Tháng 7, tham quan Nhà tù Hỏa Lò

Hành trình thường thấy của du khách khi đến Nhà tù Hỏa Lò là đến khu tưởng niệm dâng hương các anh hùng liệt sĩ. Trưng bày “Thắp ngọn lửa hồng” được đặt kế bên ngoài khu tưởng niệm với nhiều hình ảnh, tài liệu kể các câu chuyện cảm động về ý chí kiên cường, sự hy sinh anh dũng của những người con ưu tú từng bị địch bắt, giam lỏng trong các nhà tù và cũng là tình cảm thiêng liêng, góp phần thắp lên ngọn lửa tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Ở đây là tư liệu, hình ảnh về những phong trào cách mạng của Việt Nam sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập (ngày 3-2-1930). Bên cạnh đó là câu chuyện về thân thế, sự nghiệp của các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng trọn một lòng vì Tổ quốc, như: Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Thị Minh Khai... Dù bị tra tấn, đày ải trong lao tù, những người con ưu tú vẫn giữ mãi ngọn lửa nhiệt huyết, tinh thần đấu tranh kiên cường. Ở nơi trường bắn, các đồng chí vẫn hiên ngang, bất khuất; hay nơi kẻ địch từng dựng trường bắn nay đã trở thành nơi khẳng định ý chí kiên trung và giáo dục truyền thống cách mạng cho nhiều thế hệ...

Hoạt cảnh tái hiện cuộc gặp gỡ cuối cùng của gia đình đồng chí Mai Ngọc Thuyết và đồng chí Nguyễn Văn Mẫn.

Lần đầu tiên đến Nhà tù Hỏa Lò, chị Carolyn Iiddiard (du khách Anh) nói rằng đây thực sự là những câu chuyện buồn của chiến tranh. Vì thế, chị mong muốn không ở đâu trên trái đất này còn phải chịu cảnh bạo lực, máu chảy đầu rơi. Cũng là lần đầu tiên đến Nhà tù Hỏa Lò, em Hoàng Đình Nam, học sinh lớp 10G, Trường THPT Gia Lộc 1 (tỉnh Hải Dương) lại tìm thấy những câu chuyện bên ngoài sách lịch sử em đã được học để tự hào hơn về ý chí bất khuất, kiên cường của những người đã làm cách mạng.

Khác với tâm trạng của những du khách đến Nhà tù Hỏa Lò, ông Dương Tấn Minh, cựu tù Hỏa Lò coi nơi đây như nhà mình bởi giờ đây ông thường xuyên ghé đến. Ở “ngôi nhà này” ông đã có một thời thanh xuân rực lửa cách mạng, đã sống xứng đáng với Tổ quốc, quê hương. Ở “ngôi nhà này”, giờ đây ông thường xuyên được gặp lại những đồng chí, đồng đội. Ở “ngôi nhà này”, ông giới thiệu cho thế hệ trẻ, với du khách về khát vọng hòa bình... Ông Minh nhớ lại: “Khi xem hoạt cảnh tái hiện cuộc gặp gỡ cuối cùng trong Nhà tù Hỏa Lò của gia đình đồng chí Mai Ngọc Thuyết và đồng chí Nguyễn Văn Mẫn năm 1933 trong khuôn khổ trưng bày chuyên đề “Thắp ngọn lửa hồng”, tôi lại nhớ đến những người bạn cũ đã bị bắt cùng tôi. Vụ án của chúng tôi có 4 người bị bắt thì giờ đây chỉ còn mỗi mình tôi. Ngày ấy tôi mới 17 tuổi, hoạt động trong phong trào thanh niên, học sinh Hà Nội từng tạo ra cơn địa chấn với thực dân Pháp năm 1949-1950.

Đó là tuổi thanh xuân đầy sôi nổi, chúng tôi bãi khóa, truy điệu Trần Văn Ơn, biểu diễn văn nghệ hát những bài kháng chiến, rải truyền đơn... Bị địch bắt mà giờ đây tôi còn nhớ rõ cả những cảm giác trong xà lim tối tăm, nhớ rõ những bức tường mà bạn tù đã vẽ, những lần cắn răng không khai phản bội bạn bè dù bị đánh đập dã man”.

Bài và ảnh: LƯU AN