• Click để copy

Sâu lắng tình người Kinh Bắc

Bắc Ninh có diện tích đất tự nhiên 822,7km2 và là tỉnh có diện tích nhỏ nhất trong 63 tỉnh, thành phố của cả nước, nhưng quy mô và mật độ dân số thì đứng đầu các tỉnh, đứng thứ ba sau TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Hiện nay, Bắc Ninh đã trở thành điểm đến của nhiều công dân trẻ các địa phương trong cả nước. Họ đến với Bắc Ninh không chỉ để tìm kiếm việc làm, thu nhập thuần túy. Họ đến vì đất Kinh Bắc có nhiều cái hay, cái đẹp và chiều sâu văn hóa lắng đọng.

Trong cuộc sống, mỗi người thường chọn cho mình một việc làm phù hợp với chuyên môn, trình độ, thu nhập ổn định cùng khả năng phát triển. Hiện nay, nhiều bạn trẻ đã chọn Bắc Ninh để lập nghiệp vì nơi đây có nhiều khu công nghiệp, cuộc sống sôi động và nhiều loại hình dịch vụ chẳng kém so với các thành phố lớn. Tuy nhiên, đó chỉ là phần cứng, là một điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ. Tôi nghĩ rằng, chọn Bắc Ninh để lập nghiệp còn có những lý do riêng, nhưng có một lý do rất chung đó là sự quyến rũ trong văn hóa và ứng xử của người Kinh Bắc.

Tâm sự ấy khiến tôi nhớ tới lời của một cán bộ khác quê ở Bắc Trung Bộ nhưng công tác ở Lữ đoàn 229 (Binh chủng Công binh) vào năm 2002. Tại một quán nước vỉa hè trước của sân vận động sát dốc Suối Hoa của thành phố Bắc Ninh, anh bảo tôi, Bắc Ninh chẳng có bão và lũ lụt như quê anh và luôn đẹp, quyến rũ như một cô gái tuổi mười bảy. Đến nay, sau hơn 20 năm, anh vẫn công tác tại đơn vị ấy và đã phát triển lên cán bộ chỉ huy Lữ đoàn 229, chưa rời chân khỏi vùng đất này.

Sâu lắng tình người Kinh Bắc
Khách phương xa đến Bắc Ninh rất ấn tượng với văn hóa của người Kinh Bắc. Ảnh: KHOA ĐẠT 

Cách đây hai tháng, tôi gặp một người bạn cùng quê Quảng Ngãi đã sống ở Bắc Ninh nhiều năm. Anh dành 2 ngày nghỉ cuối tuần đưa tôi đi thăm các làng nghề truyền thống, các công trình văn hóa và cả những đình, chùa nổi tiếng. Khi đến làng tranh Đông Hồ, tôi mê mẩn ngăm nghía những bức tranh “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” mà thi sĩ Hoàng Cầm đã viết trong bài thơ “Bên kia sông Đuống”. Tôi chọn những bức tranh ưng ý nhất để mua làm quà tặng bạn bè, người thân. Hết hai ngày đi thăm nhiều nơi: Luy Lâu, Chùa Dâu, Chùa Bút Tháp, Lăng Kinh Dương Vương, chùa Phật Tích, chùa Dạm rồi Đền Đô… tôi cảm nhận được sự trầm mặc của thời gian bên những bức tường phong rêu cổ kính. Tôi tưởng tượng ra hơi thở cuộc sống của những bậc tiền nhân trong quá khứ qua các câu chuyện truyền miệng nghìn đời về Sĩ Nhiếp, Từ Thức gặp tiên…

Tôi cũng thích thú thưởng thức các sản vật do đôi bàn tay khéo léo của người Kinh Bắc làm ra, tôi đặc biệt ấn tượng với những chiếc bánh khoai sọ vừa cứng vừa mềm, ngậy của đỗ xanh thịt mỡ rồi cả những món ăn dân dã khác như đậu Hồ và cả món nem Bùi vốn là khoái khẩu của dân nghiền bia hơi. Anh bạn tôi nói chân thành, ở Bắc Ninh không chỉ hay về món ăn, hoặc nghe hát quan họ mà cái hay nhất ở người Kinh Bắc đó là ứng xử, đoàn kết và một tinh thần hiếu học, vươn lên mạnh mẽ.

Tôi đã có một số lần tiếp xúc với một cán bộ công tác trong ngành văn hóa của thành phố Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh và cảm nhận được ở anh sự mến khách, cho dù không phải gặp trên đất Đình Bảng quê hương anh. Anh nói rằng, người Bắc Ninh quý người, quý bạn, nhất là khách phương xa. Cứ vào dịp hội làng bao giờ cũng làm cỗ to và mời mọi bạn về dự. Khách đến, dù chỉ là đi cùng với người bạn cũ, dù gặp gia chủ lần đầu và có ngại tiếp xúc nhưng cũng phải ngồi vào mâm uống đôi ba chén rượu sau mới tính đến những chuyện khác.

Sâu lắng tình người Kinh Bắc
Mời trầu, nét văn hóa độc đáo lâu đời của người Kinh Bắc. Ảnh: KHOA ĐẠT 

Thường thì, văn hóa ứng xử được xuất phát từ giáo dục, kể cả trong nhà trường, trong gia đình và xã hội. Ở Bắc Ninh, dường như những điều đó thấm sâu như một mạch nguồn, bệ đỡ cho sự phát triển hôm nay. Bởi ngoài làn điệu quan họ mê đắm và thú chơi quan họ tao nhã thì người Kinh Bắc rất hiếu học. Trong thời phong kiến, Kinh Bắc được xem là vùng đất khoa bảng đã được ghi trong sử sách. Ví dụ làng Kim Đôi, xã Kim Chân, TP Bắc Ninh được mệnh danh là một trong những "lò tiến sĩ" của nước Việt. Qua thời gian, làng này có tới 18 vị. Hay như làng Lương Xá, xã Phú Lương, huyện Lương Tài có 10 vị tiến sĩ. Đặc biệt, Bắc Ninh là địa phương có tiến sĩ đầu tiên. 

Do đặc thù nghề nghiệp nên tôi có đôi lần về Kinh Bắc, nhưng chưa đủ ngấm cái hay, cái lạ, cái quyến rũ và tình người ấm áp của người dân vùng đất của lễ hội và văn hóa tao nhã. Lần này về Kinh Bắc, tôi quyết tâm tìm hiểu thông tin qua cô giáo có tên rất đẹp là Nguyễn Thị Hồng Liên. Hiện cô chuẩn bị bước sang tuổi ngũ tuần và đang dạy tại Trường THPT Chuyên Bắc Ninh, một ngôi trường cho ra lò nhiều thế hệ học sinh tài năng. Cô nói, trừ thời gian đi học đại học còn lại cô gắn bó với mảnh đất thấm đẫm tình người Kinh Bắc.

Cô kể với tôi, hồi trước khi tách tỉnh năm 1997, Bắc Ninh cũng giống với nhiều địa phương khác trong cả nước, cũng nghèo, cũng đói và cả thất học. Lúc ấy, các cô giáo đến lớp còn đèo sau xe đạp những bao thóc, bao gạo. Hết giờ lại tất tả đi giao hàng lấy tiền nuôi con. Nhiều cô mở quán cho thuê truyện. Ngay khi vào học cấp 3, nhiều bạn gái cùng lớp còn tranh thủ mang gạo, rượu ra Hà Nội bán bằng xe đạp thồ, bất chấp gió mùa Đông Bắc hay nắng hè bỏng rát. Vì thiếu thốn nên nhiều người bỏ học, theo các phường thợ xây đi khắp nơi, nhiều em chưa học xong THPT đã đi làm công nhân tận trong miền Nam. Không ít người mong đổi đời nên vào các bãi vàng ở nhiều tỉnh miền núi rồi ra đi mãi không về.

Nay thì đã khác xưa nhiều lắm. Công tác giáo dục ở Bắc Ninh đạt nhiều thành tựu. Địa phương này là tỉnh đầu tiên trong cả nước đạt tỷ lệ 100% kiên cố hóa phòng học trường công lập, 100% trường công lập đạt chuẩn quốc gia và cũng là tỉnh đầu tiên được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục - xóa mù chữ ở mức độ cao nhất. Chất lượng giáo dục trung học phổ thông của tỉnh Bắc Ninh có sự tiến bộ mạnh. Năm 2020, Bắc Ninh đứng thứ 26 về kết quả thi tốt nghiệp THPT thì năm 2021, tỉnh này đã vượt 7 bậc, xếp thứ 19. Và đến năm 2022, Bắc Ninh lên vị trí thứ 6, vượt 13 bậc so với năm trước. Năm 2023, 2024, tỉnh Bắc Ninh ổn định ở vị trí thứ 5 toàn quốc. Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024, tỉnh Bắc Ninh có tới 52 thủ khoa và á khoa các khối C và D; 482 thí sinh đạt điểm 10, đứng thứ 4 cả nước.

Rời Bắc Ninh, đọng lại trong tôi không chỉ là sự phát triển với những thành tựu thông qua con số mà đó là tình người ẩn chứa và cảm nhận thông qua giao tiếp. Nó khó có thể định tính, định lượng, nhưng tôi chắc rằng đó là thứ men say khiến khách phương xa không lỡ về.  

MẠNH THẮNG

Tin mới

Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ

Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.

Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế

Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười

Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.

Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân

Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.

Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị

Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.

Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.