Sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất là rất cần thiết

Loại hình “học sâu” (deep learning)-một giải pháp đột phá, đưa trí tuệ nhân tạo (AI) tiến xa hơn, sẽ giúp trí tuệ con người tăng theo cấp số nhân để vươn tới những tầm cao mới, tạo ra khả năng tích hợp tri thức của nhiều người thành tri thức chung. Trước tình hình ấy, ngoài hiểu các khái niệm, phạm trù mới, cơ bản hơn, con người phải biết xây dựng phương pháp luận nhận thức phù hợp và áp dụng hiệu quả vào thực tiễn. Thực tế đó đặt ra yêu cầu giáo dục phải có sự thống nhất cao.

Sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất là rất cần thiết. Ảnh minh họa: TTXVN

Với tinh thần đó, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị “Về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo” đưa ra yêu cầu “Bảo đảm cung cấp một bộ sách giáo khoa (SGK) thống nhất toàn quốc, phấn đấu tới năm 2030 cung cấp miễn phí SGK cho tất cả học sinh”. Đây là chủ trương đúng đắn, cần thiết, góp phần khắc phục những bất cập trong việc sử dụng nhiều bộ SGK như hiện nay.

Nhìn từ góc độ khoa học giáo dục, SGK là chuẩn mực kiến thức, do vậy, phải có tính chính thống và chuẩn hóa nội dung. Không chỉ là nguồn tài liệu đáng tin cậy nhất, SGK còn phản ánh, thể hiện các giá trị văn hóa, xã hội và đạo đức phù hợp với mỗi đất nước (truyền thống, tâm lý, tính cách dân tộc và điều kiện phát triển). Do vậy, phải có sự kiểm duyệt kỹ lưỡng của các hội đồng chuyên môn quốc gia.

Nhìn từ thực tiễn dạy và học, SGK là tài liệu cốt lõi, là một khung tham chiếu giúp giáo viên định hướng và xây dựng bài giảng một cách hiệu quả phù hợp với mục tiêu giáo dục. SGK chỉ dẫn cho người học đi đúng lộ trình học tập, từ nội dung đến phương pháp, kỹ năng. Khoa học giáo dục thời nay nhấn mạnh việc SGK phải khơi dậy tư duy phản biện-kỹ năng quan trọng để đánh giá thông tin chính xác (trong bối cảnh “bão” thông tin), để đưa ra quyết định và năng lực giải quyết vấn đề. Trong thời đại chuyển đổi số, SGK càng phải là phương tiện trong việc giáo dục đạo đức và nhân cách, ngoài tri thức khoa học còn là các bài học đạo đức và kỹ năng sống, giá trị sống. Hội nhập để trở thành công dân toàn cầu nhưng vẫn phải giữ được bản sắc dân tộc, vì thế, SGK hướng đến mục tiêu phát triển học sinh thành những công dân có tư duy độc lập, kỹ năng mềm và ý thức trách nhiệm cao với cộng đồng.

Vì những lẽ trên, việc sử dụng một bộ SGK chung là yếu tố quan trọng giúp học sinh cả nước tiếp cận được kiến thức có chất lượng tương đương (để không ai bị bỏ lại phía sau), bảo đảm sự công bằng trong giáo dục, khắc phục sự chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa các vùng miền vốn có sự khác biệt về cơ sở vật chất và điều kiện học tập. Một bộ SGK thống nhất là cơ sở giúp các cơ quan quản lý dễ triển khai các chính sách cải cách giáo dục trên toàn quốc một cách hiệu quả, giúp học sinh ở mọi vùng cùng chia sẻ chung nền tảng kiến thức và giá trị văn hóa, thúc đẩy sự gắn nối, gắn kết và hiểu biết chung.

Bộ SGK chung là điều kiện thuận lợi để góp phần nuôi dưỡng nhân cách thế hệ trẻ lớn lên về tri thức khoa học, gắn bó sâu sắc với truyền thống dân tộc, thêm yêu Tổ quốc, yêu con người Việt Nam. Đó cũng là bệ phóng, là điểm tựa để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.

THANH HÀ