Chủ động phòng ngừa sốt xuất huyết bằng vaccine

Tiêm vaccine phối hợp diệt loăng quăng, bọ gậy để phòng sốt xuất huyết

Theo các chuyên gia dịch tễ, sốt xuất huyết không chỉ gây gánh nặng và áp lực cho bệnh nhân, gia đình mà còn cho hệ thống và nhân lực ngành y tế. Bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC) cho biết những năm gần đây dịch tễ sốt xuất huyết đã thay đổi, không còn phát triển theo chu kỳ mà tăng đều hằng năm, đặc biệt vào thời điểm cuối năm.

Tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết tại Hệ thống tiêm chủng VNVC. Ảnh: PHONG LAN

Nguyên nhân của tình hình này chính là do hậu quả của sự đô thị hóa và sự nóng dần lên của toàn cầu đã tạo điều kiện cho muỗi gây bệnh sinh sôi phát triển mạnh. Một số nước có mô hình dịch tễ tương đồng Việt Nam đã đưa vaccine sốt xuất huyết vào tiêm chủng rộng rãi cho người dân.

“Kinh nghiệm nhiều năm qua cho thấy khi vaccine được đưa vào sử dụng đều giúp giảm số ca bệnh rõ rệt. Theo kết quả giám sát dịch tễ, Việt Nam lưu hành cả 4 tuýp virus gây bệnh sốt xuất huyết, vaccine dự phòng được cả 4 tuýp virus là cần thiết. Việc triển khai tiêm vaccine sốt xuất huyết tại Việt Nam giúp ngành Y tế dự phòng và người dân có thêm vũ khí phòng bệnh và đối phó với dịch sốt xuất huyết hiệu quả”, bác sĩ Lê Hồng Nga thông tin.

Chuyên gia dịch tễ cũng lưu ý người dân vẫn cần duy trì các biện pháp phòng chống dịch khác như chống muỗi bằng việc dọn dẹp vệ sinh môi trường sống, ngủ màn… bên cạnh tiêm vaccine để kiểm soát dịch hiệu quả và bền vững.

Vaccine phòng đầy đủ 4 tuýp virus sốt xuất huyết

PGS, TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, Việt Nam hiện đang lưu hành cả 4 tuýp virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết, trong đó tuýp virus lưu hành chủ yếu là DEN-1, DEN-2. Tuýp DEN-2 thường liên quan đến các trường hợp mắc sốt xuất huyết nghiêm trọng và gây dịch, cũng như là nguyên nhân lớn dẫn đến các ca tử vong liên quan đến sốt xuất huyết. Hằng năm số mắc và tử vong do sốt xuất huyết vẫn cao và ngày càng lan rộng do muỗi có đặc tính sinh sản ở trong nước ở chai lọ, chum vại, bể chứa nước… và bay lơ lửng, đậu ở các vật dụng, rất khó phun thuốc loại trừ và giải quyết triệt để dù đã thực hiện nhiều năm qua.

Diệt loăng quăng, bọ gậy để phòng sốt xuất huyết. Ảnh: DUY TUÂN

Theo PGS, TS Trần Đắc Phu, tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết có thể giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và ngăn ngừa nguy cơ nhập viện lên đến 90%. Đặc biệt, vaccine có hiệu quả phòng tái nhiễm cho người từng mắc sốt xuất huyết, điều này rất có ý nghĩa đối với Việt Nam bởi hiện số người từng mắc sốt xuất huyết ít nhất một lần khá cao, với tình trạng lần mắc bệnh sau thường nặng hơn lần trước thì việc tiêm vaccine kịp thời giúp người bệnh được bảo vệ tốt sức khỏe và tính mạng. Nhờ có vaccine, nhiều bệnh nguy hiểm đã bị loại trừ và giảm đi hàng trăm, hàng nghìn lần ca mắc như đậu mùa, uốn ván sơ sinh, bại liệt... và gần đây nhất là Covid-19. Phần lớn các bệnh muốn giảm số mắc cũng như tử vong và tiến tới loại trừ đều nhờ vào vaccine. Điển hình bệnh có đường lây truyền từ muỗi như viêm não Nhật Bản cũng giảm số ca mắc rõ rệt từ khi có vaccine.

“Vaccine là thành quả rất lớn, sẽ góp phần hiệu quả trong công tác khống chế dịch. Việc sử dụng vaccine sẽ giảm số ca mắc bệnh, những ca mắc nặng và ca tử vong”, PGS,TS Trần Đắc Phu đánh giá.

Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, vaccine sốt xuất huyết của Takeda (Nhật Bản) được Bộ Y tế phê duyệt vào tháng 5-2024. Vaccine sốt xuất huyết là một trong những vaccine được mong đợi khi mỗi năm tại Việt Nam đều có các đợt bùng phát dịch lớn nhỏ khác nhau, gây hàng trăm ngàn ca mắc và hàng chục ca tử vong tại nhiều địa phương.

Đặc biệt, bệnh ngày càng diễn biến dịch tễ phức tạp, không còn tính chu kỳ, việc kiểm soát muỗi truyền bệnh gặp nhiều khó khăn và điều trị sốt xuất huyết rất phức tạp, tốn kém nhưng tỷ lệ tử vong vẫn ở mức cao nếu không phát hiện chính xác và điều trị kịp thời. Sốt xuất huyết gây ra các biến chứng nguy hiểm như tụt huyết áp, suy tim, suy thận, sốc mất máu, suy đa tạng, xuất huyết não, hôn mê… Bệnh có nguy cơ trở nặng vào giai đoạn hết sốt từ ngày thứ 3 đến thứ 5 của bệnh khiến người bệnh dễ chủ quan.

Các đối tượng có nguy cơ trở nặng cao hơn khi mắc sốt xuất huyết là trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, người mắc các bệnh mãn tính, béo phì… Với phụ nữ mang thai, sốt xuất huyết có thể gây suy thai, sinh non, thai chết lưu. Người mẹ có nguy cơ bị chảy máu khó cầm, tiền sản giật, tổn thương chức năng gan, thận, chảy máu kéo dài khi chuyển dạ gây nguy hiểm tính mạng. Nếu sống sót sau nhiễm sốt xuất huyết nặng có biến chứng, gần 70% bệnh nhân giảm khả năng lao động, hơn 50% người sống chung với triệu chứng bệnh như đau khớp, đau cơ, suy nhược, yếu tay chân, rụng tóc… đến 2 năm.

HÀ VŨ