Cấp thiết cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Bắc-Nam

Hai tháng gần đây, khi hầm đường sắt Bãi Gió (Khánh Hòa) bị sụt lún vừa được khắc phục thông hầm, nối lại tuyến đường sắt Bắc-Nam tháng trước thì tháng sau lại xảy ra sự cố sạt lở tại hầm đường sắt Chí Thạnh (Phú Yên).

Các sự cố hầm đường sắt xảy ra liền nhau trong khoảng thời gian ngắn khiến việc lưu thông trên tuyến đường sắt Bắc-Nam tê liệt gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế. Tuy nhiên, sự bất an và an toàn của người dân khi di chuyển bằng tàu qua các tuyến hầm đường sắt trong tuyến đường sắt Bắc-Nam còn đáng quan ngại hơn. Do vậy, cần một giải pháp bền vững và lâu dài để tránh các vụ việc tương tự ập đến đối với hệ thống đường ray hơn 100 năm tuổi già nua và cũ kỹ này. 

Nhiều hầm đường sắt trăm tuổi cần “khám bệnh”

Tuyến đường sắt Bắc-Nam có 27 hầm thuộc địa phận từ tỉnh Quảng Bình đến tỉnh Khánh Hòa được xây dựng và đưa vào khai thác cách đây gần một thế kỷ (xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1926 đến năm 1936), được thiết kế, thi công theo các tiêu chuẩn và công nghệ đơn giản trong giai đoạn đó.

Theo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, tình trạng chung hiện nay tại các hầm đường sắt này là vỏ hầm bằng bê tông hoặc đá hộc bị phong hóa, nứt vỡ, thấm nước, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi khai thác chạy tàu, cần sớm được nâng cấp, cải tạo. Thời gian qua, các hầm Bãi Gió và hầm Chí Thạnh trên tuyến đường sắt Bắc-Nam đang được thi công sửa chữa, nâng cấp thì xảy ra sạt lở với khối lượng đất đá khá lớn. Việc gia cố các hầm đường sắt vừa là nhiệm vụ cấp bách, đồng thời, cần có giải pháp lâu dài, tránh xảy ra sự cố.

Nhiều hầm trên tuyến đường sắt Bắc-Nam cần được sửa chữa, nâng cấp.

Lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam nhận định, việc đầu tư cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Bắc-Nam nhằm nâng cao hiệu quả vận hành của tuyến, rút ngắn thời gian chạy tàu và giảm được nhiều điểm xóc lắc, tạo điều kiện cho hoạt động vận tải đường sắt được tăng cường. 

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS Nguyễn Xuân Thủy, Chuyên gia giao thông nhận định, với một đất nước 100 triệu dân, trải dài hàng nghìn ki-lô-mét thì việc có đường sắt từ hàng trăm năm trước là hợp lý. Tuy nhiên, một giai đoạn dài, chúng ta đã chưa đầu tư đúng mức cho đường sắt. Ở hạ tầng đường sắt Bắc-Nam, nhiều hầm, cầu đã xuống cấp nghiêm trọng mà chưa được nâng cấp, sửa chữa, khiến đường sắt Việt Nam hiện đang quá lạc hậu, không thể cạnh tranh được với đường bộ. Trong khi phát triển đường bộ ở một mức độ hợp lý thì phải dành kinh phí nhất định để đầu tư nâng cấp, phát triển đường sắt cho bảo đảm an toàn. Nhìn vào 2 vụ sạt lở hầm ở Nam Trung Bộ vừa qua thì thấy đây là việc cần làm ngay.

Bên hành lang Quốc hội, đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Trí (đoàn Hà Nội) cho hay, đa số đường sắt trong nước đang sử dụng hệ thống ray từ thời Pháp thuộc để lại trong khi các nước trên thế giới đều đã dùng ray hàn liền loại to và dài 600m có một mối nối hàn. Đơn cử, tuyến Sài Gòn - Nha Trang có khoảng 170km đường ray hàng trăm năm nay chưa được duy tu bảo dưỡng, dẫn đến ray bị bào mòn hết mép bên trong lại phải xoay ray ngược vào để cho tàu chạy. 

Hầm Chí Thạnh trên tuyến đường sắt Bắc-Nam.

Việc này làm cho tiết diện ray ngày càng nhỏ, tiếp xúc ma sát càng thấp dẫn đến tàu chạy rung lắc, trượt và dễ bị văng. Nguy hiểm hơn nữa, toàn tuyến đường sắt Bắc-Nam hiện có 27 hầm với tuổi thọ lên đến gần 100 năm đã xuống cấp nghiêm trọng, nguy cơ hầm sạt hay sập rất lớn. Điều này xảy ra, hàng trăm chuyến tàu và hàng nghìn lượt khách sẽ gián đoạn…

Các chuyên gia, đại biểu Quốc hội kiến nghị sớm có đánh giá tổng thể và bảo đảm nguồn vốn để thực hiện sửa chữa, bảo đảm an toàn giao thông cho tuyến đường sắt huyết mạch của đất nước.

Cần hơn 1.200 tỷ đồng gia cố khẩn cấp nhiều cầu, hầm đường sắt

Trong văn bản mới nhất gửi Bộ Giao thông vận tải báo cáo việc rà soát tất cả các vị trí xung yếu trên mạng đường sắt quốc gia, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề nghị Bộ Giao thông vận tải báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và đề xuất Bộ Tài chính ưu tiên bố trí kinh phí đầu tư để sửa chữa, cải tạo, nâng cấp các vị trí công trình xung yếu trên mạng lưới đường sắt quốc gia.

Theo đó, đơn vị này kiến nghị cần ưu tiên khoảng 1.295 tỷ đồng để gia cố khẩn cấp bảo đảm an toàn đối với các công trình tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn rất cao trên các tuyến đường sắt. 

Trong số này, có 500 tỷ đồng gia cố 12 hầm bằng cách sử dụng vòm thép hình, khung chống. Cần chi 700 tỷ đồng để gia cố 94 cầu bằng cách bổ sung bản táp, thay các thanh kết cấu bị rỉ thủng quá nặng, thay đinh tán bị thối đầu, thay bu lông bị hư hỏng...; 95 tỷ đồng dùng để gia cố 14 công trình kiến trúc bằng cách sử dụng hệ thống dầm thép, khung thép để chống đỡ tại các vị trí nguy hiểm.

Tàu qua hầm Chí Thạnh sau khi khắc phục sự cố sạt lở.

Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Danh Huy cho biết, tuyến đường sắt Bắc - Nam đưa vào khai thác từ năm 1936, đến thời điểm này đã xuất hiện nhiều dấu hiệu xuống cấp. Điều này đã được nhận định từ sớm và Bộ Giao thông vận tải cũng đã có kế hoạch sửa chữa.

Từ năm 2016, Bộ Giao thông vận tải đã báo cáo và được cấp có thẩm quyền bố trí nguồn vốn dự phòng ngân sách nhà nước giai đoạn 2016-2020 để sửa chữa 9 hầm xung yếu. Hiện còn 12 hầm cũng đã bị xuống cấp nhưng ở mức độ nhẹ hơn, dự kiến sẽ được sửa chữa vào kỳ trung hạn tới.

“Các hầm đường sắt sau khi hoàn thành nâng cấp, cải tạo được kỳ vọng góp phần đảm bảo an toàn giao thông, cải thiện chất lượng kết cấu hạ tầng đường sắt, từng bước nâng cao năng lực chuyên chở, tạo điều kiện thuận lợi trong việc thu hút hành khách và hàng hóa trên tuyến đường sắt Bắc-Nam”, ông Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh.

Lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải cho biết, đang tập trung xây dựng, thực hiện đề án chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam và các dự án đường sắt quan trọng quốc gia, đề xuất sớm sửa đổi Luật Đường sắt để giải quyết các bất cập hiện nay.

HẠ LIÊN