Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Sửa đổi Luật Dầu khí phải tạo bước đột phá ngành năng lượng quốc gia

Gia tăng sản lượng khai thác, hiệu quả đầu tư

Trình bày tóm tắt những nội dung quan trọng của dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh sự cần thiết của việc sửa đổi dự án luật. Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% trong giai đoạn tới, việc bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia trở thành nền tảng quan trọng nhất. Ngành Dầu khí với tính chất tự chủ và phát huy nội lực, cần một thể chế pháp lý đủ mạnh để trở thành lợi thế cho các doanh nghiệp trong nước.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Thực tiễn thi hành Luật Dầu khí năm 2022 dù đã mang lại nhiều kết quả tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành Dầu khí trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ chủ quyền Việt Nam trên Biển Đông.

Tuy nhiên, trước những biến động bất thường của địa chính trị và sự sụt giảm sản lượng tại các mỏ cũ, những bất cập mới đã nảy sinh. Việc tìm kiếm thăm dò tại các vùng nước sâu, xa bờ đang đối mặt với nhiều thách thức về địa chất, an ninh quốc phòng và chi phí đầu tư lớn. Do đó, việc tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện toàn diện Luật Dầu khí là nhiệm vụ cấp thiết để tạo động lực mới cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các nhà thầu nhằm gia tăng sản lượng khai thác, hiệu quả đầu tư, tạo động lực cho tăng trưởng đất nước và ngân sách nhà nước.

Nhấn mạnh một số mục đích sửa đổi Luật Dầu khí, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, việc xây dựng dự án luật phải đáp ứng yêu cầu, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết; gắn với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế nhất là về năng lượng; bảo vệ, khai thác hiệu quả tài nguyên, chủ quyền quốc gia.

Việc sửa đổi luật cũng nhằm nâng cao tính thực tiễn, khả thi, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống luật pháp trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, phù hợp với các cam kết quốc tế và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Cùng với đó, tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí trong bối cảnh hoạt động dầu khí ngày càng khó khăn, phức tạp. Dự thảo luật cũng nhấn mạnh việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong ngành Dầu khí với mũi nhọn là dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao tự chủ, phát triển dịch vụ dầu khí ra nước ngoài.

Việc sửa đổi luật cũng hướng tới mục đích cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, giao quyền đi kèm với tăng cường kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; tạo sự minh bạch rõ ràng, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm trong quản lý và thực hiện các hoạt động dầu khí…

Quang cảnh phiên họp.

Chuyển từ tư duy ưu đãi sang tư duy cạnh tranh toàn cầu trong thu hút đầu tư

Cho ý kiến về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm việc sửa đổi luật lần này thực sự tạo bước đột phá, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Dầu khí Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, ngành Dầu khí đang đứng trước nhiều thách thức khi các mỏ hiện hữu đang suy giảm sản lượng tự nhiên, trong khi xu hướng chuyển dịch năng lượng diễn ra ngày càng mạnh mẽ, giá dầu thế giới liên tục biến động và tình hình địa chính trị quốc tế diễn biến phức tạp. Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần hướng tới mục tiêu giải phóng nguồn lực, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao và tạo động lực phát triển mới cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Một trong những nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh là cần chuyển từ tư duy ưu đãi sang tư duy cạnh tranh toàn cầu trong thu hút đầu tư; cần xây dựng cơ chế hợp đồng chia sản phẩm (PSC) linh hoạt hơn, cho phép đàm phán phù hợp với từng mỏ, từng dự án và diễn biến giá dầu thế giới. Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục đơn giản hóa mạnh mẽ các thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng bỏ lỡ cơ hội đầu tư do thủ tục kéo dài. Chủ tịch Quốc hội lưu ý, sau khi luật được thông qua, các nghị định hướng dẫn cần được ban hành kịp thời, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng báo cáo tại phiên họp.

Một nội dung quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập là cần làm rõ chức năng quản lý nhà nước và hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Theo Chủ tịch Quốc hội, nếu không phân định rõ ràng hai vai trò này sẽ dễ phát sinh xung đột lợi ích, ảnh hưởng đến tính minh bạch và niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài.

Đối với việc xử lý tài sản và hoàn nguyên môi trường sau khai thác, Chủ tịch Quốc hội đề nghị luật cần tiếp cận theo chuẩn mực quốc tế, đánh giá đầy đủ năng lực tài chính của nhà thầu khi chuyển nhượng dự án, đồng thời nghiên cứu cơ chế cho phép chuyển đổi công năng các giàn khoan cũ, qua đó tiết kiệm nguồn lực cho Nhà nước.