Chủ động dòng tiền, nắm bắt lợi thế vốn

Thiếu vốn - điểm nghẽn tăng trưởng

Theo chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, Chủ tịch Công ty Cổ phần AI WikiMoney, doanh nghiệp thường rơi vào hai tình huống khó nhất: Khi khó khăn bất ngờ xảy ra hoặc khi cơ hội bất ngờ xuất hiện. Ở trường hợp đầu tiên, doanh nghiệp có thể đang tăng trưởng tốt nhưng lại sử dụng toàn bộ nguồn lực để mở rộng. Khi thị trường đảo chiều, họ không còn đủ nguồn lực để duy trì hoạt động. Có doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhưng dồn tiền mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi biến cố xảy ra, dòng tiền dừng lại trong khi nghĩa vụ thanh toán vẫn còn, dẫn đến kiệt quệ. Ở chiều ngược lại, cơ hội cũng có thể trở thành “bài kiểm tra” năng lực tài chính. Một đơn hàng lớn, một cơ hội mở rộng ngành hàng hay một biến động thị trường tích cực đều đòi hỏi doanh nghiệp phải phản ứng rất nhanh về nguồn lực. Nhiều doanh nghiệp không có sẵn lịch sử làm việc với ngân hàng nên khi cần vốn gấp thì không kịp tiếp cận.

Thực tế này cho thấy, không chỉ rủi ro mới làm doanh nghiệp “đứt gãy” mà ngay cả cơ hội nếu không đủ năng lực tài chính cũng có thể trở thành điểm nghẽn tăng trưởng. Điểm chung của cả hai tình huống là sự thiếu chuẩn bị, khiến doanh nghiệp luôn ở thế bị động, dù là trong rủi ro hay cơ hội.

Khách hàng giao dịch tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank). Ảnh: SAO MAI

Từ phía Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), ông Đào Gia Hưng, Giám đốc khối VPBank SME cho rằng: Vấn đề cốt lõi không phải là thiếu vốn mà là thiếu khả năng tiếp cận vốn đúng thời điểm. Doanh nghiệp nhỏ có thể tăng trưởng rất nhanh, thậm chí tăng gấp hai, ba lần. Điều đó đòi hỏi nguồn vốn phải linh hoạt và sẵn sàng. 

Ông Hưng chỉ ra hai nhu cầu vốn đặc trưng của DNNVV: Vốn cho vận hành thường xuyên và vốn cho các cơ hội mang tính đột biến. Điểm khó nằm ở chỗ hai nhu cầu này đòi hỏi hai cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau. Với vốn vận hành, doanh nghiệp cần sự ổn định và liên tục. Nhưng với vốn cơ hội, yếu tố quyết định lại là tốc độ. Có những cơ hội chỉ tồn tại trong vài tháng, thậm chí vài tuần. Nếu không có vốn kịp thời, doanh nghiệp sẽ bỏ lỡ hoàn toàn.

Một ví dụ điển hình là các ngành hàng mang tính mùa vụ, nơi nhu cầu có thể tăng đột biến trong thời gian ngắn. Doanh nghiệp nếu không có sẵn hạn mức tín dụng hoặc không được phê duyệt kịp thời sẽ không thể nhập hàng, mở rộng sản xuất hay tận dụng đà thị trường. Ở góc độ này, vốn không chỉ là nguồn lực tài chính mà là một “công cụ chiến lược” để doanh nghiệp thực thi các quyết định kinh doanh. Điểm thay đổi lớn hiện nay là cách ngân hàng tiếp cận bài toán vốn. Khi doanh nghiệp sử dụng các nền tảng quản trị dòng tiền, ngân hàng có thể dựa trên dữ liệu thực tế để đánh giá sức khỏe tài chính và đưa ra quyết định nhanh hơn.

“Với dữ liệu và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), việc xét duyệt và giải ngân hiện nay có thể diễn ra gần như tức thời. Điều này giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa “nhìn thấy cơ hội” và “nắm bắt được cơ hội”-yếu tố sống còn trong môi trường cạnh tranh cao”, ông Hưng cho biết thêm.

Xây dựng năng lực tài chính bền vững

Một trong những rào cản lớn nhất của DNNVV lại đến từ tâm lý. Nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại khi làm việc với ngân hàng, dẫn đến việc bỏ lỡ các nguồn vốn chính thống và phải tìm đến các giải pháp thay thế với chi phí cao hơn. “Tuy nhiên, hệ sinh thái tài chính hiện nay đã thay đổi theo hướng linh hoạt hơn rất nhiều. Các sản phẩm tín chấp, hạn mức dựa trên doanh thu hay các nền tảng số hóa giúp ngân hàng thẩm định dễ dàng hơn, đặc biệt với nhóm chưa có nhiều tài sản bảo đảm”, ông Đào Gia Hưng chia sẻ.

Ở góc nhìn chuyên gia, ông Lâm Minh Chánh nhấn mạnh: “Vốn ngân hàng là một đòn bẩy rất hiệu quả nếu doanh nghiệp biết sử dụng đúng cách và chuẩn bị từ trước, thay vì chỉ tìm đến khi gặp khó khăn. Quan trọng hơn, mối quan hệ với ngân hàng không nên bắt đầu khi doanh nghiệp cần tiền, mà cần được xây dựng từ sớm thông qua việc sử dụng các dịch vụ tài chính, tạo dựng lịch sử giao dịch và minh bạch dữ liệu. Khi đó, doanh nghiệp không chỉ đi vay mà đang xây dựng một năng lực tài chính bền vững, nơi vốn luôn sẵn sàng khi cần và các quyết định tài chính có thể được thực hiện nhanh chóng, chính xác”.

Về dài hạn, sự khác biệt giữa các doanh nghiệp không nằm ở việc ai có nhiều vốn hơn mà ở việc ai sẵn sàng hơn cho dòng vốn. Doanh nghiệp có chiến lược tài chính rõ ràng sẽ không bị động trước biến động, đồng thời có đủ dư địa để mở rộng khi cơ hội xuất hiện. Trong một môi trường kinh doanh nhiều biến động, lợi thế không thuộc về doanh nghiệp có nhiều vốn nhất mà thuộc về doanh nghiệp sẵn sàng nhất. Điều đó không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn mở ra không gian tăng trưởng dài hạn, nơi mỗi cơ hội đều có thể được chuyển hóa thành kết quả thực tế.