đồng với Tập đoàn BAE Systems nhằm thúc đẩy phát triển các công nghệ cốt lõi cho Hệ thống tác chiến trên không tương lai (FCAS), qua đó đẩy nhanh lộ trình xây dựng năng lực không quân thế hệ thứ sáu của Không quân Hoàng gia Anh (RAF) và đóng góp vào Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu.

Mô hình tiêm kích thế hệ mới thuộc Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu (GCAP) được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough 2026. Ảnh: Army Recognition

Được công bố tại Triển lãm Hàng không quốc tế Farnborough 2026, hợp đồng mới tập trung phát triển các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo (AI), kỹ thuật số hóa thiết kế (digital engineering), cấu trúc phần mềm mở, robot và công nghệ sản xuất. Theo MoD, việc đẩy nhanh nghiên cứu các lĩnh vực này sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển, nâng cao hiệu quả tác chiến và củng cố năng lực công nghiệp quốc phòng của Anh.

Khác với các chương trình phát triển máy bay chiến đấu truyền thống, FCAS ưu tiên phát triển các công nghệ số ngay từ giai đoạn đầu. Hệ thống này được định hướng là một hệ sinh thái tác chiến tích hợp, kết hợp máy bay chiến đấu có người lái với các phương tiện bay không người lái, cảm biến hiện đại, vũ khí chính xác tầm xa, hệ thống tác chiến điện tử và mạng chỉ huy - điều khiển đa miền.

Một trong những nội dung trọng tâm là phát triển công nghệ "bản sao số" (digital twin), cho phép mô phỏng toàn bộ vòng đời của máy bay trước khi chế tạo nguyên mẫu. Cách tiếp cận này giúp giảm rủi ro kỹ thuật, rút ngắn thời gian thử nghiệm, đồng thời tạo điều kiện nâng cấp năng lực tác chiến thông qua phần mềm trong quá trình khai thác.

AI cũng được xác định là yếu tố then chốt của tiêm kích thế hệ mới. Công nghệ này sẽ hỗ trợ xử lý dữ liệu từ các hệ thống cảm biến, radar, trinh sát điện tử và vệ tinh theo thời gian thực, giúp phi công nâng cao nhận thức tình huống, lựa chọn mục tiêu và điều hành tác chiến hiệu quả hơn. Đồng thời, AI sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối các phương tiện bay không người lái thực hiện nhiệm vụ trinh sát, chế áp phòng không, tác chiến điện tử hoặc tấn công chính xác.

* Bồ Đào Nha mua 3 khinh hạm FREMM EVO của Italy

Mới đây, Bồ Đào Nha và Italy ký thỏa thuận cấp chính phủ trị giá 3,9 tỷ euro về việc mua 3 tàu khu trục đa nhiệm FREMM EVO do Tập đoàn Fincantieri chế tạo nhằm hiện đại hóa lực lượng hải quân. Thương vụ được triển khai thông qua Tổ chức Hợp tác về Trang bị quốc phòng châu Âu (OCCAR), với kế hoạch bàn giao các tàu trong giai đoạn 2029-2030.

Về mặt tác chiến, khinh hạm FREMM EVO sẽ giúp nâng cao năng lực của Hải quân Bồ Đào Nha trong giám sát các tuyến cáp ngầm, các công trình năng lượng ngoài khơi, khu vực tiếp cận trên biển và các tuyến hàng hải chiến lược. Ảnh: OCCAR

Ngoài việc đóng mới 3 chiến hạm, hợp đồng còn bao gồm hỗ trợ bảo đảm kỹ thuật dài hạn, chuyển giao công nghệ và nâng cấp cơ sở hạ tầng tại xưởng đóng tàu Arsenal do Alfeite nhằm bảo đảm khả năng khai thác trong ít nhất 30 năm.

Theo kế hoạch, các khinh hạm FREMM EVO sẽ thay thế dần các tàu lớp Vasco da Gama và Bartolomeu Dias đã phục vụ hơn 3 thập niên trong biên chế Hải quân Bồ Đào Nha.

FREMM EVO là phiên bản nâng cấp của dòng tàu khu trục đa nhiệm FREMM, có chiều dài 144m, lượng giãn nước khoảng 6.500-6.700 tấn. Tàu được trang bị hệ thống động lực kết hợp diesel - điện - tua-bin khí (CODLAG), cho tốc độ tối đa trên 50km/giờ, tầm hoạt động khoảng 11.112km ở tốc độ hành trình 27,78km/giờ và khả năng hoạt động liên tục trên biển tới 45 ngày.

Về năng lực tác chiến, FREMM EVO được tích hợp radar mảng pha quét điện tử chủ động băng tần X/C, hệ thống sonar đa lớp phục vụ tác chiến chống ngầm, cùng bệ phóng thẳng đứng dành cho tên lửa phòng không và các loại vũ khí hiện đại. Hệ thống cảm biến của tàu cho phép thực hiện đồng thời các nhiệm vụ giám sát trên không, phát hiện tên lửa, theo dõi mục tiêu mặt nước, săn ngầm và đối phó thiết bị bay không người lái trong cùng một hệ thống quản lý tác chiến.

Một trong những ưu điểm nổi bật của FREMM EVO là hệ thống động lực CODLAG. Khi thực hiện nhiệm vụ chống ngầm, tàu có thể sử dụng động cơ điện để giảm tiếng ồn phát ra từ thân tàu, qua đó hạn chế khả năng bị tàu ngầm đối phương phát hiện, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống sonar.

* Australia và Mỹ tăng cường năng lực bảo đảm hỏa lực tấn công tầm xa

Bộ Tư lệnh Chiến lược Mỹ (USSTRATCOM) cho biết Australia và Mỹ vừa hoàn thành cuộc diễn tập Death Strike: Trident Fury (tạm dịch: "Đòn đánh tử thần: Cơn giận đinh ba") tại Căn cứ Không quân Dyess (bang Texas), nhằm nâng cao khả năng bảo đảm, chuẩn bị và duy trì hỏa lực tấn công chính xác tầm xa trong điều kiện tác chiến cường độ cao.

Lực lượng Mỹ và Australia tiến hành huấn luyện lắp ráp, bảo đảm kỹ thuật tên lửa hành trình AGM-158 JASSM và bom thông thường tại Căn cứ Không quân Dyess. Ảnh: Không quân Mỹ

Diễn ra từ ngày 22 đến 25-6, cuộc diễn tập quy tụ lực lượng của Không quân Mỹ, Thủy quân lục chiến Mỹ và Không quân Hoàng gia Australia (RAAF). Nội dung huấn luyện tập trung vào quy trình sản xuất, lắp ráp và bảo đảm kỹ thuật đối với bom thông thường và tên lửa hành trình đối đất tầm xa AGM-158 JASSM, đồng thời kiểm nghiệm khả năng phối hợp giữa các lực lượng trong môi trường tác chiến có cường độ cao và yêu cầu thay đổi liên tục.

Theo USSTRATCOM, thay vì thực hiện các kịch bản cố định, các đơn vị tham gia phải liên tục điều chỉnh kế hoạch theo những mệnh lệnh tác chiến mới, từ khâu đánh giá lượng đạn dự trữ, lựa chọn chủng loại vũ khí, vận chuyển linh kiện đến lắp ráp và bàn giao cho đơn vị khai thác. Mục tiêu là kiểm chứng khả năng duy trì chuỗi bảo đảm đạn dược trong điều kiện thực tế, qua đó nâng cao năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng liên quân.

Một trong những nội dung đáng chú ý là huấn luyện lắp nhanh tên lửa JASSM và bom thông thường trên các giá mang chuyên dụng bằng quy trình tương tự nạp đạn cho băng đạn, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị trước khi đưa vũ khí lên máy bay. Cách làm này cho phép quá trình cấu hình tên lửa và bảo dưỡng máy bay được tiến hành song song, góp phần nâng cao tốc độ tạo lập sức mạnh chiến đấu.

Sự tham gia của Australia mang ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đây được xem là bước đi phù hợp với định hướng tăng cường năng lực tấn công tầm xa, mở rộng khả năng phối hợp tác chiến và nâng cao sức răn đe của liên minh Mỹ - Australia trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp.