Bạo lực liên tiếp “đốt nóng” Trung Đông

AP ngày 5-1 dẫn lời Phó đô đốc Brad Cooper, người chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ ở Trung Đông cho hay, đây là lần đầu tiên Houthi sử dụng USV tấn công các tàu trên Biển Đỏ, với chiêu thức gài bom để thiết bị này tự phát nổ khi va chạm.

Vụ phóng USV cho thấy, lời cảnh báo của Mỹ và các nước đồng minh dường như không có tác dụng răn đe Houthi dừng các cuộc tấn công. Kể từ giữa tháng 11 năm ngoái, lực lượng này đã thực hiện hơn 20 cuộc tấn công nhằm vào các tàu vận tải trên Biển Đỏ. Theo Phó đô đốc Brad Cooper, đã có 61 tên lửa và UAV của Houthi bị tàu chiến Mỹ bắn hạ, song bấy nhiêu chưa đủ để làm an lòng các hãng vận tải biển trên tuyến đường huyết mạch này.

Tàu hải quân Mỹ hộ tống tàu vận tải thương mại trên Biển Đỏ. Ảnh: The Warzone

Phát biểu trong cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc (LHQ) mới đây, Phó đại sứ Mỹ Christopher Lu kêu gọi HĐBA lên tiếng về sự cần thiết phải duy trì luật pháp quốc tế và quyền tự do hàng hải, cũng như thực hiện các hành động khẩn cấp chống lại các cuộc tấn công của Houthi. Bày tỏ ý kiến trước tình hình căng thẳng trong khu vực, Đại sứ Nga tại LHQ Vassily Nebenzia kêu gọi Houthi tạm dừng các cuộc tấn công, song nhấn mạnh, đây là những phản ứng đối với bạo lực ở dải Gaza trong nhiều tháng qua-vốn dẫn đến các cuộc tấn công leo thang ở Bờ Tây và dọc biên giới Israel-Lebanon. Đại sứ Nga cũng không loại trừ một kịch bản “thảm khốc” là bạo lực leo thang trên Biển Đỏ, một mặt làm chệch hướng việc giải quyết xung đột ở Yemen, mặt khác châm ngòi cho “một cuộc xung đột lớn trong khu vực”.

Trong một diễn biến khác, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant vừa công bố một giai đoạn mới trong cuộc xung đột tại Gaza. Ở phía Bắc, Israel sẽ tiếp tục các cuộc đột kích, phá hủy đường hầm, tiến hành các cuộc tấn công trên không và trên bộ. Ở phía Nam, mục tiêu chính là tiêu diệt các thủ lĩnh Hamas, giải cứu con tin. Cũng theo ông Gallant, sau chiến tranh, Hamas sẽ không còn kiểm soát Gaza nữa và vùng đất này sẽ do người Palestine điều hành, “miễn là không có mối đe dọa nào đối với Israel”.

Reuters nhận định, dưới áp lực quốc tế, Israel dường như có ý định giảm bớt các hoạt động chiến sự căng thẳng; cùng lúc, đối mặt với những thách thức kinh tế, Tel Aviv đã rút bớt lực lượng ở Gaza để hàng nghìn quân dự bị quay trở lại làm việc.

Trong nỗ lực nhằm hạ nhiệt căng thẳng, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken vừa bắt đầu chuyến công du tới Trung Đông lần thứ tư trong vòng 3 tháng qua. Ông Blinken dự kiến đến Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Jordan, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất, Saudi Arabia, Israel, Bờ Tây và Ai Cập. Mục đích chuyến đi tập trung vào mở rộng viện trợ nhân đạo cho Gaza, thúc ép Israel giảm thiểu thương vong cho dân thường Palestine, thúc đẩy đàm phán ngoại giao giải cứu con tin và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập kế hoạch quản lý Gaza thời hậu chiến.

Tuy nhiên, chương trình nghị sự của ông Blinken đang bị che mờ bởi những diễn biến bạo lực liên tiếp gần đây trong khu vực. Mới nhất, hôm 4-1 xảy ra hai vụ nổ bom ở Iran khiến hàng trăm người thương vong ngay trong lễ tưởng niệm tướng Qassem Soleimani-chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran bị Mỹ ám sát năm 2020. Phản ứng trước vụ việc, Tổng thống Iran Ebrahim Raisi lên án “tội ác ghê tởm và vô nhân đạo”, còn lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố sẽ buộc những kẻ gây ra vụ nổ phải trả giá. Cùng ngày, tại Baghdad, cuộc không kích của Mỹ vào trụ sở của một nhóm bán quân sự khiến chỉ huy cấp cao nhóm này thiệt mạng. Bộ Ngoại giao Iraq tuyên bố đây là “hành động gây hấn” nhằm vào một cơ sở an ninh của Iraq, khẳng định “Iraq có quyền đưa ra lập trường cứng rắn và thực hiện mọi biện pháp nhằm ngăn chặn bất kỳ kẻ nào xâm phạm lãnh thổ cũng như lực lượng an ninh của Iraq”. Trước đó, cuộc tấn công bằng UAV vào ngoại ô phía Nam thủ đô Beirut của Lebanon-được cho là do Israel thực hiện-khiến phó lãnh đạo Hamas Saleh Arouri thiệt mạng. Gần như lập tức, lãnh đạo Hezbollah tại Lebanon Hassan Nasrallah tuyên bố lực lượng này sẽ “không thể im lặng” sau vụ việc. Trên thực tế, Hezbollah đã tiến hành các cuộc pháo kích gần như hằng ngày với Israel dọc biên giới phía Nam Lebanon kể từ khi xung đột Israel-Hamas bùng phát.

HÀ PHƯƠNG