Sách điện tử: Làn sóng mới của văn hóa đọc

Trong vài năm trở lại đây, thị trường sách điện tử toàn cầu ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ, gắn liền với sự phổ biến của các thiết bị đọc chuyên dụng (e-reader). Nhờ những cải tiến về công nghệ, các thiết bị này không chỉ mang lại trải nghiệm đọc gần với sách giấy, mà còn tích hợp nhiều tính năng thông minh như màn hình e-ink thế hệ mới, khả năng lưu trữ lớn và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa nội dung.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang phát triển nhanh chóng, đặc biệt trong nhóm người trẻ và dân văn phòng. Các thiết bị như Kindle, Kobo hay Boox dần trở nên quen thuộc, góp phần hình thành một hệ sinh thái đọc mới, với khả năng hỗ trợ đa định dạng và nguồn nội dung phong phú. Theo số liệu từ Hội Xuất bản Việt Nam, xuất bản phẩm điện tử đã chiếm hơn 15% tổng sản lượng trong nửa đầu năm 2025. Một nền tảng sách điện tử trong nước cũng cho biết, trung bình mỗi người Việt dành hơn 13 giờ mỗi tuần cho việc đọc sách điện tử.

Trường THCS Giảng Võ (phường Giảng Võ, TP Hà Nội) tổ chức Ngày sách và văn hóa đọc năm 2026. Ảnh do nhà trường cung cấp

Ông Phạm Quốc Cường, chuyên gia trong lĩnh vực xuất bản sách cho biết: “Chúng ta có thể thấy hiện nay nhiều phương tiện giải trí đã được chuyển đổi hoặc đưa lên môi trường số, khái niệm sách in cũng được biến đổi thành các đơn vị nội dung ngắn, truyền tải qua các hình thức số, và thông qua nhiều kênh khác nhau, bản thân việc sử dụng sách giấy để học cũng có khả năng bị thay thế bởi các hệ sinh thái số, mang những công năng mạnh mẽ giúp học sinh tương tác, hỗ trợ việc học cá nhân hóa tốt hơn nhiều so với trước đây”.

Nhiều nội dung vốn thuộc về sách giấy giờ đây có thể xuất hiện dưới dạng sách nói, bài đọc ngắn, nội dung tương tác hay thậm chí là trải nghiệm thực tế ảo. Chính sự đa dạng này đã biến sách điện tử thành một hệ sinh thái nội dung linh hoạt. Người đọc có thể lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với nhu cầu cá nhân, từ đọc văn bản truyền thống đến nghe sách nói hoặc tương tác với nội dung đa phương tiện. Điều này không chỉ giúp mở rộng đối tượng độc giả, mà còn nâng cao khả năng tiếp cận tri thức trong xã hội.

Theo thống kê từ Cục Xuất bản, In, Phát hành, năm 2025, hơn 5.200 xuất bản phẩm điện tử mới đã được phát hành, thu hút khoảng 35 triệu lượt truy cập, tăng mạnh so với năm trước. Bên cạnh đó, hơn 60% nhà xuất bản trong nước đã triển khai số hóa nội dung, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong biên tập và phân tích nhu cầu độc giả.

Trong lĩnh vực giáo dục, sách điện tử cũng đang dần khẳng định vai trò quan trọng. Ngày 6-4-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư số 22/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, quy trình chuyển thể, chỉnh sửa, cập nhật sách giáo khoa bản in sang sách giáo khoa điện tử; tổ chức thẩm định sách giáo khoa điện tử. Việc này cho thấy định hướng rõ ràng trong thúc đẩy học liệu số và chuyển đổi số quốc gia.

Từ thực tiễn nhà trường, thầy Vũ Đình Phương, Phó hiệu trưởng Trường THCS Giảng Võ (phường Giảng Võ, TP Hà Nội) cho biết: “Những năm gần đây, nhà trường đã chủ động xây dựng mô hình thư viện kết hợp giữa sách truyền thống và học liệu số nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng của học sinh. Hiện nay, thư viện không chỉ sở hữu hơn 19.000 đầu sách in, mà còn tích hợp thêm trên 700 đầu sách điện tử, từng bước hình thành nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng cả về nội dung lẫn hình thức tiếp cận cho học sinh. Học sinh có thể đọc sách trên máy tính, thiết bị điện tử hoặc trực tiếp tại thư viện. Qua đó, hướng tới tạo dựng một không gian và điều kiện thuận lợi để các em chủ động tiếp cận tri thức, từ đó nâng cao hiệu quả học tập”.