Thiết bị điện tử gây chậm nói với trẻ

Các bác sĩ khuyến cáo, khi thấy con chậm nói, cha mẹ phải cho con khám toàn diện, không “cắt phanh lưỡi” cho trẻ theo lời khuyên của các bác sĩ trên mạng.

Bác sĩ Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai hướng dẫn thăm khám cho một gia đình đưa trẻ đến khám do chậm nói.

Bác sĩ Đỗ Thùy Dung (Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết vừa điều trị một bé trai 4 tuổi, được gia đình đưa đến khám vì chậm nói. Bé là con đầu, sinh non ở tuần 36, cân nặng 2,6kg, hiện sống cùng bố mẹ, ông bà nhưng phần lớn thời gian ở với ông bà do bố mẹ bận công việc. Bé được ông bà cho tiếp xúc với ti vi và điện thoại từ rất sớm, thường xuyên được cho xem các thiết bị này khi ăn, chơi hoặc quấy khóc. Khi được 15 tháng tuổi, bé biết đi nhưng chưa nói được từ nào. Hai tuổi, bé chỉ nói được vài từ đơn, không ghép được từ, vốn từ hạn chế và thường im lặng trong thời gian dài. Đến khi 4 tuổi, bé vẫn nói không rõ nghĩa, có thể tương tác với gia đình, chơi đồ chơi, giao tiếp cơ bản như vẫy tay, gật đầu, chậm ngôn ngữ hơn so với bạn cùng tuổi.

Vì vậy, gia đình quyết định đưa bé đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần. Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán bé bị rối loạn ngôn ngữ diễn đạt, cần theo dõi thêm để phân biệt với các tình trạng như rối loạn phổ tự kỷ, chậm phát triển tâm thần hoặc rối loạn tăng động giảm chú ý. Hiện bé đang được trị liệu ngôn ngữ và can thiệp tâm lý, kết hợp hướng dẫn gia đình chăm sóc và quản lý hành vi của bé.

Theo bác sĩ Vũ Sơn Tùng, Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên, Viện Sức khỏe tâm thần, khi thấy con chậm nói, nhiều cha mẹ lo lắng trẻ mắc chứng tự kỷ. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp trẻ bị rối loạn ngôn ngữ có thể được cải thiện nếu phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Bác sĩ Vũ Sơn Tùng lý giải, trẻ chậm phát triển ngôn ngữ có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm bất thường giải phẫu, tổn thương thần kinh, rối loạn phổ tự kỷ, đặc biệt là lạm dụng thiết bị điện tử (trẻ từ 1 đến 3 tuổi sử dụng thiết bị điện tử trên 2 giờ mỗi ngày).

Có một số dấu hiệu cảnh báo rối loạn ngôn ngữ ở trẻ xuất hiện ngay từ những tháng đầu đời: Trẻ từ 0 đến 6 tháng tuổi không giao tiếp bằng mắt, không phản ứng khi được gọi tên, không quay đầu về phía âm thanh; từ 6 đến 12 tháng tuổi, trẻ không hứng thú với trò chơi tương tác, không phản ứng với cử chỉ hoặc âm thanh xung quanh; từ 12 đến 18 tháng tuổi, trẻ không đáp lại khi được gọi tên, không nói được từ đơn.

Khi lên 2 tuổi, trẻ không thể ghép hai đến ba từ thành câu. Đến 3 tuổi, trẻ không thể kết hợp từ thành câu dài, không đặt câu hỏi, không sử dụng được ít nhất 200 từ... Vì vậy, cha mẹ, ông bà cần hạn chế thời gian trẻ dùng thiết bị điện tử; tăng tương tác trực tiếp, dạy trẻ qua trò chơi, đọc sách.

Bài và ảnh: AN AN