Bộ Tài chính: Xây dựng hành lang pháp lý quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử

Theo Bộ Tài chính: Với tốc độ tăng trưởng cao của thương mại điện tử (TMĐT) năm 2024 của thị trường Việt Nam có quy mô vượt mốc 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023 đòi hỏi cơ chế chính sách quản lý của các cơ quan nhà nước cũng phải thay đổi phù hợp với phát triển hoạt động TMĐT đặc biệt là TMĐT đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu.

Do đó, trong dự thảo Nghị định quy định về quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử, Bộ Tài chính đề xuất quy định về: Thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT (bao gồm hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh). Kiểm tra chuyên ngành, chính sách thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT. Cơ chế phối hợp giữa các đơn vị quản lý về chính sách thương mại điện tử, chính sách mặt hàng, thanh toán đối với giao dịch TMĐT. Xây dựng một hệ thống để kiểm soát các giao dịch thương mại điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trên nền cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN... nhằm tạo hành lang pháp lý riêng, minh bạch về chính sách quản lý, thủ tục hải quan điện tử tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá giao dịch qua TMĐT; đáp ứng yêu cầu quản lý hải quan hiệu quả.

Trong dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất quy định về miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT như: Các trường hợp miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành là Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được miễn giấy phép, miễn điều kiện theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương, miễn kiểm tra chuyên ngành theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Cụ thể, Bộ Tài chính đưa ra 02 phương án, thứ nhất nhóm hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử được miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành theo quyết định của Bộ trưởng bộ quản lý ngành, lĩnh vực. Phương án 2 nhóm hàng hóa nhập khẩu giao dịch qua TMĐT có trị giá hải quan theo từng mặt hàng trong đơn hàng từ 2 triệu đồng Việt Nam trở xuống hoặc trên 2 triệu đồng Việt Nam đối với hàng hóa nhập khẩu đơn chiếc (trừ hàng hóa phải kiểm dịch, hàng hóa thuộc danh mục quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hàng hoá thuộc danh mục phế liệu được phép nhập khẩu) được miễn giấy phép, điều kiện, miễn kiểm tra chuyên ngành nhưng không quá 04 lần/năm đồng thời tổng trị giá hàng hóa được miễn không quá 96 triệu đồng Việt Nam/năm đối với mỗi tổ chức, cá nhân.

Các trường hợp miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành: Theo đó không áp dụng trong trường hợp các bộ quản lý ngành, lĩnh vực có cảnh báo về an toàn thực phẩm, lây lan dịch bệnh, gây nguy hại cho sức khỏe, tính mạng con người, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục, nguy hại cho kinh tế, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc có văn bản thông báo dừng áp dụng chế độ miễn kiểm tra chuyên ngành. Nghiêm cấm việc cá nhân, tổ chức thu gom hàng hóa theo tiêu chuẩn miễn giấy phép, điều kiện, kiểm tra chuyên ngành của tổ chức, cá nhân mua hàng qua giao dịch TMĐT. Trường hợp hàng hóa không thuộc quy định tại dự thảo Nghị định, người khai hải quan thực hiện các thủ tục liên quan đến quản lý, kiểm tra chuyên ngành theo quy định của pháp luật.

Dự thảo Nghị định quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT. Theo đó, chủ sở hữu website cung cấp dịch vụ thương mại điện  tử, ứng dụng cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, chủ sở hữu website thương mại điện tử bán hàng, ứng dụng bán hàng thực hiện theo quy định của pháp luật về thương mại điện tử; thực hiện cung cấp thông tin theo quy định và chịu trách nhiệm trước pháp luật trong trường hợp cung cấp không chính xác thông tin do người bán hoặc người mua cung cấp cho mình khi gửi thông tin đơn hàng lên Hệ thống xử lý dữ liệu hải quan về TMĐT; phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong việc ngăn chặn các giao dịch hàng hóa vi phạm pháp luật Việt Nam; phối hợp với các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ rà soát và gỡ bỏ các sản phẩm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định; thực hiện các nghĩa vụ về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chất lượng sản phẩm, hàng hoá theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT thực hiện cung cấp thông tin theo quy định tại dự thảo Nghị định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về độ chính xác của thông tin vận chuyển gửi đến Hệ thống xử lý dữ liệu hải quan về TMĐT; trường hợp doanh nghiệp vận chuyển hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu giao dịch qua TMĐT không có hiện diện tại Việt Nam thì phải ủy quyền cho đại lý ở Việt Nam thực hiện cung cấp thông tin theo quy định; phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong việc ngăn chặn hàng hóa vi phạm pháp luật Việt Nam được vận chuyển về Việt Nam....