Văn hóa là nguồn lực nội sinh kết nối Việt Nam với thế giới

Khám phá năm châu trong lòng Hà Nội

Đúng vào ngày kỷ niệm 71 năm Giải phóng Thủ đô (10-10-1954 / 10-10-2025), dòng người nô nức đổ về khu vực Hoàng thành Thăng Long. Những đoàn nghệ thuật khoác trên mình bộ trang phục rực rỡ: Áo dài Việt, kimono Nhật Bản, sarong Lào, hanbok Hàn Quốc,... Mỗi bước chân người đến là một sắc màu, một nền văn hóa đang cùng hòa vào dòng chảy lớn của tình hữu nghị.

Biểu diễn di sản nhã nhạc cung đình Huế trong không gian văn hóa - nghệ thuật.

Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND thành phố Hà Nội tổ chức, quy tụ 48 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là sự kiện đối ngoại văn hóa được đánh giá quy mô nhất năm 2025. Với chủ đề “Văn hóa là nền tảng-Nghệ thuật là phương tiện”, lễ hội mang đến nhiều hoạt động trải nghiệm, biểu diễn và tương tác với 45 không gian văn hóa quốc gia, 34 gian hàng ẩm thực quốc tế, 23 đoàn nghệ thuật trong và ngoài nước, 12 đơn vị giới thiệu sách và xuất bản phẩm, cùng 22 đơn vị, tổ chức tham dự chương trình chiếu phim quốc tế.

Khi ánh hoàng hôn buông xuống, sân khấu trung tâm của Hoàng thành Thăng Long sáng bừng, 48 lá cờ từ các quốc gia, vùng lãnh thổ tham dự tung bay dưới bầu trời Hà Nội, bắt đầu Chương trình nghệ thuật “Sắc màu Việt Nam-Nhịp điệu thế giới”. Tiếng trống hội vang lên, mở màn cho bản hòa ca của ánh sáng, âm thanh và cảm xúc. Hàng trăm nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế cùng biểu diễn trong những “Giai điệu di sản”, “Sắc màu hiện đại” và “Hòa nhịp thế giới”. Khán giả say mê theo dõi những màn trình diễn nghệ thuật kết hợp ánh sáng 3D mapping, nơi áo dài truyền thống Việt Nam sánh bước cùng điệu nhảy flamenco của Tây Ban Nha; trống, cồng chiêng hòa cùng tiếng đàn guitar. “Khi ta hát cùng nhau, âm nhạc như trở thành ngôn ngữ chung của nhân loại, không còn biên giới nào nữa, chỉ còn lại cảm xúc và sự tôn trọng”, ca sĩ Tùng Dương chia sẻ với phóng viên Báo Quân đội nhân dân.

Bước chân vào không gian “Con đường văn hóa”, du khách được du hành qua 5 châu lục. Bên gian hàng của Iran, mùi cà phê và nghệ saffron thoang thoảng. Ở gian của Nhật Bản, du khách thử viết thư pháp và học cách gấp origami. Phía xa, những cô gái Lào trong trang phục truyền thống mỉm cười mời khách chụp ảnh. Cạnh đó là “Phố ẩm thực quốc tế”, nơi du khách có thể thưởng thức phở Việt Nam, sushi Nhật Bản, bánh ngọt Pháp, cà ri Ấn Độ hay cà phê Ethiopia... Rộn rã tiếng cười, tiếng chào hỏi xen lẫn hương vị tỏa ra từ những gian hàng, khiến không khí như đại tiệc thế giới hòa quyện trong tiết thu lãng mạn của Hà Nội.

Ở sân khấu tròn, các đoàn nghệ thuật biểu diễn liên tục vào các khung giờ trong các ngày 10 đến 12-10, nhã nhạc cung đình Huế, cồng chiêng Tây Nguyên, quan họ Bắc Ninh, chầu văn, hát then... lần lượt vang lên khẳng định bản sắc Việt Nam giữa dòng chảy quốc tế. Hòa vào đó là phần trình diễn của các đoàn nước bạn: Nhóm nhạc Sar Afshan (Iran) với tiếng đàn tar réo rắt; nghệ sĩ Sheema Kermani (Pakistan) mang đến điệu múa kathak cổ điển; nhóm Tamboriprimo (Venezuela) làm bùng nổ sân khấu bằng nhịp trống rộn ràng; còn sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội khiến khán giả xúc động với điệu dabke của Palestine, biểu tượng của tinh thần đoàn kết và khát vọng hòa bình.

Chương trình đặc biệt “Bước chân di sản” thu hút hàng nghìn khán giả. Gần 100 bộ trang phục truyền thống từ khắp thế giới được trình diễn trên nền âm nhạc dân tộc xen lẫn hiện đại. Từ chiếc áo dài Việt thướt tha đến váy sari Ấn Độ, từ trang phục dân tộc Mông của Việt Nam đến kimono Nhật Bản, mỗi bộ trang phục kể một câu chuyện về lịch sử và con người. Đáng chú ý, 5 bộ trang phục đẹp nhất của các nhà thiết kế Văn Hằng, Vũ Việt Hà, Cổ phục Mị Xiêm Y, Anh Thư và Hà Trịnh trong Chương trình “Bước chân di sản” đã được đấu giá gây quỹ ủng hộ đồng bào vùng thiên tai, tạo thêm ý nghĩa nhân văn sâu sắc cho lễ hội.

Bên cạnh đó, họa sĩ Ngô Bá Hoàng cũng tặng một bức tranh khổ 1,8m x 5m và một bình gốm sen để đấu giá, góp phần hỗ trợ người dân vùng bão lũ. Qua đó, Ban tổ chức mở rộng danh mục đấu giá, kêu gọi đóng góp ủng hộ đồng bào chịu ảnh hưởng mưa lũ. Toàn bộ số tiền thu được sẽ chuyển đến các địa phương bị thiệt hại để xây dựng, sửa chữa nhà ở, trường học và công trình dân sinh.

Kết nối tình hữu nghị

Phát biểu tại lễ hội, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, khẳng định: “Từ lâu, Hà Nội đã là cầu nối giữa các nền văn hóa, là một thành phố nơi giá trị truyền thống giao thoa với sáng tạo. Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần đầu tiên tổ chức quy tụ các nghệ sĩ, cộng đồng và quốc gia để chia sẻ các giá trị truyền thống và đổi mới sáng tạo, để lắng nghe và khẳng định rằng sự khác biệt văn hóa không chia rẽ chúng ta, mà thực sự kết nối chúng ta lại với nhau”.

Cũng trong dịp này, UNESCO tham gia và đồng hành nhiều sự kiện trong lễ hội, điểm nhấn là phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP Hà Nội tổ chức hội thảo về vai trò của thanh niên trong việc định hình tương lai sáng tạo của thành phố. Mỗi hoạt động đều thể hiện cam kết chung của UNESCO, Việt Nam và Hà Nội trong việc đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển bền vững, trao quyền cho cộng đồng, thúc đẩy sự sáng tạo như động lực cho sự hòa nhập và phát triển. Khẳng định ấy đồng điệu với quan điểm của lãnh đạo Việt Nam trong nhiều năm qua: Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà còn là động lực phát triển đất nước.

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Somnay Nonglath, Tham tán Kinh tế-Thương mại Đại sứ quán Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào cho biết: “Mặc dù hiện Việt Nam đang trải qua nhiều đợt thiên tai, bão chồng bão, lũ lụt chồng lũ lụt, nhưng về công tác tổ chức, Việt Nam đã tạo mọi điều kiện tối đa, hỗ trợ hết mức giúp chúng tôi mang đến lễ hội những đặc sản, văn hóa của đất nước mình. Cùng với đó, các quốc gia tham dự đều có dịp kiến tạo nên không gian văn hóa mang bản sắc của riêng mình đến với bạn bè quốc tế”.

Sự tham gia của đông đảo các đơn vị, tổ chức, cá nhân khắp mọi miền đất nước cũng như các quốc gia trên thế giới hội tụ tại Hà Nội để quảng bá, khoe sắc trong lễ hội đã thể hiện vai trò của văn hóa là sức mạnh nội sinh; đồng thời lan tỏa thông điệp đoàn kết toàn cầu trong việc chung tay giải quyết các thách thức mang tính nhân loại, đặc biệt là vấn đề biến đổi khí hậu-thách thức mà không một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc.

Bài và ảnh: THÁI PHƯƠNG - HÀ ANH