Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy tính chủ động của HĐND các cấp

Đổi mới phương thức hoạt động của HĐND theo hướng ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại

Nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, Thường trực Ban Bí thư cho biết, trong bối cảnh đất nước đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, nhất là tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, biến động kinh tế thế giới, thiên tai, biến đổi khí hậu và yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, HĐND các địa phương đã phát huy vai trò chính trị, giữ vững nguyên tắc, đoàn kết, thống nhất, tạo được sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân; góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy diễn ra rất thành công, đảm bảo vận hành thông suốt, không gián đoạn và tiếp tục hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư dự và phát biểu tại hội nghị.

Cùng với đó, nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo trong đổi mới phương thức hoạt động của HĐND theo hướng ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại. Chất lượng, hiệu quả việc triển khai thực hiện các nghị quyết được nâng lên rõ rệt. Hoạt động giám sát, chất vấn ngày càng đi vào thực chất, có trọng tâm, trọng điểm. Công tác tiếp xúc cử tri có nhiều đổi mới; việc ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND bước đầu đạt kết quả tích cực. Những kết quả đó đã góp phần quan trọng vào thành tựu chung của đất nước trong nhiệm kỳ vừa qua.

Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, cố gắng và kết quả mà HĐND các cấp đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thường trực Ban Bí thư thẳng thắn nêu: Hoạt động của HĐND vẫn còn một số hạn chế, bất cập, chưa thực sự ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; vai trò lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND có nơi, có lúc, có việc chưa thật sự sâu sát, chưa thật sự toàn diện; chất lượng hiệu quả hoạt động giám sát chưa cao, chưa đồng đều giữa các cấp, các địa phương; việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt, chưa đi đến cùng. Công tác phối hợp một số nơi thiếu kịp thời, thiếu chặt chẽ, chưa thật sự đồng bộ.

Kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức

Nhấn mạnh nhiệm kỳ 2026 - 2031 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, Thường trực Ban Bí thư cho biết, đây là giai đoạn chúng ta quyết liệt thực hiện các mục tiêu chiến lược năm 2030 và tầm nhìn 2045; đồng thời, tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với HĐND các cấp cao hơn rất nhiều, cả về năng lực quyết định chính sách, năng lực giám sát, năng lực phản ứng chính sách và khả năng đồng hành cùng UBND các cấp trong giải quyết vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.

"Hoạt động của HĐND các cấp cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, tiếp tục giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương" - Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh.

Cụ thể, Thường trực Ban Bí thư yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND theo hướng khoa học, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, vừa bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và từng đại biểu HĐND. Đặc biệt, phải coi trọng lãnh đạo công tác chuẩn bị và ban hành các nghị quyết của HĐND, bảo đảm mọi nghị quyết quan trọng của địa phương đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp thực tiễn, có tính khả thi cao và đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Các cấp ủy cần tăng cường lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát đối với việc tổ chức thực hiện nghị quyết của HĐND; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm hoặc quan liêu, xa rời thực tiễn.

Quang cảnh hội nghị.

Nhấn mạnh tới yêu cầu nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương, Thường trực Ban Bí thư cho rằng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trao trách nhiệm càng nhiều cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn để chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện. "Do vậy, yêu cầu kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, hiệu quả hơn để phòng chống, khắc phục tình trạng thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc lạm dụng quyền lực trong thực thi công vụ. Đây phải là nguyên tắc bất di, bất dịch trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh.

Nêu rõ như vậy, Thường trực Ban Bí thư yêu cầu, HĐND các cấp phải thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động của UBND và các cơ quan trong bộ máy chính quyền; kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức. Cần đôn đốc, quyết liệt đi đến cùng việc thực hiện các kiến nghị giám sát cũng như các kiến nghị chính đáng của cử tri và nhân dân. Giám sát phải thực sự là công cụ để phòng ngừa sai phạm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, từ sớm, từ xa. Các hoạt động chất vấn phải đi thẳng vào vấn đề; xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; không đùn đẩy, không né tránh những vấn đề khó, nhạy cảm mà cử tri và nhân dân quan tâm.

Thường trực Ban Bí thư đề nghị cấp ủy các địa phương phải quan tâm xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân. Đại biểu HĐND phải gần dân, sát dân, hiểu dân; thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến nhân dân, phải phản ánh trung thực tiếng nói của nhân dân tới cấp ủy và chính quyền.

Các cấp ủy cần quan tâm hơn nữa công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác HĐND, nhất là kỹ năng giám sát, phản biện chính sách, ứng dụng công nghệ số, xử lý các vấn đề phát sinh trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, phải chăm lo xây dựng văn hóa liêm chính, trách nhiệm, phụng sự nhân dân trong hoạt động của các cơ quan dân cử.

Lưu ý HĐND các cấp có vai trò rất quan trọng trong việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân và giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, Thường trực Ban Bí thư tin tưởng sâu sắc rằng, với truyền thống đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm đổi mới; với sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng; với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống và sự đồng lòng ủng hộ của các tầng lớp nhân dân, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ tiếp tục có nhiều đổi mới mạnh mẽ, đột phá trong hoạt động để ngày càng hiệu lực, hiệu quả, góp phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc.