Chỉ số "đẹp" và cái giá của sự dối trá

Chúng ta từng tin vào sự hiện đại của công nghệ, nhưng hóa ra, công nghệ có khi lại biến thành tấm bình phong hoàn hảo cho một “liên minh ma quỷ” giữa những doanh nghiệp bất lương và những cán bộ, công chức thoái hóa, biến chất. Hơn 55% hệ thống quan trắc quốc gia bị vô hiệu hóa nghĩa là chúng ta đang trong trạng thái "mù lòa" về an ninh sinh thái. Hàng triệu khối chất thải chưa qua xử lý đã được hợp thức hóa bằng những con số giả để tuôn thẳng ra môi trường sống. Đây không chỉ là sai phạm kỹ thuật mà là tội ác chống lại thiên nhiên và tương lai của thế hệ mai sau.

Ảnh minh họa: TTXVN

Chẳng biết những doanh nghiệp kia hối lộ cán bộ biến chất những gì để họ vô cảm trước sinh mệnh của đồng loại, đồng bào mình như thế?

Từ vụ việc này, hãy nhìn rộng hơn ra về tác hại nghiêm trọng của sự dối trá. Căn bệnh “tô hồng báo cáo” đang là một loại virus gặm nhấm sinh mệnh của thể chế. Nếu dữ liệu kinh tế bị làm giả để lấy thành tích, chính sách sẽ trở thành những "nhát dao" khía vào lưng người nghèo vì nguồn lực bị phân bổ sai chỗ. Nếu báo cáo y tế, giáo dục bị “xáo xào” để đẹp lòng cấp trên, chúng ta có thể rơi vào "cơn say" ảo tưởng về sự phát triển giả tạo. Khi sự dối trá lên ngôi, niềm tin, thứ tài sản quý giá nhất của Đảng và Nhà nước đối với nhân dân sẽ bị xói mòn tận gốc rễ. Nhân dân không thể hít thở “không khí trong lành” dưới những báo cáo giả dối để duy trì sự sống bền vững.

Nhìn ra thế giới, chúng ta thấy nhiều việc làm, giải pháp để phòng ngừa, triệt tiêu thói dối trá. Tại Trung Quốc, quan chức phải ngồi tù vì tội “phá hoại hệ thống máy tính” khi thuê người che mặt can thiệp dữ liệu môi trường. Tại Liên minh châu Âu (EU), người ta dùng vệ tinh từ vũ trụ để “soi” thẳng vào từng tọa độ phát thải, biến trí tuệ nhân tạo (AI) thành trọng tài không biết nhận hối lộ. Ấn Độ cắt đứt sợi dây quan hệ “tiền-hàng” bằng cách chỉ định ngẫu nhiên đơn vị kiểm soát độc lập về môi trường.

Để không còn những vụ việc đau xót này, chúng ta rất cần một cuộc tổng kiểm soát và thanh lọc về dữ liệu quốc gia. Đã đến lúc phải chấm dứt tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong hệ thống quản lý quan trắc môi trường; đơn vị đo đạc phải độc lập hoàn toàn với túi tiền của doanh nghiệp. Chúng ta cần những bản án nghiêm khắc đối với tội danh làm giả dữ liệu, coi đó là hành vi phá hoại an ninh sinh thái quốc gia. 

An ninh sinh thái quốc gia chỉ có thể bảo đảm bền vững khi được xây dựng trên nền tảng của văn hóa thượng tôn pháp luật, coi trọng đạo đức, trung thực, minh bạch trong hệ thống quản lý, chứ không phải dựa trên sự hào nhoáng bên ngoài được che đậy bằng lớp sơn màu mè, dối trá. Hãy nhớ rằng, thiên nhiên không biết đọc báo cáo, và hậu quả của sự dối trá trước sau cũng sẽ hiện hình qua những dòng sông chết và những bản danh sách bệnh nhân ung thư dài dằng dặc. Đừng để con cháu chúng ta phải trả nợ bằng sinh mạng cho những thành tích ảo trên hệ thống quan trắc môi trường hôm nay.