Tăng cường “lá chắn” an toàn thực phẩm

Kiểm soát chặt bếp ăn tập thể, sự kiện đông người

An toàn thực phẩm (ATTP) luôn là một trong những vấn đề được người dân quan tâm, nhất là sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh có địa bàn rộng lớn với quy mô dân số gần 14 triệu người, có nhiều nguy cơ cao mất ATTP. Địa bàn thành phố hiện nay có hoạt động chế biến, kinh doanh thực phẩm đa dạng, chủ yếu nhỏ lẻ, thời tiết cao điểm nắng nóng dễ phát sinh nguy cơ thực phẩm ôi thiu, mất an toàn, xảy ra các vụ ngộ độc tập thể.

Báo cáo của Sở ATTP thành phố cho thấy, từ đầu năm 2026 đến nay, Sở đã phối hợp kiểm tra 95 lượt, giám sát ATTP tại 32 lễ hội, sự kiện lớn. Tổ chức cho chủ cơ sở của 317 đầu mối cung cấp suất ăn, thực phẩm cho trường học ký cam kết bảo đảm ATTP. Hoạt động lấy mẫu giám sát cũng được thực hiện thường xuyên tại 3 chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức. Tổng cộng 380 mẫu nông, lâm, thủy sản được kiểm nghiệm, trong đó hơn 91% mẫu đạt yêu cầu. Đối với các mẫu không đạt, cơ quan chức năng kịp thời xử lý hoặc thông báo đến địa phương nơi sản xuất để phối hợp kiểm tra, chấn chỉnh theo quy định.

Ngày càng nhiều người tiêu dùng ở TP Hồ Chí Minh lựa chọn mua thực phẩm tại các siêu thị để bảo đảm chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở ATTP TP Hồ Chí Minh cho biết, mặc dù công tác quản lý ATTP ngày càng được siết chặt nhưng vẫn diễn biến phức tạp. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn vẫn xảy ra 18 vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, trong đó có 9 vụ được xác định ngộ độc thực phẩm với 681 người mắc. Sau mỗi vụ việc, lực lượng chức năng đều nhanh chóng điều tra nguyên nhân, mở rộng giám sát các đơn vị cung cấp suất ăn, trường học và doanh nghiệp liên quan nhằm ngăn ngừa nguy cơ tái diễn.

Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 (từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 5-2026), ngành chức năng đã triển khai 30 đoàn tiến hành kiểm tra 310 cơ sở bếp ăn tập thể, cung cấp suất ăn, kinh doanh thực phẩm quy mô lớn, chợ đầu mối, phát hiện và xử phạt 5 trường hợp vi phạm với tổng số tiền 133 triệu đồng. Tại chợ đầu mối Bình Điền, cơ quan chức năng phát hiện 6 trường hợp vi phạm liên quan đến vận chuyển, kinh doanh động vật và sản phẩm động vật không đúng quy định, xử phạt gần 25 triệu đồng, đồng thời tiêu hủy 770kg thịt gia cầm không rõ nguồn gốc.

Đa dạng tuyên truyền, nâng cao hậu kiểm

Cùng với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, điểm mới trong công tác quản lý ATTP là các đơn vị nòng cốt quản lý, có lĩnh vực liên quan đến ATTP đã triển khai các giải pháp quyết liệt, mạnh mẽ và đồng bộ hơn so với trước đây. Điều đó thể hiện ở nâng cao công tác lãnh đạo, điều hành, tuyên truyền, chuyển đổi số trong truy xuất nguồn gốc, xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn, xây dựng mô hình chợ an toàn thực phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh ký cam kết...

Đối với truy xuất nguồn gốc và xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn, TP Hồ Chí Minh đã phối hợp với nhiều tỉnh, thành phố như Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Lâm Đồng, Cần Thơ... phát triển chuỗi cung ứng nông sản an toàn, kiểm soát từ khâu sản xuất, sơ chế, giết mổ đến tiêu thụ. 

Một trong những điểm nhấn là việc ứng dụng công nghệ số vào truy xuất nguồn gốc. Hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm hiện đã có gần 9.000 cơ sở tham gia. Thông qua các ứng dụng như TE.FOOD và mã QR, toàn bộ quá trình từ trang trại, cơ sở giết mổ đến điểm bán lẻ đều được quản lý, giúp cơ quan chức năng dễ dàng kiểm tra, đồng thời người tiêu dùng có thể xác minh nguồn gốc sản phẩm trước khi lựa chọn. Tại hai chợ đầu mối Hóc Môn và Bình Điền, lực lượng chuyên trách được bố trí thường trực để kiểm tra nguồn gốc từng lô hàng nhập chợ với khoảng 865.000 con heo được kiểm soát thông qua hệ thống truy xuất và hóa đơn chứng từ. Đây được xem là “hàng rào kỹ thuật” quan trọng nhằm hạn chế thực phẩm không rõ nguồn gốc xâm nhập thị trường.

Thành phố cũng tiếp tục mở rộng mô hình chợ bảo đảm ATTP. Địa bàn thành phố đến nay đã có 47 chợ dân sinh tham gia mô hình thí điểm. Cùng với đó là việc xây dựng quy chuẩn kỹ thuật địa phương về chất lượng nước uống trực tiếp tại các trụ nước công cộng và phối hợp triển khai Dự án SAFEGRO do Canada tài trợ nhằm nâng cao năng lực quản lý, phát triển chuỗi giá trị nông sản an toàn và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Dù có nhiều chuyển biến nhưng công tác bảo đảm ATTP của TP Hồ Chí Minh vẫn đứng trước nhiều thách thức. Hạ tầng tại một số chợ truyền thống đang xuống cấp, ảnh hưởng đến điều kiện vệ sinh kinh doanh. Sự phát triển mạnh của các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng giao-nhận đồ ăn đã hình thành mô hình kinh doanh thực phẩm trực tuyến, hay còn gọi là “bếp ăn trên mây” cùng tình trạng quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe sai sự thật trên không gian mạng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện cơ chế quản lý và tăng cường hậu kiểm.

Thời gian tới, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung khắc phục những “khe hở” trong quản lý ATTP bằng việc tăng cường hậu kiểm đối với bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, thức ăn đường phố, các cơ sở không thuộc diện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Thành phố cũng hoàn thiện kế hoạch bảo đảm ATTP tại các chợ đầu mối, xây dựng cơ sở dữ liệu các cơ sở sản xuất, kinh doanh để phục vụ quản lý và cung cấp thông tin cho người dân.