Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức: Mở ra tương lai mới cho trẻ mắc dị tật thiểu sản ngón cái bẩm sinh

Do cả hai bàn tay đều bị ảnh hưởng, tháng 7-2025, trẻ được phẫu thuật cái hóa bàn tay phải. Sau một năm theo dõi, em đã có thể cầm nắm đồ vật, sử dụng đũa, tập viết và tự thực hiện nhiều sinh hoạt cá nhân. Nhận thấy hiệu quả rõ rệt, gia đình đưa trẻ trở lại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để hoàn thiện chức năng của cả hai bàn tay trước khi bước vào năm học mới.

Ngón cái đảm nhiệm khoảng 40-50% chức năng của bàn tay, giữ vai trò quan trọng trong các động tác cầm nắm và thao tác tinh tế. Khi ngón cái không hoạt động bình thường, trẻ sẽ gặp nhiều khó khăn trong học tập, sinh hoạt cũng như quá trình phát triển.

Thiểu sản ngón cái bẩm sinh bàn tay của trẻ.

Tiến sĩ, bác sĩ Đào Văn Giang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, với những trường hợp thiểu sản ngón cái nặng, phương pháp điều trị tối ưu là phẫu thuật cái hóa (pollicization) - chuyển ngón trỏ sang vị trí ngón cái nhằm thay thế chức năng của ngón cái bị thiểu sản.

Trong quá trình phẫu thuật, phần ngón cái không còn chức năng được loại bỏ. Ngón trỏ được bảo tồn toàn bộ hệ thống xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh, sau đó được tạo hình và chuyển sang vị trí mới. Mục tiêu không chỉ là tạo hình về mặt thẩm mỹ mà quan trọng hơn là phục hồi khả năng đối chiếu, cầm nắm và vận động của bàn tay.

Theo các khuyến cáo quốc tế về phẫu thuật bàn tay trẻ em, cái hóa hiện là tiêu chuẩn vàng trong điều trị các trường hợp thiểu sản ngón cái nặng. Bởi ở những trường hợp này, ngón cái tuy vẫn hiện diện nhưng thiếu hoặc không phát triển đầy đủ hệ thống xương, gân và cơ nên gần như không có chức năng.

Bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tạo hình ngón trỏ phù hợp với ngón cái cho bệnh nhi.

Ngón trỏ được lựa chọn vì có đầy đủ cấu trúc giải phẫu gồm xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh. Sau khi được chuyển sang vị trí mới và tạo hình phù hợp, ngón tay này có thể đảm nhiệm vai trò của ngón cái, giúp trẻ thực hiện các động tác cầm nắm hiệu quả. Trong khi đó, chuyển ngón chân không phải là lựa chọn phù hợp vì bàn tay dị tật không có đủ hệ thống gân cơ để tiếp nhận ngón ghép.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đào Văn Giang, đây là một trong những kỹ thuật tạo hình bàn tay phức tạp, đòi hỏi bảo tồn tuyệt đối hệ thống mạch máu, thần kinh và gân của ngón trỏ. Đồng thời, các bác sĩ phải tạo hình lại xương, khớp và hướng vận động để ngón tay mới có thể đảm nhiệm chức năng của ngón cái.

Phẫu thuật chỉ là bước khởi đầu. Sau mổ, trẻ cần được phục hồi chức năng bài bản. Xương được cố định bằng kim Kirschner trong khoảng 4-6 tuần trước khi bắt đầu các bài tập vận động nhằm tăng sức mạnh cầm nắm và sự phối hợp giữa các ngón tay.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi phát hiện trẻ có dị tật bẩm sinh ở bàn tay hoặc các chi, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và điều trị sớm. Đối với thiểu sản ngón cái, điều quan trọng không phải bàn tay có đủ số lượng ngón mà là các ngón tay có thực hiện được chức năng hay không. Can thiệp đúng thời điểm sẽ giúp trẻ có cơ hội phục hồi tối ưu, tự tin học tập, sinh hoạt và hòa nhập cuộc sống.