Biến đổi khí hậu thay đổi bản đồ sốt rét ở châu Phi

Khu vực châu Phi chiếm khoảng 95% số ca mắc và tử vong do sốt rét trên toàn cầu. Gần một nửa số ca tử vong trong khu vực tập trung tại Nigeria (31,9%), Cộng hòa dân chủ Congo (11,7%) và Niger (6,1%). Trẻ em dưới 5 tuổi chiếm khoảng 76% số ca tử vong do sốt rét. Trong nhiều thập kỷ, các nỗ lực toàn cầu nhằm xóa sổ bệnh sốt rét, đặc biệt tại châu Phi cận Sahara, chủ yếu tập trung vào Tây Phi và Trung Phi, nơi bệnh lưu hành phổ biến nhất.

Trong khi đó, một số khu vực ở Nam Phi và vùng cao nguyên Đông Phi có khí hậu đủ mát để hạn chế sự lây truyền, khiến sốt rét chưa trở thành gánh nặng lớn đối với y tế công cộng. Tuy nhiên, tình hình đang thay đổi. Nghiên cứu mới đăng trên Tạp chí khoa học Nature cho thấy, nhiệt độ tăng đang khiến một số khu vực ở Nam Phi và vùng cao nguyên Đông Phi ngày càng thích hợp cho sự lây truyền bệnh sốt rét. Ngược lại, một số khu vực ở Tây Phi lại trở nên quá nóng để bệnh lây truyền mạnh.

Nhân viên y tế tiêm vaccine ngừa bệnh sốt rét cho trẻ em tại Gisambai, Kenya. Ảnh: TTXVN

Ông Olugbenga Mokuolu, giáo sư chuyên ngành nhi khoa tại Đại học Ilorin (Nigeria) nhận định, biến đổi khí hậu không chỉ khiến châu Phi nóng lên mà còn làm thay đổi sự phân bố nguy cơ sốt rét. Theo ông, Tây Phi và Trung Phi có thể nhận được sự hỗ trợ ngoài dự kiến từ khí hậu, trong khi Đông Phi và Nam Phi, những khu vực vốn có gánh nặng sốt rét thấp hơn lại phải đối mặt với mối đe dọa mới, có nguy cơ làm đảo ngược những thành quả đã đạt được.

Về phần mình, ông Olumide Idowu, người sáng lập Sáng kiến phát triển biến đổi khí hậu quốc tế cho rằng, biến đổi khí hậu đang làm thay đổi căn bản khu vực lưu hành của dịch bệnh trên toàn châu Phi. Mặc dù nhiều quốc gia châu Phi đã xây dựng kế hoạch thích ứng, việc triển khai vẫn chưa theo kịp tốc độ biến đổi khí hậu. Ông Olumide Idowu cảnh báo, nếu không gia tăng đầu tư trong nước, củng cố năng lực của các thể chế địa phương và coi y tế là trụ cột của khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, nhiều quốc gia châu Phi có nguy cơ không chuẩn bị đầy đủ để ứng phó với bức tranh dịch tễ học đang thay đổi.