30/56 tỉnh, thành phố chậm gửi phương án sắp xếp đơn vị hành chính

Một số bộ, ngành trung ương còn chậm hoặc không có ý kiến tham gia về Phương án tổng thể của các địa phương (theo Nghị quyết số 117/NQ-CP và Công điện số 972/CĐ-TTg ngày 17/10/2023 của Thủ tướng Chính phủ thì trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được Phương án tổng thể của từng địa phương do Bộ Nội vụ gửi lấy ý kiến, các Bộ, cơ quan trung ương phải kịp thời có ý kiến gửi về Bộ Nội vụ).

Số lượng ĐVHC cấp huyện, cấp xã địa phương đề xuất không thực hiện sắp xếp do có yếu tố đặc thù là khá lớn (19/30 cấp huyện, chiếm tỷ lệ 63,33% và 515/1.253 cấp xã, chiếm tỷ lệ 41,10%). Việc xác định các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán, vị trí địa lý, an ninh, quốc phòng cũng rất phức tạp do phải rà soát, thu thập các tư liệu lịch sử, khoa học và cơ sở pháp lý để chứng minh.

Hoàn thành trước tháng 10/2024

Việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2023 - 2025 phải hoàn thành trước tháng 10/2024 để các địa phương kịp chuẩn bị tổ chức Đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, trong đó cấp cơ sở thực hiện trong quý I/2025. Như vậy, thời gian thực tế để tiến hành toàn bộ các quy trình sắp xếp ĐVHC chỉ còn khoảng 6 tháng. Trong khi đó, do việc sắp xếp ĐVHC là nội dung quan trọng, phức tạp, tác động, ảnh hưởng lớn, quy trình thực hiện được tiến hành chặt chẽ, qua nhiều giai đoạn nên các địa phương gặp nhiều khó khăn trong việc bảo đảm tiến độ thời gian theo yêu cầu.

Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15 quy định ĐVHC đô thị dự kiến hình thành sau sắp xếp phải đáp ứng tiêu chuẩn về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, loại đô thị đối với thành phố, thị xã, thị trấn hoặc trình độ phát triển cơ sở hạ tầng đô thị đối với quận, phường, đồng thời phạm vi phân loại đô thị và phạm vi đánh giá trình độ phát triển cơ sở hạ tầng đô thị căn cứ vào một trong các quy hoạch là quy hoạch tỉnh, quy hoạch nông thôn, quy hoạch đô thị hoặc các quy hoạch khác có liên quan.

Tuy nhiên, theo quy định của Nghị quyết số 1210/2016/UBTVQH13 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ngày 25/5/2016 về phân loại đô thị (sửa đổi, bổ sung năm 2022) thì việc phân loại đô thị được thực hiện trên cơ sở quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và chương trình phát triển đô thị các cấp (khoản 2 Điều 2). Do vậy, khi tiến hành sắp xếp ĐVHC nông thôn vào đô thị, để được phân loại đô thị thì các địa phương phải tiến hành lập mới hoặc điều chỉnh tất cả các quy hoạch có liên quan (dù Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15 chỉ yêu cầu phù hợp với một trong số các quy hoạch).

Quy trình xây dựng, phê duyệt quy hoạch chung đô thị, quy hoạch chi tiết, quy hoạch phân khu,… và thực hiện phân loại đô thị đối với các ĐVHC đô thị dự kiến hình thành sau sắp xếp thường kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã có liên quan.

Do số lượng ĐVHC cấp huyện, cấp xã thực hiện sắp xếp nhiều và diễn ra đồng thời với việc thực hiện chỉ đạo của Đảng và quy định của pháp luật về tinh giản biên chế tạo ra áp lực lớn cho việc sắp xếp tổ chức bộ máy, giải quyết chế độ, chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức dôi dư, xử lý trụ sở, tài sản công dôi dư do sắp xếp.

Linh hoạt, khoa học, phù hợp với tình hình, hoàn cảnh cụ thể từng địa phương

Về nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Bộ Nội vụ cho rằng, cần tập trung làm tốt công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận, thống nhất cao cả về nhận thức và hành động trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là các chủ thể chịu tác động, ảnh hưởng trong quá trình sắp xếp ĐVHC; chuẩn bị phương án sắp xếp kỹ lưỡng, khoa học, linh hoạt, phù hợp với tình hình, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.

Triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15 ngày 12/7/2023 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2030, trong đó đặc biệt lưu ý: Rà soát, xác định các trường hợp thuộc diện sắp xếp, khuyến khích sắp xếp và liền kề trong giai đoạn 2023 - 2025; đối với các trường hợp thuộc diện sắp xếp nhưng địa phương đề xuất chưa hoặc không sắp xếp trong giai đoạn 2023 -2025 thì phải giải trình thuyết phục, có đủ căn cứ theo quy định tại Điều 3 Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15, cụ thể đối với trường hợp quy định tại điểm c khoản 1 Điều 3 Nghị quyết số 35/2023/UBTVQH15 thì phải đáp ứng đồng thời 02 điều kiện: có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh hoặc có đặc điểm về truyền thống lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục, tập quán riêng biệt; nếu sắp xếp với ĐVHC liền kề khác sẽ dẫn đến mất ổn định về quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Đồng thời, hoàn thiện điều kiện, tiêu chuẩn của ĐVHC đô thị dự kiến hình thành sau sắp xếp (về quy hoạch và phân loại đô thị, rà soát đánh giá chất lượng đô thị) đồng thời với việc xây dựng các Đề án sắp xếp ĐVHC, bảo đảm khi trình Chính phủ các Đề án này đã thực hiện đầy đủ các trình tự, thủ tục và đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định. Tập trung xây dựng Đề án sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2023 - 2025 để trình cấp có thẩm quyền, bảo đảm chất lượng và tiến độ theo yêu cầu.