Bổ sung các quy định kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy vào trong Luật

Trong những năm qua, do chịu tác động của tình hình tội phạm ma tuý trên thế giới và khu vực diễn biến rất phức tạp với quy mô ngày càng lớn. Nguồn cung cấp ma tuý chủ yếu từ nước ngoài được mua bán, vận chuyển về Việt Nam tiêu thụ hoặc tiếp tục vận chuyển đi nước thứ ba qua các tuyến biên giới đường bộ, đường hàng không và đường biển với phương thức, thủ đoạn hoạt động phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Các đối tượng triệt để khai thác những thành tựu của khoa học công nghệ, lợi dụng sơ hở của pháp luật và công tác quản lý Nhà nước để hoạt động phạm tội...

Kết quả từ năm 2022 đến tháng 6/2025, các lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma tuý đã đấu tranh 104.988 vụ, bắt giữ 424.349 đối tượng phạm tội về ma tuý, thu giữ 28.399,509 kg ma túy các loại cùng nhiều vật chứng khác. Đã phát hiện, triệt phá 59.284,6 m² cây chứa chất ma tuý; đấu tranh 490 vụ, bắt giữ 282 đối tượng tham gia trồng, mua bán, trao đổi cây chứa chất ma tuý, thu giữ 113.574 cây thuốc phiện, 24.180 cây cần sa. Trong 03 năm vừa qua, các cơ quan chức năng đã khởi tố 04 vụ, 05 đối tượng về tội vi phạm quy định về quân lý chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện và thuốc hướng thần; xử phạt hành chính 168 công ty, doanh nghiệp; xử lý kỷ luật 02 cá nhân có hành vi vi phạm liên quan đến quản lý chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện và thuốc hướng thần.

Theo Bộ Công an: Quy định hiện hành tại Khoản 4 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 quy định “Tiền chất là các hóa chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma túy” là chưa phù hợp, bởi vì thực tế hiện nay các đối tượng có thể thay thế nhiều loại tiền chất khác nhau để điều chế, sản xuất chất ma túy.  Hiện nay một số loại thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất được sử dụng phổ biến trên thế giới nhằm tăng năng suất, chất lượng chăn nuôi. Tuy nhiên, ở Việt Nam các loại thức ăn này không được nhập khẩu để sử dụng do chưa được đưa vào danh mục kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, vì vậy ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản trong nước.

Mặt khác, một số doanh nghiệp nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa thông dụng có chứa tiền chất (như ắc quy, băng dính, keo, sơn...) gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thông quan hàng hóa do không xác định được nhóm hàng hóa này thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 105/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật PCMT; Nghị định số 57/2022/NĐ-СР quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất hay Nghị định 113/2017/NĐ-CP quy định chỉ tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật hóa chất được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 82/2022/NĐ-CP.

Do đó, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về giải thích từ ngữ tại Điều 2 để phù hợp với thực tiễn như sau: Tiền chất là hóa chất cần thiết trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma túy được quy định trong danh mục tiền chất do Chính phủ ban hành (khoản 2), vì các hóa chất có thể sử dụng để sản xuất ma túy rất đa dạng, có thể thay thế nhau nên chỉnh sửa đảm bảo tính chính xác. Thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất là thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa các chất được quy định tại các khoản 2, 3 và 4 của Điều này (khoản 5a), vì hiện nay thức ăn chăn nuôi, thức ăn thuỷ sản chứa tiền chất chưa được quy định trong luật dẫn đến vướng mắc trong hoạt động quản lý, cấp phép của cơ quan chức năng. Nhu cầu xuất khẩu, nhập khẩu các loại thức ăn chăn nuôi trên cũng rất cao nhưng chưa có hành lang pháp lý để thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu. Do đó, cần bổ sung “thức ăn chăn nuôi” và “thức ăn thuỷ sản” có chứa chất ma tuý, tiền chất vào trong Luật Phòng, chống ma túy để kiểm soát chặt chẽ và tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển kinh tế.

Dự thảo Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) bao gồm 08 chương, 52 điều; trong đó có Chương III. Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, gồm 10 điều quy định về: Các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; Kiểm soát hoạt động nghiên cứu, giám định, sản xuất chất ma túy, tiền chất; Kiểm soát hoạt động vận chuyển chất ma túy, tiền chất; Kiểm soát hoạt động liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; Kiểm soát hoạt động liên quan đến thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất; Kiểm soát hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc.

Theo cơ quan soạn thảo: Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) kế thừa các quy định còn phù hợp, khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy; tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm pháp luật quốc tế và thực tiễn công tác phòng, chống ma túy của một số quốc gia trên thế giới bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Bảo đảm đồng bộ, thống nhất của Luật trong hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên...