• Click để copy

Áp lực cuộc sống tăng, mức sinh giảm

Theo Bộ Y tế, hiện có 21 địa phương ở nhóm có mức sinh thấp. Gần đây, tổng tỷ suất sinh của cả nước liên tục giảm, xuống dưới mức sinh thay thế. Nếu tình trạng này không được khắc phục, thì đến giai đoạn 2054-2059, dân số Việt Nam sẽ tăng trưởng âm.

Mức sinh thay thế là mức sinh trung bình của người phụ nữ, nhằm bảo đảm việc duy trì nòi giống. Mỗi phụ nữ, thường tương ứng với một cặp vợ chồng sinh trung bình 2,1 con, sẽ được coi là đạt mức sinh thay thế. Khi đó, trừ đi một tỷ lệ trẻ không may tử vong, một cặp vợ chồng sẽ có 2 người con trưởng thành, dân số sẽ được duy trì. Ngược lại, nếu không đạt mức sinh thay thế, dân số sẽ suy giảm.

Những năm gần đây, tổng tỷ suất sinh của cả nước liên tục giảm. Năm 2021, tổng tỷ suất sinh là 2,11, bằng mức sinh thay thế. Năm 2022 và năm 2023, con số này lần lượt là 2,01 và 1,96. Đặc biệt, một số địa phương có tổng tỷ suất sinh rất thấp, điển hình như TP Hồ Chí Minh chỉ đạt mức 1,32 (năm 2023).

Theo đại diện Cục Dân số (Bộ Y tế), nếu không có giải pháp phù hợp để khắc phục tình trạng này thì đến năm 2054 - 2059, dân số Việt Nam sẽ tăng trưởng âm. Đến năm 2500, dân số cả nước sẽ chỉ còn 3,6 triệu người, ảnh hưởng đến sự tồn vong của dân tộc. Trước mắt, tổng tỷ suất sinh thấp hơn mức sinh thay thế sẽ dẫn đến tình trạng già hóa dân số, thiếu hụt nguồn lao động, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

Áp lực cuộc sống tăng, mức sinh giảm
Áp lực cuộc sống tăng, mức sinh giảm: Ảnh minh họa/baoapbac.vn

Nhìn lại khoảng vài chục năm trước, sinh đẻ “vỡ kế hoạch” là một vấn đề, là nỗi lo của cả xã hội. Nhiều chính sách đã được đưa ra để hạn chế phụ nữ sinh con thứ 3 trở lên. Thế nhưng nay thì ngược lại, một bộ phận không nhỏ phụ nữ “ngại” sinh con. Vì sao vậy?

Chị N.T.T - công nhân Công ty TNHH Vina Korea (Khu công nghiệp Khai Quang, TP Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc) đang thuê trọ tại tổ dân phố Hán Lữ, phường Khai Quang, chia sẻ: “Vợ chồng tôi lấy nhau đã hơn 2 năm nhưng vẫn chưa dám sinh con vì thu nhập từ lương công nhân của hai vợ chồng mỗi tháng chưa đến 14 triệu đồng, trong khi đó tôi chưa có nhà, quê lại ở xa, phải đi thuê trọ, nhiều khoản phải chi tiêu. Sinh con rồi không biết lấy gì nuôi nhau? Hơn nữa nếu sinh con sẽ ảnh hưởng đến công việc…”.

Lý do “áp lực cuộc sống” mà chị N.T.T đưa ra cũng là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều cặp vợ chồng chưa dám sinh con hoặc chỉ dám sinh một con. Điều này cũng giải thích vì sao khu vực có mức sinh thấp chủ yếu là các thành phố, đô thị lớn - nơi có mức sống đắt đỏ, áp lực cuộc sống cao.

Nhằm khuyến khích phụ nữ sinh con hướng tới đạt mức sinh thay thế, nhiều địa phương đã có những chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.

Mới đây, TP Hồ Chí Minh đã quyết định hỗ trợ một lần ở mức 3 triệu đồng đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; tặng giấy khen của chủ tịch UBND cấp huyện và hỗ trợ 30 triệu đồng với những xã liên tục đạt và vượt tỷ lệ 60% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 2 con. Với các xã có 5 năm liên tục đạt và vượt tỷ lệ 60% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 2 con, sẽ được Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh tặng bằng khen kèm khoản hỗ trợ 60 triệu đồng.

Ở cấp độ quốc gia, ngày 28-4-2020, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 588/QĐ-TTg phê duyệt “Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030”.

Mục tiêu của chương trình là thông qua các chính sách phù hợp để đến năm 2030, tăng 10% tổng tỷ suất sinh ở các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có dưới 2 con); giảm 10% tổng tỷ suất sinh ở các tỉnh, thành phố có mức sinh cao (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có trên 2,2 con); duy trì kết quả ở những tỉnh, thành phố đã đạt mức sinh thay thế (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có từ 2 con đến 2,2 con).

Những chính sách hỗ trợ mà các địa phương như TP Hồ Chí Minh ban hành nói trên là rất thiết thực. Tuy nhiên, như thế là chưa đủ, để có thể hoàn thành mục tiêu tăng 10% tổng tỷ suất sinh ở các tỉnh, thành phố có mức sinh thấp mà “Chương trình điều chỉnh mức sinh phù hợp các vùng, đối tượng đến năm 2030” đặt ra thì còn rất nhiều việc phải làm, bởi đây là “bài toán” nhiều “biến số”.

Các “biến số” này chính là làm sao giảm thiểu được những áp lực đang ngày càng gia tăng từ cuộc sống, nhất là ở các đô thị lớn, như nhà ở, việc làm, thu nhập, việc học tập của con cái… Và như vậy, cần sự vào cuộc của tất cả các cấp, các ngành, của cả hệ thống chính trị cũng như toàn xã hội.

TRUNG HIẾU

Bài liên quan

Tin mới

Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ
Quản lý thị trường hàng hóa phái sinh: Rõ thẩm quyền, hiệu quả giám sát, giảm chi phí tuân thủ

Một thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại không thể được quản lý hiệu quả chỉ bằng các biện pháp hành chính truyền thống. Yêu cầu đặt ra không đơn thuần là tăng cường số lượng thủ tục hay cơ quan tham gia quản lý, mà quan trọng hơn là xác định rõ thẩm quyền, nâng cao khả năng phát hiện và kiểm soát rủi ro, đồng thời bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm cần được giải quyết trong quá trình xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý minh bạch, an toàn, tạo điều kiện cho thị trường phát triển và phục vụ nền kinh tế thực.

Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế
Thúc đẩy phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh minh bạch, hiện đại và kết nối quốc tế

Ngày 16/11/2026, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 03/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười
Khởi tố 22 đối tượng sản xuất, mua bán khí cười

Ngày 15-11, Công an TP Hà Nội cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép khí N2O (khí cười), khởi tố, bắt tạm giam 22 đối tượng để điều tra về tội “Sản xuất hàng cấm” và “Mua bán hàng cấm”.

Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân
Vụ án Mr Pips: Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ bị phạt tù chung thân

Sau 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16-11, Tòa án nhân dân TP Hà Nội tuyên án phạt 188 bị cáo trong vụ án Phó Đức Nam (tức Mr Pips) và đồng phạm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Rửa tiền; Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có; Trốn thuế” xảy ra tại Hà Nội và một số tỉnh, thành phố.

Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị
Học sinh tranh tài lập trình robot, giải bài toán môi trường đô thị

Với chủ đề “Thành phố thông minh” (Synapse City), Vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 khu vực miền Bắc đã quy tụ 700 học sinh đến từ gần 50 trường học tham gia tranh tài.

Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh
Năm 2027, cộng tối đa 0,5 điểm trong tuyển sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa thông tin, đã ban hành Thông tư số 95/2026/TT-BGDĐT ngày 11-11-2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư của Bộ ban hành quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.